Cap. 
LI.L CENTROGRAPHICUS. 
IV. minimi recurfus non nifi I pluslucrentur, 
quàm maximus recurfus. 
Secund), confideranda venit Chordz con- 
ftitutio; nam quo graviori ea pondere ten- 
ditur, eb /Jo»gzori durat fempore ; contra, 
quanto leviori pondere tenditur, tanto mi- 
nori quoque tempore diadromos fuos confi- 
cit. Exempli gratia , plumbeus globus, 
cujus gravitas duodecies continet lignei| 
globi ejufdem magnitudinis gravitatem, 
quater plus durat, quàm ligneus; ubi ta- 
men uterque ex zquali à B diftantia moras 
fui principium fumpferit. Nam ligneus 
globus facere compertus eft 4o diadromos, 
dum interim plumbeus non nifi 39 conficit; 
atqué adeo ligneus unum diadromum fu- 
pra 4o. Quod fi chorda fuerit fexies craffior, 
illa lucrabitur unum diadromum fupra 200; 
ita quidem , ut diadromi cherde craffioris 
femper plus diminuantur , quàm diadromi 
chorde jubtilioris, feque ad invicem habeant 
chorda, uti pondus is affixum ad pondus. 
Supponamus itaqueprimo, Chordam A B 
trium pedum , & globum plumbeum ei affi- 
xum oco unciarum vel mediz librz: Dico, 
hanc Cbordam tanto celerius ex L ufquead 
B decurrere , quanto fuerit puncto B, quod 
Centrum Terra refert, vicinior. Secundo di- 
co, velocitatem motus penduli per quadran- 
tem circuli , fequi velocitatem motus pon- 
deris cadentis perlineam verticalem. Sed 
ex comparatione unius ad alterum, men- 
tem meam facilius Lectorem percepturum 
confido. 
Diximus faprà C. 2. Velocitatum mo- 
menta in naturali gravium motu deorfum, 
fieri juxta numerorum imparium propor- 
tionem ; ita ut, fi pondus quoddam pri- 
mam fpatii partem fuperet , dato quovis 
zempore , verbigratia, uno momento , illud 
duobus momentis conficiat rres fpatii par- 
tes; &zertio momento quinque fpatii partes; 
quarto Yomepnto feptem y quinto denique zo- 
vem fpatii partes conficiat ; atque adeo 
quinque momentorum , id eft, inzqualium 
datorum temporum duratione , pondus 25 
fpatii partes fuperabit, uti ex Figura hicap- 
pofita patet. 
Idem aliquo modo dicendum eft de mot« 
pendulorum per Semicirculum agitatorum. 
Dixi aliquo modo , quiacum pendula duplici 
motu, naturali videlic.defcendendo per qua- 
drantem , & violento adfcendendo per eun- 
dem ferantur ; fequentur pendula rationem 
projectilium furfum,quorum impetus eadem 
proportione diminuitur furfum, qua crefcit 
defcendendo. Hoc pacto pendulum AG, ex 
G delapfum , velocitatis augmenta juxta 
eam proportionem augebit , quam linez 
parallele BH, CI, DK, EL , demon- 
ftrantin Semidiametro AF. Eodem pacto 
pendulum violento motu ex F, verfus Q vi- 
bratum ea proportione diminuit velocita- 
tis momenta , qua defcendendo ea auxerat; 
29 
| uti parallele ME, ED , OC, PB fat fu- 

nec hoc loco , ubi intelle&us nofter re- 
quiefcat, invenitur; cüm defcenfus, adícen- 
fufque penduli multum à motu verticali 
deorfum difcrepet, tum propter aeris refi- 
ftentiam, tum ob chordz renifum ; quz 
cüm fecundüm totam fuam longitudinem 
una cum globo ei affixo plus aris fuperare 
debeat, quàm fi folus globus ex alto verfus 
Centrum naturaliter deferatur ; hinc fit , ut, 
Iquemadmodum fupra diximus, globus li- 
lberé & normaliter defcendens femper ci- 
!tius terminum fuum affequatur , quàm pez- 
| dulum vario modo per circuli ambages agi- 
Itatum; quia tamen differentia non adeo 
ifenfibilis eft, ufum pendulorum non ideo re- 
Ipudiandum cenfeam,prfertim cüm in PAy- 
IE. - 
fiers rigor Matbematicus non. femper atten- 
| 
i 
l 

/dendusfit. Et tametfi Ga/ileus-putetfe cer- Galilzusi 
titudinem rei infallibili experimento fz- 
i piusrepetito inveniffe, in exiguo trium pe- 
dumpendalo, quo ipfe ufus eft, facile con- 
ceffero; at fi in 3o pedum pendulo experi- 
mentum fümeretur , tunc haud dubié nota- 
I bilisvelocitatis pezd4/, & ponderis liberé 
cadentis differentia notaretur. $i enim nos 
invenimus differentiam fex tertiorum Mi- 
nutorum , quibus. pondus morw naturali ci- 
tius terminum fuum confequitur, quàm 
pendulum ; certé hanc differentiam pro pen- 
dulorum longitudine femper crefcere, nulli 
dubium effe debet. Idem accidit in binis 
globis'zqualibus, at ex differenti materia 
| compofitis ; qui fiex alto non adeó magno 
fpatio dimittantur, tum ictus, queis hori- 
/zontali plano impinguntur, tum oculus, 
eos fimul & eodem tempore ad planum per- 

.|venire judicant : cüm tarnen experientia 
ad 6oo palmorum altitudinem facta , nota- 
Ibilem valde & fenfibilem utriufque motüs 
differentiam conftituat , globo plumbeo 
|femper Minutis nonnullis primis antici- 
(pante, globum ex leviori materia conftitu- 
tum. Quodfi hoc in &oo pedum altitudine ; 
quid in 1000? quid in 10000? Deinde, quod 
i pendulum non przcisé ex POS E ad ul- 
|timum quadrantis pun&um adfcendendo 
| pertingat , illius caufam non tantüm refi- 
| ftentiam exiftimem, fed & ipfam activita- 
jtem virtutis motricis in ipfo defcenfu 
; adfcenfuque debilitate ; & hoc argumento 
!probo : Ibi motus major eft, ubi motiva vis 
major ; Sed virtus motiva, quz ex Q mo- 
veturinF, major eft, quàm quz movetur 
Da ex 
perque demonftrant: ita Galileus. V erüm Galilus, 

