BESCHOUWINGEN OVER KNOPMUTATIE 89 
geven normaal uitziende planten en knollen. De vraag wordt nu, of 
door invloeden binnen de cel gelegen een soortgelijke verandering kan 
worden teweeggebracht, hetzij door gestoorde celdeeling of anderszins. 
Het is mij evenwel niet gelukt in de literatuur eenigen steun te vinden 
voor deze denkbare mogelijkheid, zoodat ze verder stilzwijgend kan 
worden voorbijgegaan. Bovendien is het mozaïekachtige voorkomen 
van gekleurde en ongekleurde cellen in elkaars onmiddellijke nabijheid, 
dus onder omstandigheden, die naar het ons toeschijnt voor alle gelijk 
zijn, niet te verklaren. 
Onder de knopmutanten nemen de mannetjes een zeer bijzondere 
plaats in: 
a. de ontwikkeling is veel forscher dan van de oorspronkelijke va- 
riëteit. 
b. verschillende kenmerken zijn veranderd. 
c. mannetjes-achtige planten treden in vele variëteiten op. 
d. bij geslachtelijke vermeerdering komen steeds een groot aantal 
mannetjes-achtige planten voor. 
In hoofdstuk III werd melding gemaakt van mannetjes-achtige 
planten in de Eigenheimer, Eersteling, Zeeuwsche blauwe, Bravo en 
roode Star, terwijl verder melding werd gemaakt van de bolters in ver- 
schillende Engelsche en Schotsche variëteiten. Voor zoover mij bekend, 
zijn deze planten alleen waargenomen in variëteiten, die geen bessen 
vormen. Aanvankelijk was dit feit mij niet opgevallen, totdat ik in 
1922 bij het inzamelen van bessen van verschillende kruisingen op- 
merkte, dat de besdragende stengel van een Ergenheimer nog groen 
was, terwijl de 2 andere stengels van dezelfde plant en ook de overige 
planten reeds geheel waren afgestorven; alleen de mannetjes-Eigenhei- 
mers waren nog groen. Door den kweeker VEENHUIZEN (66) is er jaren 
geleden reeds op gewezen, dat bij bevruchting de planten langer groen 
blijven en minder worden aangetast door Phytophthora infestans. Het 
blijkt dus, dat een verandering in de bloem of vrucht een wijziging kan 
brengen in den tijd van afsterven. Op de Potato-Conference te Londen 
werd door Fire medegedeeld hij een bolter had gevonden in de Great 
Scot, die in tegenstelling met de andere Great Scot stuifmeel vormde. In 
de late rijkbloeiende vorm van v. D. MEER vond ik in 1920 een 15-tal 
bessen, terwijl ik dat jaar in andere velden slechts na lang zoeken één 
