Cap. 1l. 
LIBI CENTROGRAPHICUS. 
tiam fatis admirari nunquam poterit ; dum 
tot tantifque adminiculis , illis ad fe con- 
fervandas providit, eafque iifdem //zez di- 
N 
reclionis legibus fubjecit , quastám impense 
1 
m. fi aut feneftram aut patulum foramen Propofíz. 
jnacz fuerint, rami naturali quodam defi- 
| derio ad 4/frinam plagam , sies abundan- 
tiore calore refertam , per dicta foramina 

fervant ut nulla violentia eas ab hoc fitu de- | fefe infinuant , ut hoc pato benefico Solis 
torquere poffit. Rectà itaque tum ar£ores, | calore feetz finem fuum nancifcantur: dice- 
tum plante in altum fe erigunt naturali ap- ires, eas inftinctu quodam noffe,ut quz ad fe 
petitu, & hoc fub Zzea direétionis , utpote | confervandum neceffaria fint difcernant. 
fine ea finem fuum nunquam confecuturz. | Mirum eft, quod /zdice savigationis cu- 
Quam autem Natura pertinax fit in jure riofi obfervàrunt in nonnullis ZerZis, qua- 
fuo fervando , infinite experientiz in p/az- 
155 fa& nos docent : Si arZoris ramos per 
murorum rimas diducas, mox ubi patulum 
aérem nacte funt, jam juris fui memores, 
ab Horizontali fitu rectitudinem appeten- 

tes, in altum fefe furculi erigunt, ut in Fzga- 
raapparet, in AG & B. Quod fi quis ramo 
alicui pondusappenderit, ut inl, cum in- 
tentione ad detorquendum eum deorfum, 
adeó tamen juris fuitenax eft ut mox ab in- 
curvatione rami , ultimus furculus G deor- 
fum tendere nefcius, quantum poteft & li- 
cet, fefe erigat , utfuz izez direclionis fefe 
applicet. Apparet hic Naturg pertinacia in 
omhibus paílim arZerzbas plantifque , quz 
ex montium declivitate aut rupium parie- 
tibus, utin N & M patet, emergunt. Natura 
itaque illas juxta //zee direciiouis leges cre- 
fcere voluit ; fine quibusfinem fuum nun- | 
quam attingere poffunt. Quemadmodum 
enim homo inverfus cibum potumque ca- 
pere non poteft, utpote naturz contrario 
fitu pofitus : ita p/as/z nutrimentum, quod | 
ex imisradicibus furfum propagatur, inver- 
fe capere nequeunt : Undetantus illis ineft | 
furfum vergendi appetitus , ut nullà arte ab 
rum prior eft (quam Sargaffzm vocant) & in 
Oceani occidentalis itinere fpectatur , in 
modum praticircumfufa , & à vento agita- 
t2, nonuno fixa loco , fed tempeftatum ra- 
!tione zmot4 , diverfis tractibus fpectandam 
fe exhibet; quodaperté monftrat,illam fun- 
do radicibus fixis minimé inhzrere, fed 
avulfam inter medium aquz, humoris am- 
bientisalimento vivere, radicibusé fundo 
abftractis; caulis tante magnitudinis eft ut 
ad so fubinde pedes pertingat, foliis vero 
duorum, trium autquatuor palmorum lon- 
gitudine extra aquam fe erigentibus: Mi- 
rum Naturz prodigium, multis etiam latio- 
ribus foliis a fuperficiem aquz fe explican- 
tibus , occulto quodam Naturz confilio, ne 
[radix aut caulis protenfior folia pondere 
ifuo infra aquam deprimat, obnitentibus. 
; Altera eft 0ryza Chine , cujus meffis non in 
terra , fed in ipfis aquis perficitur; unde in 
ftagnantium aquarum lacunis primo feri- 
tur, quz concepto fetu folia per longum 
caulem extra aquz fuperficiem emittit , at- 
que libero gaudens aére tandem in grana 
!adolefcit, fummo fané &unicoIncolarum 
emolumento: eft & hoc in hacplanta admi- 
[ratione digniffimum , quód fi pluviarum 
augmento lacunz crefcant , tunc & vel ipfa 
herba pro incremento aquarum fefe extra 
aquam erigat: Quz omnia ex P. Martino 
Martini oculatotefte, & rerum Indicarum in- 
dagatore follertiffimo, qui, dum hzc fcribo, 
Procuratoris Chinenfis munerehic Roma fun- 
gitur, accepi, quz & in 47/ante Sigico, quem 
non itapridem in lucem mifit , fusé defcri- 
buntur. ' 
illo dimoveri queant, potius moriturz, 
quàm obfecuturz, leges, naturz earum con-, 
trarias, przfcribere conantibus : arbor enim | 
. tanto ftabilior eft, quantó directior: & cüm | 
fefe fine hac rectitudine confervare non, 
poffit , eum fitum appetit confervationi fuz alieno terrz fulcimento fuftinentur; idem 
maximé confentaneum qui eft juxta Z/zeam | de omnibus Corvoloulorum fpeciebus, de He- 
direllionis. Hisaccedit, ardores & plantas, | dera & fimilibus plantis , quz vel arborum 
quod calorem & vitam à celo & fideribus| vel murorum fulcris vivunt, dicendum eft. 
expetant, naturali quafi meras inftinctu in|Refpondeo,, nullum ex SerpyZis effe, quod 
celum ferri; ut experientia fat füperque| non furfum erigi appetat, & cüm id folia 
docet: arbores enim quz in opacis locis| non poffint, utpote caule deftituta , caulis 
nafcuntur , prz ceteris altiusexfurgunt , ut; tamen qui femen, florem & fructum fert, ex 
Solaris caloris benevolo influxu perfruan- | Ceutro planta , femper, quibufcunque modis 
tur. Miratus fum nonfemel hujus appeti- | poteft, fe erigit ; ut hoc fitu, fuz fpeciei pro- 
tüs vehementiam : arZeresenim & frutices |pagationem confervet , fine qua finem 
inter muros, qui Zoream fpectant fitz , locis |fuum non confequeretur. Pari ratione Con- 
earum nature inconfentaneis, veluti pertz- | volvalus & Lupulus, cüm fine pedamento vi- 
IBN vere 
Sed objicies, ab haclegenonnullas Zer- serpyttum; 
barrecedere, uti funt, Serpylium, Hedera ter- Hedern — 
; us « Convolvuli 
reftris , & fimilia , que nunquam fe perfe&é 5; ovfranr. 
erigere videntur, fed per terreftrem fuper- 
ficiem ferpendo, dum nunquam fe erigunt, 


