= 
POGLED NA HISTORIJU ISTOČNE CRKVE U ČEŠKOJ. 1583 
stare starješine svojih manastira. A _mi znamo po imenu pravo- 
slavne svećenike: Letomila pri sv. Većeslavu, Prostivoja pri Bo- 
ljeslavu II, Jana Moravca i Henrika Lubenskoga pri Ivanu, Kon- 
rada Štjeku i magistra Jana Miliča pri Karlu, magistra Matiju iz 
Janova prozvanoga Parižanina, magistra Jana Husa i mnoge 
druge pri Većeslavu.“ Dovle Stranski. — Spomenimo da i Flo- 
rijan Hammerschmid u Historia Parthenonis Sancti Georgii ! po- 
tvrdjuje da je tako bilo uredjeno pravoslavno svećenstvo u re- 
čenoj staroj crkvi sv. Gjurgja: ,k toj dovršenoj crkvi Vratislav, da 
bi se ondje svršavala služba božja, uvede i ustanovi devet klerika, 
t.j. dva ipodjakona, dva djakona i pet svećenika (presbyteros), 1 iz- 
medju njih jedan bješe prota (arehipresbyter), Tako stoji u starom 
kožnom rukopisu manastira sv. Gjura_U toj su staroj knjizi zapisana 
imena nekih prota i to: Vlita prota, Bielko svećenik, Čas sveć., Hmi- 
len sveć., Milata prota. I na taj način oni sami upravljahu i dr- 
žahu crkvu sv. Gjurgja sto petdeset godina i to mjesto pripadaše 
mirnomu kleru i kolegiji klerikA (collegium clericorum) rečene 
crkve.“ S druge strane, što veli Stranski da se za kanonike sa- 
borne crkve Vitove birao jedan ili dva pravoslavna svećenika, 
to se potvrdjuje i tiem što je služio pri toj crkvi kao kanonik Prokop 
Sazavski, bez sumnje pravoslavni, i što je takodjer u njoj služio 
i pričešćivao pod oba oblika Matija Parižanin. 
Petnaestoga vieka stara borba izmedju pravoslavnih i katolika 
razvrže se svečanim protestom protivu rimskoj crkvi i krvavim 
ratom za čašu, koja se zabranjivaše svjetovnjakom o pričešću. 
Stranski, pripovjedivši na navedenom mjestu ? gonjenje i nasilja, 
koja se činjahu pravoslavnomu narodu o religioznih njegovih zbo- 
rovih, nastavlja dalje: ,Kad se ta tako opaka lukavstva sve više 
uveličavahu, bog podiže Čehom vjerna svojoj volji i istini braniča 
Jana Husa, koji silno kudjaše i nerazboritost političkih po- 
moćnika (politicorum ministrorum), bjesnilo svećenstva (rimskoga 
nad pravoslavnimi) i žestoko napadanje samoga toga svećenstva 
na nebesku mudrost. Propoviedanjem njegovim bog otvori oči vrlo 
mnogim svakoga reda ljudem, koji ne bjehu sa sviem ostali u zlu, 
tako da s jedne strane prekidoše dalje gonjenje naroda, koji ne 
bješe ničim skrivio, a s druge, poznavši prievaru rimskih ka- 
* Vidi Frane. Pubitschka Series ehronologica rerum Slavo-Bohemicarum, Vetero- 
Pragae 1768, p. 239. 
* Resp. Bohema, ed. Elzevir., p. 258. 
