G LJ. VUKOTINOVIĆ. 
kom ili manje više kosmatom; proljetni listići su vazda gladji a 
kašnje, kad bilina ocvate postaju ljetom veći i kosmatiji; tobolac 
(capsula) je pahuljast, okrugljast il dugoljast, većom stranom pe- 
tero srhast (fiinfkantig), te leži na zemlji. U tom medjutim polag 
moga mnienja neleži nikakova važnost; jer se oblik mienja bez 
svakoga načela i zakona, a što tobolac leži to je naravska poslje- 
dica, jer je on težak a petiljka je vrlo tanka i mekana, mora 
dakle podleći; ta okolnost dolazi kod svih ljubicah bezstabaljatih. 
Vriežah ima sad daljih, sad kraćih, ili ima iz jednoga koriena 
više podanakah, iz kojih se bilina u cviet razvije, sa razlikom 
kako je bujnija il mršavija. 
Razmatranje ovo dovodi me na ono uvidjenje, da su bezkoristni 
trudovi botanikah, koji onamo idu, da biline označe na tako raz- 
ciepkane vrsti, za koje se nedadu ustanoviti vlastitosti stalne i 
značajne, već se u ovakovu prelazu pojedinakah mora na um uzeti 
sveza, koja spaja ove pojedinke sve do one granice, gdje prelaz 
prestaje, te se mogu tada sastaviti biline u veće skupove medju 
sobom vrstolične. 
Kad hoćemo čvrstim i sigurnim putem poći u opisivanju bilinah 
i opredieljenju vrstih, onda moramo veoma oprezno postupati, te 
nikada neuzeti pojedine biline sa svojimi vlastitosti, nego vazda 
obazirati se na to, nejma li promjenakah, nejma li na bilini sklo- 
nosti na prelaz? ta sklonost se označuje najvećma u obliku lišća, 
u boji cvieta, u kosmatosti i u obće u cieloj spoljašnosti. Malo 
ima bilinab, koje su tako oštro označene, te bi stalne bile u vla- 
stitostih svojih, a veći broj njih mienja se prelazeći jedna u drugu, 
dok se napokon neslože u stanovitih granicah. Zato su svakako 
promjenci najvažniji za prirodoslovca, te kada ih može sve upo- 
znati onda će tek po njihovom srodstvu doći do upoznanja onih 
granicah, priko kojih nejma više promjenljivosti ni prelaza. 
Skup ovakovih srodstvom skopčanih pojedinakah sačinjava tada 
pravu vrst. 
I. Slika predstavlja: Viola alba Besser. Ljubica biela. 
II. Slika je Violae odoratae varietas: lilacina Rossmissler 
ili: variegata. Vuk. Schl. Ljubica šarena. Vuk. Scehl. 
II. Slika je Violae odoratae varietas: striata. Vuk. Lju- 
bica striekana. Vuk, Sehl. 
PT NI 
