120 FR. RAČKI, 
knezu pako zetskomu mudra savjetnika. Ona načela, širena s me- 
tropolitske stolice barske u državne krugove i pučke slojeve, kada 
bi proniknula sve javne odnošaje, ne samo upitomila bi divju ćut 
onih gorskih litica i gudura, nego i divnu Zetu odgojila za onaj 
zadatak, koj joj bješe položajem naprama iztoku naznačen, da na 
ime bližim pokrajinam  balkanskoga poluotoka pripomogne do slo- 
bode i samostalnosti. 
Jedva je šest godina minulo bilo iza onoga pisma, kojim bi Zeti 
i crkvena samostalnost obezbiedjena, kada iznovice dodje na nju 
poziv za riešavanje onoga zadatka. Tiem opet nestane onoga ,sa- 
vezničtva“ s carigradskim dvorom, pače nastupi krvavo neprijateljstvo. 
Istočno-rimske carevine niesu prestajale podgrizati one boli, ko- 
jim bi i u prošlih desetina ovoga stoljeća izvržena: prevrati oko 
priestola, razvraćenost u upravi i napadaji na granicah. Poslije 
smrti Konstantina X. (21. svibnja 1067) dodje vlada u ženske ruke, 
na caricu Eudoxiju, koja ju imala vršiti sa sinovi Mihajlom, An- 
dronikom i Konstantinom, a pod zaštitom Konstantinova brata ce- 
sara Joana. Pošto su upravo tada Turci stekli znatnih uspjeha 
u Aziji, prosvietljeno javno mnienje nalazilo je jedini spas da se 
carevina predade u čvrste mužke ruke. Oko se bacilo na vestarha 
Romana Konstantina, Diogenova sina, a vojvodu u Sredcu. 'Tiem 
bi ovaj potaknut, da posegne za carskom krunom. Ali protivna 
dvorska stranka dade Romana uhvatiti, dovesti u Carigrad i obsu- 
diti u prognanstvo (2. stud.). Nu upravo tiem bi javno mnienje 
uzbunjeno: svi, isto vieće, zahticvahu, da se Roman pusti na slo- 
bodu i da mu se preda zapovjedničtvo vojske, pače carska vlast. 
Carica popusti, Roman bi dozvan u Carigrad, imenovan (25. pro- 
sinca) magistrom i vrhovnim zapovjednikom vojske (grparnAžene); 
pačč nakon šest dana s rukom udove carice zadobi krunu carsku 
(1. siečnja 1068). Ovo uzvisenje žacnulo je cesara Joana i njegovu 
stranku, tč je samo čekala sgodu, da se Romana IV. rieši. A takva 
joj se sgoda ponudi za dosta kratko vrieme. Do tri godine i pol 
hrabar je Roman vodio ljut boj proti Turčinu:; ali napokon ostavljen 
od svojih, ranjen, izdan Andronikom, sinom Joana _cesara i od ostalih 
vojvoda, dodje dne 26. kolovoza 1071 kod Manzikierta na Eufratu 
u tursko sužanjstvo. PA akoprem sultan Arslan dade Romanu po- 
slije osam dana (3. rujna) slobodu, to se već dogodi do skora u 
Carigradu prevrat, koj mu zakrči put do priestola. Jer pomenuti 
»cesar Ivan i njegovi sinovi i od viečnika svi pristaše njegovi od- 
praviše caricu Eudoxiu u zatočenje u samostan Piperus, koj bješe 
