PUTOVANJA PO BALKANSKOM POLUOTOKU. 83 
Nacrtani putopisi Valterove i Petrove križarske vojske kroz bal- 
kanske zemlje toli su občeniti i mršavi, da neima od starine po- 
znatih gradova, što se putem navode, težko bi bilo označiti put, 
kojim su križari udarili. Osim izgreda, počinjenih s obje strane, što 
putopisci dosta na tanko crtaju, nedonose po gotovu nikakovih geo- 
grafskih podataka, što bi valjalo iztaknuti i naučno ocieniti. 'Topo- 
grafska pako imena spominju se bez ikakova geografskoga i etno- 
grefskoga opisa, preobćenita su, dovoljno poznata iz starih i sre- 
dovječnih pisaca. I putopis Gottfriedove vojske, ako se izuzmu Vi- 
limovi geografsko-historijski umetci, jošte je uviek obćenit; nu ipak 
je nješto podpuniji od predjašnjih. Iztiče se bo Drava, koju je va- 
ljalo prebaciti, a tim se označuje i smjer puta, kojim je vojska 
udarila, puta naime, što je već označen u rimskih itinerarih (ed. 
Parth. p. 62, 267), a za bolju oznaku spominje se na putu i ,Fran- 
cavilla“ (Mangjelos). Za točniju oznaku puta spominju se iza Sredca 
klanci sv. Vasilije (Trajanova vrata), premda se jošte tu točno ne- 
označuju, a iza Jedrene navodi se Salabria (Selymbria na Propon- 
tidu), jedan od znamenitijih gradova," kojimi je išla glavna cesta 
uz more u Carigrad. Premda je bugarsko carstvo bilo davno obo- 
reno, ipak se jošte spominje njegov negdašnji obseg. Biograd i 
Niš jošte nazivlju križari bugarskimi gradovi, a Vilim spominje od 
prilike obseg negdašnje Bugarske; al uz to zna, da je Vasilij razo- 
rio Bugarsku, za to iztiče i divljačtvo, što je u zemlji za grčkoga 
gospodstva zavladalo. 
Drugi odjel prve križarske vojne udari koje kroz primorje Ja- 
dranskoga mora, koje predjašnjim obćim putem, na ime kroz 
Italiju, a medju timi vojskami istaknuti ćemo one tri, najme Boe- 
mundovu, Robertovu i Rajmunda Tculouskoga, koje su od iztoč- 
nih obala mora Jadranskoga kopnom udarile u Carigrad. Boemund, 
sin Roberta Guiskarda, jur poznat sa svojimi pobjedami, održanimi 
nad grčkimi carevi, sakupi jaku vojsku, da udari putem (Cari- 
grada u Aziju, pratilo ga više normanskih knezova, medju kojimi 
bješe mu rodjak Tankred najotmeniji drug. Vojska Boemundova 
i Tankredova preveze se jeseni 1096 godine iz južne Italije preko 
Jadranskoga mora i izkrca se na obali Epira, po svoj prilici s naj- 
veće strane kraj Valone (Aulone). Dalje putovanje ove vojske 
kopnom u Carigrad nacrtati ćemo, kao što ga prikazuju izvori.? 
' Tafel: Symbolae crit. 1., 76. Jireček: Heerstrasse, p. 53, 101. 
2 Roberti monachi historia  Ihierosolimitana, ap. Bongars, 1. II, 
36. (Recueil, t. III, 744). — Baldericus: Historia hierosolimitana ap. 
# 


