


134 
Sed. T. 
MUNDI SUBTERRANEI 
CaAPurT IL 
De Motu generali Maris, qui eff ex Oriente i» Occidentem. 
Qtus generalis Oceani eft ex Oriente in 
Occidentem , & experientia diutur- 
naiis quiper immenfa Oceazi fpa- 
tia ultrocitroque in Novum Orbem fufcepta 
navigationeinnotuit. Quienimfolvuntex 
Indiaverfus Occidentale Bome Spei Promonto- 
rium ,atque ex Lwfitamia aut Hifpania in| 
Mexicumiolvunt, multó breviori temporis | 
fpatio conficiunt iftiufmodi iter, quàm vel | 
Cur brevivs ex Lufitania inIndiam, vel ex Mexico in | 
A Hifpaniam. Preterea qui ex Portu Acapulco 
niam emf- Now Hifpani in Iufulas Pbilippinas naviga- 
eiatar. cot re folent, ex dicto Portu, ubi perpetua fere 
tra longius. ; : : AUS 
malacia eft, ad decimum gradum Latitudinis 
Borealis contendunt, & juxtà icum decimi | 
gradus parallelum , tam feliciter in Occafum 
navigant , ut immotis velis fpatio 85 4/e- 
rum 3000 milliariorum fpatium conficiant; 
nec vela mutant , nifi ad Infulas quas vo- | 
|£ozo paffim Oceano hujufmodi motum ex Ortu 
in Occafum obfervari , adeo" certum eft, 
quàm certa eft multorum annorum expe- 
rientia unanimi omnium Nautarum , qui 
dictum Oceanum fzpe fzpius triverunt, con- 
fenfu approbata. 
Hujus itaque tam luculenti effe£us caufa 
inquiritur. Peripatetici, more iis folito, fta- 
tim ad prmi Mobilis raptum , quod utrum in 
rerum natura fit, hecdum conftat , confu- 
giunt. Alii Magzeticam virtutem fingunt in 
Sole, qua 2zare trahatur. Alii Azeraphyficis 
fpeculationibus intenti, tantum abeft, ut 
caufam tanti effecfus affignent , ut potius ob- 
fcurent. Nos rejectis remotifflimis iftis fpe- 
culationibus ad viciniores & proximas caufas 
Variz de 
boc motu 
opiniones. 
| 
procedimus. 
Itaque melius philofophabimur, fihujus vecta 
Marini motus caufam , Solis ex Ortu in Occa- exponitur. 


cant Ladrones , ubi derelicto para/Ielo decimo | [um devolutionem dicamus : Cum enim ma- 
ad decimum tertium navim dirigunt, ut Os | xima Oceami pars Zomg Torride fubdatur, 
Infularum (/a Zocca de las Iflas vocant) recta! So/que perpetuo feré hanc Plagam alicubi 
ingrediantur, ficque vitatis periculis Ma- | normaliter radiisfuisferiat, atque adeo z- 
nilonum tandem Portum tuté obtineant. | geutem aquarum molem quotidie radiis fuis 
Tertiam itaque Terreni Orbis partem non nifi | attractam attenuatamque velinaérem , vel 
Jeptimeflrz, hoc Orzentali vento, qui nunquam | in vapores nubefque convertat, neceffe eft, 
fiautas fallit, conficiunt. | ut in confumptarum attractarumque aqua- 
E contra verb ex Mo/luccis fub decimo pa- | rum locum , alie ab 0rt4 aut ab utroquela- 
| tere fubftiruantur: cum veró hzc aquarum 
vattratlio femper continuetur , effetlum hunc 
Lfluxüs Maris in Occidentem pariter duratu- 
|rum, nemo eft qui non videt. Magnam au- coii; 
|tem & incredibilem aquarum copiam Sos imbresiis 
| quibus Sol 
verticalis eff. 
rallelo Novam Hifpaniam petére non poffunt, 
utpote Vento Mar;quefertper ipfis contra- 
, umido vio ; unde neceffe eft; utex Zzfu/s Phbilippi- 
et nisin Novam Hifpauiam navigaturi quadrage- 
nis i» Me: fmum gradum. Latitudjmis Borealis adeant, 
ERE fub hoc enim à Ventis Borealibus, qui per- 
petuo in ora illa 4mericeg Septentrionalis xe- 
gnant , impulfi , brevi tempore Portum Cali 
formie obtinent. Ita oretenus mihi retule- 
runt P. Simon Cotta, & P. Didacus Bobadilla, 
Infularum Philippinarum Procuratores,qui 
diclum Mare jam bis fulcaverant. 
Notatur & hic merus in Freto Magel- 
lanico, ubi Oceanus ex Oriente in ftrictiffi- 
mas hujus Freti fauces irruens ingentibus 
zftuum ebullitionibus fufque deque convel- 
litomhnia, donec fibiin Paczfícum Mare adi- 
tum inveniat, Sic per Fretum Manilauum 
& Oceanum. Gangeticum per Canalem Pro- 
montorii Comorzuz ex Oriente in Occidem- 
zem incitatiffimo motu feruütur. Ad Szgum 
Parigtantà ex Ortu vehementià rapitur, ut 
Ubique]. inde Os Draconis dictum fit. Obfervatur& 
eorum. Ex- hic motas ab iis, qui ex Europa verfus Caza- 
Qboreis , dam navigant. Oceasus quoque Tartaricus 
tuspetatur. per Fretum. lVeigats fummo impetu fer- 
tur, quod tum ex ipfo moz, tum ex copio- 
fa glacie, quam dictus Oceanus in illud £re- 
tum evolvit, conftat. In Maripariter Pacz- 
fco Mare movetur verfus Fretum Anian; A. 
jfapone incitatur verfus Chinam , pari modo 
in Freto ad Javam concitatur. Verbo, in 

| virtute ex Oceano attrahi, quotidianz & co- 
Lu iepd pluviz iisin Regionibus, quibus 
| Solverticalis eft , abunde teftantur , conftat- 
queex relatione Noftrorum Patrum , qui in 
Collegiis Zonz Torridz fubjectis habitant; 
fiquidem swe ipfis in verrice conftituto, cir- 
ca meridiem tanta quotidie zm£rzum diluvia 
experiuntur, ut & camporum planities fta- 
gnare videantur, & portus litoraque abrasà 
émontibus arená czterifque argillacez ma- 
terim quifquiliis compleantur; atque hoc 
pa&o Mari, quod per So/em ablatum eft, 
poftliminio reftituatur. : 
Cur veró füb guadrageftmo Latitudinis gra-. Caufa cur 
duVentiut plurimum Boreales dominentur in ie RUES 
E E : els 4. du i» Mart 
litoribus ZZaris Pacifíci, caufa eft rarefatlio pacifico Bo- 
vaporum ,quifuüb Zema Torrida elevati , rer Venti 
in Aorealem Plagam longé lateque diffufi,/,, 
à fuperveniente frigore, a&reque condenfa- 
to denuo repulfi eztos memoratos efficiunt. 
Cur autem /ezus in. Mar Pacifico perpetuo 
fit Orientalis , caufa eft, quod Sole furgen- 
1e vapores Oceamo imminentes à frigore mo- 
&urno arilati , à fubfequenti Solis calore ra- 
refatli im Ventos degeneremt , qui cum. an- 
teriores Oceasi femitas perpetuo follici- 
tent, mirum non eft, causà eádem perdu- 


rante, 
