






Cap. X 
Andes 
Montes. 
Rio del 
Amazonas, 
Maragnon. 
zi3ana- lus. Huic fuccedit Jazaarius , vulgó Rio de /a | vero perenni fluxu dicta Naturz Hy 
zius, del 
Plata. 
(ap. XI. V 

74 
. ne quicquam huic operi deeffe videatur, 
Cborographiam hicadjungendam duxi , quam 
vide in tom. x. Oedipi , Cap. de Origine Nils. 
Cüm hiftoria hzc dicat, daos fontes com- 
parereintra "'errenum undequaque tremu- 
lum, verifimileeft, olim magnam partem 
hujus Campi, quem defcripfimus, aperto fente 
veluti in Crazere Moztis contentam fuiffe, & 
fucceffu temporum , fuccrefcentibus herbis 
& virgultis luto miftis, cutem veluti quan- 
dam contraxiffe , cujufmodi variis quoque 
Europe locis me vidiffe memini , qua di- 
motá non dubitarem totam planitiem tre- 
mulam primevi fontis faciem mox manife- 
ftaturam. Sed hzc de orzgiue Nili fufficiant. 
$. IV. 
De Montium &merice Hydrophylaciis. 
Lp America magna ex parte Zonz 'Tor- 
ride fubjecta eft,ita provida Natura prz 
cxteris eam ditiífimis 24o2724m, omnium, 
qui in Orbe "Terrarum vifuntur ,altiffimo- 
rum Hydropbylaciis ditare voluit ; cujufmo- 
difunt Adontes , quos 4ndes vocant , qui va- 
riis aliorum montium ramis in unum con- 
fluentibus conftituunt opulentiffimum il- 
ludaguarum penarium, quod Naragza vocant, 
inter Cufcum, Quitum & Limam, in media 
Regione, innumeris montibus conftipatum. 
Exhocin Auftrum concatenati Montes im- 
menfo Terrarum tractu, quam ideo Hifpa- 
niCordiliera vocant, in Magellanicum Fre- 
tum, ultimum habitabilis 'Terrz terminum, 
protenduntur. Verfus Boream veró Ifthmo 
Panamz junguntur Novz Hifpani Montz- 
jus, in incognitas 'Terrarum otas conti- 
nuatis. Hoc itaque 42d;um penarium , tan- 
tam , tum, Jaczum , tum amni multitudi- 
nem fundit , ut five multitudinem , five 
magnitudinem fpectes, nulla iis in toto 
Orbe, aut/acus , aut. flumina comparari va- 
leant : quorum prior Zmazenius , vulgo Rio 
de las Amazonas , nonprocul à Quitoorigi- 
nem fuam trahens , univerfam Americelati- 
tudinem re&à tranfit, ufquedum innume- 
rabili aliorum fluminum aífociatione auctus 
in Mare Boreale,Oftio 7oleucarum, ut fcri- 
bitur , latitudine, feexoneret. Alter Z4ara- 
gnon priori non cedens, qui ex eodem dicto 
jam Andium penario edu&us inexplorate 
AMediterraneg Americe , innumerasregiones 
alluens, Mari Brafilico redditur tanto im- 
petu, ut ad decem leucas intra Oceanum 
Nautis dulcis aque copiam przbeat, Nili 
incremento decrementoque prorfus zmu- 
as 
à P/ata, quiabintimo 4zd/«m utero evolutus 
MUNDI SUBTERRANEI 
immenfa aquarum mole, r/vorumque conflu- 
xu locupletatus, intra Oceanum tandem, 
Paraquariam juxta & Brafiliam, deponitur ; 
verfus Boream vero Novum Regnum foc- 
cundat ingentibus amzizus, quorum unum 
denominant. aces quoque totius Orbis va-' 
|ftiffimus , quem alii Parazma, alii 7Zzcacca 
vocant, fuppeditat , duodecim Flumiuum ac- 
ceffu ditatum. Non memorabo hic //uvios 
finenumero , omnes nayigiis ferendisido- 
neos , quos verfus Occidentem tum Lima- 
ni , tum Chilenfis Regni plagam in Mare 
Auftrale vulgó de/ Zur , evolvit ; de quo- 
[rum omnium natura & abditis proprieta- 
i tibus füo loco uberior dabitur dicendi ma- 
teria. 
P. Alpbonfus d^ 
ftoria vix credibilia de mira horum 4oz- 
tium conítitutione narrat. Nam ex Borea 
iin Auftrum ad : 5oo leucas Hifpanicas ex- 
| renduntur: altitudine & lon gitudineomnes 
in toto 'lerrarum Orbe Z4eatium catenas 
longe fou Atque in hifce nos ponimus 
ingens illud Aydropbylacium ; quod uti per- 
petuo immenfis Oceanis Orientali & Oc- 
cidentali, quibus ftipatur, alternis ZEftuum 
motibus impletur : ita quoque concredi- 
tam fibi Aquarum molem per maximos totius 
Orbis 7/wvies Lacufque diffundit. Et in 
Regno quidem Chilenft folo ad. 240 F/uvios, 
plerofque onerariis ferendis aptos, partim 
calidos Thermarum ad inftar , partim frigi- 
dos, variifque mineralium fuccis deprava- 
tos, in vicinum Mare Pacificum fpatio tri- 
ginta aut quadraginta leucarum , quo 474es 
, à Mari diftant, exonerat. Quin & inter re- 
liqua Naturz prodigia, omnem admiratio- 
! nem fuperat ,quod in iifdem Z4onzilus tanta. 
aquarum mole fcetis , Natura infuper 4 Fu£- 
! cauios Montes (qui omnes flammarum eru- 
&atione, igneorumque torrentium proflu- 
vio non femel Regnum Ch/e in ultimam 
vaftitatem redegerunt) exotico quodam & 
quafi infociabili conjugio junxerit. Sed de 
| hifce alibi fufius. 
In Sepfentrionali verb. America pari lufit 
| Natura providentia, dum alia aquarum femi- 
naria in vaftiffimis Montibus conclufit , qui- 
busuniverfus ille Novi A4undi traCtus uber- 
rimis FJuminibus irrigetur. 
Ex quibus omnibus allatis luculenter 
patet, Z4oates , principali fine, à Natura ad 
|'Terram F/umiuibus Rrvorumque propagine 
| fecundandam, conftitutos effe : Quomodo 
drophy- 
lacia nunquam deficiant , fuoloco dicetur. 
le. 
l 
| 

(SAP U d0 ST. 
(De lgnivomis feu F'ulcanüs Montibus. 
Idimus Nature Hydrophylacia in 
Geocofimi bonum conftituta , jam Py: 
paffu profequamur. 

rophylacia , id eft, 2g» Penaria pari | 
|! ^ Certumeft, fi folum Humidum Elemen- 
|tum Terre dominaretur , Zerrenum Corpus 
periturum humoris copià oppreffum. Cer- 
tum 
ÀS. Adaria Magdalena , alterum à S. Martha i S. Mar- 
ud a. 
Qualle Chilenfis in fua Hi- P- Alphon- 
fus d'Oual- 
