
BOEKBESPREKING 553 
Bars, W. J.,en VERHOEFF, A. W., Het verschijnsel der isohaemag- 
glutinatie en de anthropologische beteekenis daarvan. Nederl. Tijd- 
schrift voor Geneeskunde, 1924 II, bldz. 1212. 
Het is verheugend, dat twee Nederlandsche artsen in onze koloniën 
het belang hebben ingezien van bovenstaand onderwerp. Zij hebben te 
Deli gelegenheid gehad de biochemische bloed-index van 546 Sumatra- 
nen ‚1346 Javanen en 592 Chineezen uit Zuid-China te bepalen. De bei- 
de laatste groepen bestonden grootendeels uit contractanten, die in de 
culturen en bij de Deli Spoorwegmaatschappij werkzaam waren. De 
betrekkelijke jeugd van het cultuur-gebied van Sumatra's Oostkust, de 
geringe sterkte van de oorspronkelijke bevolking en de afgescheiden 
leefwijze van Javanen en Chineezen onderling, zoowel als ten opzichte 
van de oorspronkelijke bevolking, waarborgen, dat rasmenging op 
de cijfers geen invloed heeft. 
Na een overzicht van de literatuur op dit gebied (waarvoor 
de schrijvers geen moeite gespaard hebben zich ook van het moei- 
lijk bereikbare op de hoogte te stellen) drukken zij de door L. en H. 
HIRSCHFELD gepubliceerde graphische voorstelling af, aangevuld 
door hun eigen onderzoek en dat van anderen. Deze graphiek geeft 
overzichtelijk weer, dat de biochemische bloed-index, welke, zoo- 
als men weet, betrekking heeft op het agglutinatie-vermogen 
5 frequentie (groep II + IV) 
B _ frequentie (groep ITI + IV) 
heeft (> 1), afneemt naar het Zuid-oosten toe en een minimum bereikt 
in Britsch-Indië (/ 1). Zooals uit het onderzoek van Bars en VER- 
HOEFF schijnt te blijken, heeft meer oostwaarts weer een stijging plaats. 
Vooral de verschillende waarden van B zijn voor de geheele lijn zeer 
karakteristiek. 
De schrijvers sluiten zich aan bij HIRSCHFELD’s veronderstelling, dat 
de eigenschappen A en B op verschillende plaatsen ontstaan zijn, de 
eerste in Noord-West-Europa „de laatste in of nabij Centraal-Azië, 
waarbij de menging van A naar B sterker is geweest dan die in omge- 
keerde richting. 
Een afzonderlijke plaats in de graphiek nemen de Indianen in, die 
een zeer hooge index hebben, doch veel lager waarden voor A en B, dan 
in W. Europa. wat de frequentie betreft (20,2 % A en 2.1 % B tegen- 
over respectievelijk 47.6 % en 12.2 % der Duitschers). 

) een maximum in N.-West-Europa 
