

UU 


PREFATIO. 
C xU T. 2LTT. 
«De Montis N efüvii , reliquarumque Tnfularum exploratione 
ab Autore facia. à 
Oft tanta mari terraque exantlata difcrimina , poft exploratam incredibi- 
lem Naturz in fübterraneis cuniculis operantis potentiam ; ingens animum 
meum fübiit defiderium cognofcendi , num & efuvius nonnulla cum Szronglo, 
& Etna occult negotiationis ,in tam potenti Naturx bello, obünuiffet com- 
mercia? Porticum conceffi , ad radices montis fitum oppidum ; hinc fideli & 
viarum gnaro comite ruftico , opima fane mercede condu&o , media node mon- 
tem per difficiles, falebrofas arduafque vias confcendi , cujus craterem cum jam 
obtinuiffem , horrendum di&u , totum igne illuminatum vidi cum intolerabili 
fulphuris & bituminis ardentis mephiti. Hic prorfüs ad inufitatum rei fpe&acu- 
lum attonitus , inferorum domicilium me intueri credebam, in quo prater demo- 
num horrenda phafmata , niladeó aliud deeffe videbatur. Horrendi percipieban- 
tur montis mugitus & fremitus , putor inexplicabilis, fumi fübfufcis ignium glo- 
bis mixti, quos ex undecim diverfis locis, tum fundus , tum latera montis continuó 
eru&abant, identidem me illud eru&are cogebant : O "lltitudo divitiarum [apientiee 
€ füentie D 1, quam incomprebenfibiles [unt vie tue ! $i potentiam tuam tam 
formidandis Naturz portentis contra pravaricantishumani generis malitiam often- 
dis, quid erit in illonoviffimo die, quo T'erra irà furoris tui fübmería , elementa 
calore folventur? 
Aurorà itaque illuceícente, A totius interioris montis conftitutionem ea; 
qua fieri poterat , diligentia explorartm locum tutum & ad firmanda vefüigia fe 
curum elegi, quz erat rupes ingens fuperficie plana, ad quam per declive mon- 
tis aliquoufque aditus patebat , me demi(i ; hic deprompto Pantometro montis 
dimenfiónem exorfus , crateris ambitum 30 feré millia paffuum , 800 veró paffus 
profunditatem Geometrico ratiocinio continere deprehendi. Mons undique pra- 
ruptus ; nulla, qua aditus adinteriora patebat , declivitate data, in excavati cylin- 
dri formam qe? rds oplàs, ambitu fuo defcendebat ; & quamvis fundus ocu- 
lis noftris firi&iori peripheria conclufus videretur , id tamen juxta Opticas ratio- 
nes & leges, non nifi ex maxima àcrateris intima füperficie, diftantia & profundi- 
tate contingebat. In Centro fundi Natura faum veluti focum conftituiffe videba- 
tur ; veré Vulcani culinz officinam fempiterno fumi flammarumque profluvio 
fervidam,in decoquendis fulphure ; bitumine , cxterifque mineralium Ípeciebus, 
eliquandisexurendifque , occulto quodam molimine funefüfque ftragibus pauló 
poft edendis occupatam : fiquidem halitusintusconclufi, uti contineri nefcii , ita 
tanto impetu & vehementia horrendis fragoribus fociata impofitum fibi onus dis- 
cutiebat , ut mons terra tremore agitari videretur : quod quandocunque accide- 
bat , partes füpremz montis molliores ; quz ex cinere pluviis, cxterifque Mine- 
ralium quifquiliis coagmentabantur , tremore concuflz folutzque , collium inftar 
in barathri fundum concidentes ex varia foni reflexione , eum fragorem ; quan- 
tum quifpiam etiam imperterriti pedtoris vir fufinere vix poffet , concitabant. 
Materia , quz ex centro montis continuo eru&abatur , novum veluti montem ef- 
ficiebat , mira firiarum varietate przditum , quam varia mineralium liquefao- 
rum ebullitio in omnes circumferentia partes fluxu fuo , coloreque nunc viridi 
ex «re, modo fulvo ex fulphure , arfenico & fandarachà , jam rubro ex cinna- 
:brio minioque, jam nigro , ex vitriolo aquis mixto, vel ex ipfis cineribus cine- 
ricio , ingeniofo Naturz penicillo efformabat : verum hzc omnia in appofita 
fira Le&or confideret. Monticulus hic poft ultimum montis incendium quod 
Anno 


