LIB.II. DE OPIFICIO GLOBI TERRENI. 
Cap.x1v. convexitatis fuperficie, Mari continuari. 
Innumera alia impedimenta vifufque falla- | 
cias adducere poffem, fed fufficiant hzc ad, 
difficultatem opes luculenter demon- 
ftrandam ; que tamen in Montibus viciuiori- 
£45 ,nectantisitinerum ambagibus, impe- | 
ditis , feliciorem fucceffum fortientur ; hoc 
enim pacto nec tanta refra&ctionum , nec| 
linezvifualis, nec tumoris Terrz ratio ha- 
benda eft, utpote fenfibili errori vix fübje- | 
&is, fiin reliquis Geometrz diligentia & in- | 
genium non defint. 
Oftendit difficultatem operis Monts 2a/- 
di in Agro Veronenfi fublimi vertice emi- 
nentis , & à foro Nzvii 7y milliaribus 
diftantis à B/ancano noftris temporibus fa- | 
€ta dimenfio, Mozrifque altitudo inventa 
fuit 860. Sed Caleus re penitius expenfa, | 
ejusaltitudinem poftea invenit 1190. Neque 
hic Azcciolo fatisfecit ; omnibus enim rit | 
difcufsis , Montis. altitudinem afsignat du- 
plam ei, quam invenerat Z/ancazus , videli- 
cerró54pafluum Bononienfium. Cui ita-| 
que ex hifce tribus fubfcribam difpicere ne- 
queo. Erit forfan alius, qui aliis inventis 
difficultatibus nunc majorem, nunc mino- 
rem fit afsignaturus , ita Sy/zpbi faxum vol- 
vitur, nunquam dubiorum finito curriculo. 
Ut proindetribus paulo ante adductis 24/4; 
Montis menforibus , nulla fides haberi pos- 
fit; utpote à fe invicem adeo pudendis dif- 
ferentiis difcrepantibus. Quam itaque in 
Baldi Montis non omnium eminentiísimi 
altitudine compertam habemus incertitudi- | 
nem, eandem multó majoribus difficultati- | 
bus implexam in A4ezzium fupradictorum 
monftrofa a/ztudine exploranda nos com- 
perturos adeó certum eft , quàm incertus 
eft &ancepsin tot difficultatum nodis ex- 
torquendis omnis humani ingenii conatus; 
przfertim cüm fz/us hujufmodi A4eutium 
precifus in gradibus adhuc inexploratus fit, 
àquotamen totius negotii expeditio meri- 
tódependet. Ego fané ut aliquo modo hu- 
jusorometrias difficultatem experirer , nego- 
tium in Z4ouZis AlLani 20 mill. paff. Roma 
diffiti dimenfione tentandum exiítimavi. 
Pofitis itaque opportuno loco Aftrolabiis, | 
deinde Quadrante, cujus diameter 4 palmo- | 
rum, per totidem exercitatos & aquilini, 
visis obfervatores , quam accuratiffime ul- | 
timam apicis dicti Moz£is extremitatem in. 
gradibus Quadrantum indagare juffi ; futu- 
rumfperans ut omnesin uno & eodem gra- 
du minutifque convenirent. Sedcontra irri- 
to labore omnia evenerunt ; examinatis 
enim abfcifforum graduum numeris , ad 
unum omnes, non in gradibus duntaxat fed. 
& in minutis,differentes inveni. Idem acci-| 
dit, repetita teraut quater eadem obferva- 
tione; res denuo tentata per fingulos ob- 
fervatores ejus Quadrantis, quem accura- 
tiffimum judicabam , fubfidio. Sed neque 
hic inter eos conventum fuit. Tandemin 
l 
95 
Turris vicing altitudine capienda negotium 
aufpicati fumus : cujus apex uti vicinior no- 
bis, ita quoque punctum ejus przcifius at- 
tigimus , atque adeo omnes in gradibus & 
| minutis convenerunt. Apertifsimum fignum 
caufam errorisin prima obfervatione aliam 
non fuiffe, nifinimiam Montis diftantiam ; 
cujus ultimus apex przcisé attingi non 
poffe. Habes ex hoc experimento quam 
difficile fit, in remotiori & excefsiva diftan- 
tiaexactam Moztis alicujusremotioris a//- 
tudinem cum infallibili certitudine inda- 
gare. 
Defideraret fortaffis Lector , ut hoc loco 
methodum quandam explorandg Montium al- 
titudinis apponerem ; verüm cum hoc innu- 
meri alii tradiderint, nec res tanti ingenii 
fit, fupervacaneum effe ratusfum, tempus 
in negotio vulgó noto terere ; przfertim fi 
ad Trzgonemetrie amufsim, neglectis omni- 
bus /zpra dictis obfervationibus, conditio- 
nibufque requifitis , negotium fimpliciori 
geodzfia peragatur. Si quis vero hujufmo- 
di praxes ardentius appetat , is C/avium, 
Suellium, Maginum , Metium , Samlecum , & 
quotquot de praclica Geometria fcripferunt, 
inter ceteros vero Azcciolum confulat, qui 
Vb. x. Almag. novi. fel. 4. quam fufiffimé tra- 
7 
didit hoc ópsucleiz; argumentum ; Quas ve- 
ro Auclor in novo Reformate Geographie ope- 
re, contra me meamque de Mozzium dimen- 
fione opinionem , rationes adducit , illz uti 
nullius momenti funt, ita quoque 0n cu- 
rand ; cum à quovis litisinter nos exortz 
haud ignaro , quique ingenuus tricarum 
ofor , nodum , uti dici folet, in fcirpo non 
quzrens,conciliari quam facillimé poffint. 
Sed ut tandem ad propofiti noftri filum 
redeamus, a/titudines Montium non alio fine 
hicadduximus, nifi ut pendentem inter ce- 
leberrimos Auctores litem decideremus. 
Dubium autem eft, quod fequitur : Uzrum 
Maris five Oceani. profunditas , altitudinibus 
Montism refpondeat. Plerique in Gemefrm 
Commentatores uti & Geogzraphi affirmati- 
vam partem amplecti non dubitant, proba- 
requevellevidenturex illo Gezefís : Congre- 
geutur aque in locum unum & appareat arida, 
&c. Ut itaque ag44 Geocofmum ambiens 
in unum reciperetur , profuudioribus in fu- 
perficie Terre a/veis opus erat. 'l'erramita- 
queprzpotentis D&I virtute & Divinz vo- 
cis efficacià, erutam & in ingentes acervos 
aggeftam dicunt, ex quibus deinde Moz- 
tium extitére cateug ; ut proinde vel exhoc 
capite tanta fit profunditas Oceani , quanta 
altitude Montium. igceft fententia plero- 
rumque Znterpretum Sacra Scripturg. Sed 
qui penficulatiüs dicta fcrutabitur, videbit 
luculenter, ex hoc parem profunditatis 0cea- 
ni & Montium altitudinis quantitatem colli- 
gi minimé poffe ; cum experientia doceat, 
profunditatem puteorum, foffarum & funda- 

Clavius; 
Snellius. 
Maginus; 
Metius, 
Sambecus; 
Ricciolus, 
Utrum 
Montes al- 
titudinere- 
fpondeant 
profundita- 
ti Maris, 
Negativa 
ad[iruitur 
fententia. 
mentorum alicujus fabricz femper altio- 
ren 




