92 LJ, VUKOTINOVIĆ, 
Ja ću posijati sjeme i nastaviti u tom smjeru opazivanja svoja. 
Ima n. p. jedan hrast u lugovih, obće poznat pod imenom: luž- 
njak, Quercus pedunculata (hrast petiljkasti), koji imade jednu, dvie, 
najviše tri žirke na tri do četiri palca dugoj stapki. Ovaj hrast zove se 
po staroj methodi kao vrst — species: (Quercus pedunculata. Nu ima 
hrastovah i to vrlo mnogo u naših hrvatskih i južno-ugarskih šu- 
mah, koji se razlikuju od hrasta lužnjaka; jedan je, koji ima na 
8 do 10 palacah dugih petljikah tri, četiri i pet žirakah; petljike ove 
vise klimavo na drvu tako, da se iz daleka već takav hrast može 
razpoznati, te gai sam narod za priznanje razlike nazivlje imenom: 
končar. I to je Quercus filipendula. — Ima nadalje hrastovah, vi- 
sokih, jako, vrlo granastih i svržnjastih, koji na dugoj petiljci imadu 
jedan, dva il najviše tri žira, nu ovi su vrlo tanki, uzki i dugo- 
ljasti, te ih narod zaradi tć characteristične razlike nazivlje ime- 
nom: kročnjar. 
Kažu Botanici obično, da su to samo variatije, dakle da je oscil- 
latija medju granicami vrstovnih characterah. Nu što znači takova 
oscillatija* Sigurno ne drugo, nego da su characteri dotičnih indi- 
viduah tako promienjeni, da istovetnost individuah prestaje, i to 
prestaje na toliko, da si ova individua u svojem razplodu ostaju 
dosljedna, jer ima takovih promienjenih hrastovah po cieloj zemlji, 
u svih lugovih, dakle ne prolazno samo kao variatije, koje mogu 
prestati i opet se vratiti na svoj izvorni typ, nego su to razlike, 
koje uztraju samostalno, niti se više nemienjaju. Moglo bi se tvr- 
diti, da su individua stalna — što je zbilja istina, nu samo do 
neke granice, jer medju individui postoji mogućnost, da se mienjaju 
unutar granicah svojega roda; a tomu priroda pruža dokazah, jer 
ima medju individui i takovih, koji srednje mjesto zauzimlju medju 
hrastom lužnjakom i hrastom končarom, tako i medju hrastom luž- 
njakom i hrastom gradunom, na kojem žir sjedi bez petiljke na 
grančici neposredno; što nam dokazuje, da vrst nije stalno ozna- 
čena cjelina, nego da ima individuah, skopčanih savezom prelaznih 
characterah. 
Takovih primjerah ima bez broja ne samo medju bilinami, nego 
i u carstvu animalnom, na toliko, da svako označenje vrstih na te- 
imelju stalnosti njihove bude nemogućim; svaki systematik, koji si 
osnuje na temelju stalne definitije character vrsti, doći će u najveću 
smetnju, kada počne tražiti vrst svoju u prirodi, jer će onda naići 
na množtvo individuah, koja bi na njegovu tobožnju vrst spadati 
imala, i koja u istini otoj vrsti praetendiranoj niti najmanje ne 
priliče. 
Opazka II. U svih plodinah prirode leži latentno stanovita snaga 
potentialna, koja se nerazvija vazda koja zaostaje prividno mrtva, 
i koja se samo onda pojavlja, kad se probudi uplivom izvanjskih 
okolnostih budi neposredno, budi posredno. N. p. kod mnogih ži- 
votinjah ima prikladnosti i razpoloženja naučiti se nekoja obavljanja 
i pribaviti si vještinu, koju ista životinja u svom naravskom stanju 
sebi samoj prepuštena nezna izvesti. Primjere vidimo na konju, 
