Cap.xv1l tam ; & habet vim, non in fe folüm hanc, 
| verticitatem fed & in omnibus aliis propor- 
tionatis& confimilibus Corporibus, fi intra 
orbem Magneticg qualitatis fuerint confti- 
tuta, producendi. Preterea notum eft in 
bomogeneis [ubflantiis , partes non toti tan- 
tüm affimilari , fed & ejufdem omnino cum 
toto effentiz efle & naturz ; itaut fingule 
| proprietates & accidentia toti convenientia | 
| & partibus neceflarió conveniant. Cüm igi- | 
tur Magzes , totius homogenei vera & ho- | 
mogenea pars fit; quin & genuinus fit 7e/- 
luris fílius, 6 femine Terrg vero & naturali 
exortus, verbo , eiconfimilisprorfus & pro- | 
portionatus ; fit , ut totius quoque affectio- ! 
nes participet ; undeis aéreo fubvectus car- 
«Magnes ze- peto , ac Magnetico illo Terre viresfuasun- 
dis T«"- dequaquedifleminantispreflrvio congruen- 
aW, —teraffectus, ad totum fe conformando, eam, 
quam Zerra parens affectat , fitus motionifque | 
rationem, & ipfe affectet, conceptumque 
à Terra vigorem non , infefolüm , fed in o- 
mnibus aliis capacibus, proportionatifque 
Corporibus exerat. Sicuti igitur Te//us ad 
| Polos Mundi , ita & Magnes ad Polos Terre 
| quoque dirigitur ; quia ita ad Terram con- 
| fluit, & à formatotius G/oZ; ita difponitur, 
ut tota Zerre fubftantia poftulat: quia ergo 
totius 7errz po[itio per ordinem ad Po/os 
fituata eft, ideo hzc etiam illius bomogeuea 
p4rs cum toto confentit , ideo tam avidé 
omnes Matris virtutes infe exprimere niti- 
tur. Cur autem Meza//a & reliqua corpora 
gravianon ita difponantur , caufa eft, quod 
primigeniz & genuinz , verzqueTerre par- 
tes non fint, fed mutatz & Jpuriis quibus- 
dam materiis vitiate. Iterum cüm omne 
Ensinbonum fuum internum , confervatio- 
nemque naturaliter & neceflarió feratur ; 
Magnetis autem Zonum fit , conformatio fui 
ad fitum & pofitionem Terre , five totius, à 


l 
I 
)J 

C. A: P- Um 
|! Caput 
Untquidam P/Z/ofophi, qui putant, Geo- 
XVIII. 
Ceocofmus [ive Corpus Terrenum miim? 
S co[mum quoad extrinfecam tantüm fu- 
perficiem , beterogeueum eíTe , minime 
quoad zzteriera eaque profundiora Terrz| 
vifcera , ubipurumillud Terre Elementum]a- | 
tere putant ; feduti fimilesomnirerum ex- | 
perientia deftituti, folis ab omni materia! 
abftractis contemplationibus diftinentur, 
| ita in innumeros quoque eofque perabfur- 
| dos erroreslabi , nullum dubium effe debet | 
| ei, qui abdita Nature miracula penitius 
| novit. 
Sciendum itaque eft, Geocofmum five | 
Mundum Terrenum , hoc ipfo, quód Mazdi| 
nomen poffideat , varietate neceffari gau- 
dere; non fecus ac Mudus major & minor, 

| Mundus 
| Varietatis 
verum a- 
| mang eff. 


LIB.H. DE OPIFICIO GLOBI TERRENI. 
107 
quo perpetuo fovetur , & confervatur ; diri- 
gitur ergó in Po/os propter internum bo- 
num, &commodam confervationem ,utvi- 
delicet accommodando fe ad fitum & pofi- 
tionem Zerrz, ab ea adjuvetur , & conforte- 
tur. Hacquoqueratione/evia furfum , deor- 
Jum gravia , tanquam in Jocum, in quo com- 
modé cum toto exiftant; intentum ferun- locioatio 
tur; hinc partes ague in guttas congloban- ^/^r 
tur, ut & unitione partium fe contra ficci- tum fitum, 
tatem hoftilem defendentes commodiüs 
exiftant, &toti Elemento , infità fibi vi cir- 
cularem affectantes fuperficiem , pleniüs 
conformentur. Hacde caufa omnia /egera- 
Éiliafeugerminantia furfum feruntur , quia 
hic eft //tss eorum, quem inbonum fui na- 
turaliter appetunt ; ergo& Magnes dictum 
fitum ideo amat, quia ita fovetur, & confer- 
vatur, & nonaliter. Quód fi is non evin frt, 
quem 7erra habet, inveniretur, contra na- 
turalem inclinationem maneret. Ne igitur 
abhaccontrarietate violentiam Natura pa- 
teretur , fefe convertendo ad ffzum Magnetis 
conformat ; ita propter Mundi concentum, 
ac partium Mundi perfetarum & fomoge- 
aearum ad totiusanalogiam, viriumqueprz- 
cipuarum in illis convenientiam mutuam, 
ad continuationem , pofitionem , Zire&o- 
uem, & unitatem, ad Zerrezi Orbis Polos, Ma- 
gnes vigore illofuo radicali , & formali effi- 
cientia difponitur : ita ut remotum hujus 
vertititatis principium , ipfam formam feu 
eflentiam Magzeti , proximum autem & 
immediatum, iftam JuLoppo, feu Biformem 
| qualitatem quz in oppofitas partes nitens, 
| Corpus, in ftum toti cemvenientem difponere 
| contendit, ftatuamus. Unde & patet , hanc 
| verticitatem non ab extrinfeco quopiam 
|agente Magzetem immutante, fed per zz- 
rinfecum principium & propriam formam 
fieri, quod bene notandum. 
XVIII. 
bomogente [ed heterogenez naturz e$t. 
Et de mira rerum varietate & panfpermia qua Corpus T'errenum conflat, 
& quodnam verum €& proprium Elemeutum Terreftre fg. 
quem Megacofmum & Microcofmum Graci 
vocant. Eft enim de Mundi effentia, innu- 
mera rerum varietate, tum ad ornatum, 
emolumentumque Univerfi , tum ad infini- 
tam Sapientiam Conditoris commonftran- 
dam, pollere. Si itaque Muzdus unum & 
idem | ne produceret in fe; nequetotum, 
neque partes coz//flere, neque in unionem 
totius covfpirare poflent ; fed tota hzc confpi- 
rationon nifi varietatererum, &in admiran- 
dis confens?s diffenfafque naturalium rerum 
legibus à Natura przfcriptis, quo unum 
dum bonum fui procurat, mox fibi noxium 
quoque atque perniciofum , infito appetitu, 
omni nifu à fe removet, confiftit; & dum 
omnia apertis d//jdii & amicitie viuculis col- 
2 ligan- 





