LIB.IL DE OPIFICIO GLOBI TERRENI. 
Cap.XTI- montes, in alios évifceribus Maris in altum evi- 
Lratos illifi, cum terrililifragore in mille partes 
difflirent , que poflea manibus accept in are- 
Infulanova za5 nigram conterebantur. | Porrbex varia im- 
AE men[aque rejelamentorum multitudine , faxo- 
rumque innimerorum coacervatione Infula no- 
va im medio , eoque. profandiftmo Oceano 
xorta, in principto quidem parva, quinque ju- 
gerum , at in dies augmentalain tantum excre- 
vit ,ut abbinc , 14. dielus , [fpatium longitu- 
ueri — dimis quinque milliarium occupárit. Tanta au- 
Pew. few) boc incendio multitudo Pifcium periit, 
quantum vix oto naves onerarig Indice cape- 
repo[fent , qui longe lateque per Xnfulam dif- 
perfi, neputrefatlione contagzonem aliquam cau- 
arent, ab indigenis in profundif[imis foveis, ad 
18 milliaria circumcirca colleili, fepulti funt. 
Odor autem fulphuris fpazio 24 milliarium 
Jentiebatur. 
Ex hifce luculenter patet , id quod hifce 
temporibus contingit , & olim primzvis 
temporibus contingere potuiffe ; cum na- 
tura loci eadem femperfit, penarzis Ignium 
quos Natura fub hoc 'Tractu conftituit, ut 
fuoloco docebimus, immediaté fuppofitis: 
Unde femper rerre motibus fubjecta , nullis 
non feculis aliquam Zzfidarum jacturam pas- 
fa fuit. 
Accedit hifcealiud naturz malum , quod 
paulatim ad ultimam ruinam Jzf«/am A- 
tanticam difpofuit , & eft vehemens Oceani 
ex Septentrione motus , quo cum tempore 
obviarum Jzfularum. cavernofz radices ita 
exeduntur , ut vel exiguo Zerre motu exur- 
gente , tota moles , fatifcente Montium 
commiffurà, labaícat. WVerifimile itaque, 
&plurimum probabile eft, 47/azticamhanc 
Infulam ingentisolim magnitudinis, fimili- 
bus Naturz incommodisfatigatam tandem 
concidifle , non nifi memoratzs Infularum 
(quz uti Montibus altiffimis inftructz , ita 
firmiorem confiftentie rationem adeptz 
funt) tante calamitatis preteritz , veluti 
aunctis quibufdam & fuperftitibus relictis 
zellibus. 
Idem verifimile eft de 4rchipelago Pbilip- 
pinarum Infularum. ( quas ad Cher[onefum 
Auream olim Continenti conjunctas fuiffe 
afferunt Anuales Sinici) contigifTe Oceani ty- 
rannide,eo quodunum prius erat,in zemume- 
raliles pofteris temporibus , /zfulas difcre- 
tum fit. Sed hzc fupra fufiüs indigitavimus. 
Alia interi- 
tus Infula 
Atlanticz 
caufa. 
C OIRSONPLL. AME TOU SNO 
Ex hoc longiori forfan , quàm par erat, 
po ere difcurfu, luce meridiana clarius innotefcit, 
quum ea. Terram multo aliam modernis temporibus 
4"« sli». conftitutionem habere , quàm olim ante 
communem Orbis Cataclyfmum, aut etiam 
poft Diluvium immemorabilibus feculis. 
Exiftunt itaque /z/z/z, quz prius non erant; 
Terra excrevit, ubi prius indomiti ftabula- 
banturaquarum gurgites. Contra locorum 
tractus, qui olim terrá opimà & feraci rerum 
Alia bodier- 

i 
83 
fruebantur , jam dominante Mari in pifcium Corodlar, 
evafiffe Jatzbula novimus; Montium j'ga ab- 
forpta híc, novis alibi crefcentibus; Laczs in- 
gentes , jura Neptuni in Rhez feu Veftz 
tranftulerunt jura;& contrà.F/4miza defertis 
nativis alveorum incunabulis alios fibi ex 
Montium clauftris exitus pararunt. Atque 
tales quidem & tam horribiles Terres 6105; 
comver[tones , uti infinitam DEI potentiam, 
ita humanz fortis incertitudinem patefa- 
ciunt , & mortales hujus Geocofmi incolas 
monent, ut cüm nihil perpetuum ac ftabi- 
le,fed omnia caduca , variis fortunz cafibus 
& interitui obnoxia cognofcerent , cogita- 
tionesfuas, ftudia, animum & mentem,quz 
nulla re creata fatiari poffunt,ad fublimia & 
fempiterna bona elevent, D&O foli inhient, 
in cujus manu funt omnia jura Regnorum, 
& fines univerfe Nature confiftunt 
AR POESNCDER 
De Celeberrimis 0r£is Terre , [rve Geo- 
cofmi Planitiebus, 
M 
Ontes , Montiumque ftru&uram & fa- 
bricam , quantum ad noftrum propofi- 
tum fufficere videbatur, expofuimus; modo 
reftat, ut paucis quoque de ce/edrilus Orbis 
Terra planitiebus differamus. 
Plauities varié dividipoffunt; funt enim 
complures culture aptz , & fylvarum fal- 
tuumque varietate refertz ; funt arenofz, 
funt petrofz & ericofz , que & Deferta vo- 
cantur ; quorum nonnulla ad ingentem fefe 
amplitudinem extendunt. P/auizeslicetfe- Planiic- 
races, incolarum tamen inertià, vel defectu pel a 
agricolarum deftitutas nobis cumprimisex-" ^ 
hibent Polonia , Mofcovia, Rua, ingentibus 
Íylvarum receffibus veftitas. 4renofts & fa^ 
buli congerie opertis, prz omnibus Mundi 
Regionibus, A4frzca fquallet: Pefrefts 4rabia ; 
Ericofis tum Germana , xum relique Orbis 
partes. P/anities frugifere in Agros, Hortos, 
Sylvas dividuntur. Sy/varum varietas ma- Sylv 
gna eft, tum rationeloci, tum ratione cli- 
matis. Sunt in Germania Sy/va Hercyuia, 
Nigra fylva, Speffartus, quercetis, fagetis, pi- 
netis, juniperetis, abietum quoque, lari- 
cum , zfculorum , fimiliumque fosturà fpe- 
Gabiles. In Gallia &1talia Caffanearum do- 
minantur /)/ve. Africapalmeris abundat, & 
ad Promontorium V iride, integre pomorum 
citreorum [Ylve ; Ceilanus Cinnamomi [ylvas 
alit; Bandames Moluccafque Infulas suces 
mufchate , cedri Libanum exornant. & ut 
multa paucis complectar, fy/varum varietas, 
Regionis in qua provenit, naturam fequitur; 
quz cüm in omnibus regionibus diverfa fit, 
innumerabilem quoque fj/varum, arborum 
fpeciebus differentium, varietatem reperiri 
neceffe eft. Sed dehis z» fequentzbus füfius. 
Sunt & immenfi terrarum tractus, omni Deferta; 
hominumcultu & habitatione deftituti : cu- rst 
jufmodi funt Deferta Tartarie , quz Mongul 1 
& op dicuntur ; quorum hoc putatur effe 
j La Defer . 


