
MUNDI SUBTERRANEI 
saveróin pun&o X Indicis 
142 
Se&. YI. foramine annulum Horizontali fitu fubti- 
liffimis fulcris innixum Lamz radiis tem- | Terraquei Globi fuperficiem feriat. Dico $a- 
pore plenilunii expones , ita ut medja pars | perfíciem maritimam E. Q V Y inovalem Fi- 
IAV intra murum aut feneftram , reliqua! guram EQ V Y abituram , & confequen- 
parsI B V Lune radiis expofita fit extra mu- iter Fluxum in Quadrantibus Terre fixis 
rum aut feneftram ; &videbis, Mercurialem | A V & O'T , Refluxum in Quadrantibus 
liquorem Lune radiis percu[Jum paulatim ex D | V'F & A O fecuturum: dimiffisenim radZs 
moveri verfus A., ubi cum nullum exitumre- | Lunaribus in fuperficiem Maris QE Y , mox 
periat, per canaliculum A. O fefe exonerare, illud Luna qualitate fua falinitrofa , unà 
adeoque in ipfo canaliculo, Zzcrementi de- |cum facultate fua attenuativa & dilatativa 
crementique portiones oftendere. Quod i- | juncta, id tepore illo Lucis Lunaris in'omnem 
dem expetieris in agua ex Bzfmutbo& flolozi- partem tumefactum extendet, & haud fe- 
Lus olive tempore plenilunii tefe&is, extra- cus ac lapide quodam in tranquillam aque 

uacunque hora Di/juif.X. 
à Experim 
Lupi Mari- 
7i five P ho- 
JEüus in- cregmentum. Luuc furrigi, 
crementum 

&a. Sed de hifce uberius fuo loco. 
EXPERIMENTUM Ill. 
Experimentum hoc fecifTé fe fcribit , & 
fzpiffime ab aliis obfervatum fuiffe refert 
Ganzalus Fernandus d'Oviedo, infua. Hifloria 
Univer[ali Americg lib. 13. c.6.. SiquisCo- 
rium Epi marini five Pbocg Lung radiis ex- 
ponat, is videbit pi/os hujus animalis ad zz- 
&, quod amplius, 
Fluxus & Reftuxus Maris leges perfecte fer- 
vate. Verum ne quicquam addidiffe vi- 
dear, ejusverba hic allegabo. Sicenim ait 
citato loco: Eff preterea res notatu dienif[- 
ma , quam de Lupo marino (quem & Phocam 
feu Vitulum marinum Plinius eominat ) modo 
referam , € fic fe babet : pellis bujus amima- 
Jis , uti & cingula, ligulz , & marfupia ex 
ea parata banc infttam fibi virtutem babent, ut 
Mari tranquillo & fime incremento. pili bujus 
auimalis etiam plauiffumz | fint , C$ Mari exiffen- 
£e in altiffimo faz incremento , &9 pili bujus 
animalis recla quoque fe farrigant : Effque res 
frequenti experimento àme cognita , C9 in diéla 
pelle fugulis diebus fpeclatur , adeo ut quas 
mutationes in fao fluxu C9 refluxu facit Mare, 
has &g fubeat bujus animalis pilofum corum. 
OhwM. Quzeadem confirmat 0/aus Magnus in1. 6. 
Septent. Hiflor. cap. 6. de Lupo Marino [tue | 
Phoca. 
Similia exempla in variis 4zmalium ocu- 
lis, quz ad Lure incrementa aut decremen- 
ta crefcunt & decrefcunt, Auctores produ- 
cunt ; De quibus omnibus cum uberrimé in 
Libro 111. de Arte Magnetica , Parte V. C. IF. 
egerimus, eó Lectorem remittimus , ubi 
amita quzdam arcana, quz ad noftrum 
propofitum plurimum faciunt, tam in Lapz- 
dibus, quàm Plastis & Animalibus Lector 
reperiet. : 
Expofita itaque qualitate Lunari , qua mi- 
rosillos Zffluxus & Defluxus effectus preftat 
in Mari, jam quoque , quomodo Lusa dum 
premit Mare, dila incrementa && decremen- 
ta perficiat , tempus eftut demonftremus. 
SitHorizon Aftronomicus in Zzgura. Li- 
nea Meridiana feu V erticalis X H; fit prz- 
terea Aqug globofa fuperficies'T A V O ;| 
Quadrantes "'errz A V & O T Orientales, 
ille quidem Nocturnus hic Diurnus; Qua- 
drantes vero Occidentales AO, &'T V, £u- 
'fuperficiem in circulos fe ampliabit, majo- 
[remque locum quarens preffa fuperficies 
icum eum noninveniat, audis undas truden- 
tibus , refolutifque ex tepore Lugari nitrofis 
| corpufculis violentam quoque Mars exten- 
| ffonem , & tumorem verfus Y & Q efficiet. 
Mare ergo radiis Lun vitro[a illa & falina 
qualitate imbutis preffum,, verfus puncta Q- 
& Y, tanto intumefcet violentius, quanto 
|potentiori illud adfpectu Zuza verberaverit: 
| Coacervatá veró aqud in punctis Q & Y ne- 
|ceffario ille in E diminue decrefcent , eo 
iquod aque jam affluxu fuo evacuatz in tu- 
j mores Q & Y recefferint; fed & aque con- 
ítra&z in V , pariter defíciest , oppofitz 
|punc&o E , eoquod agza partim ob Zanaris 
uminis abfentiam à virtute tumefactiva Za- 
|t remotior , cozdenfata , partim à So/s ra- 
diis attratla diminutaque in naturalem fefe 
ftatum receperit ; atque adeo non fecusac 
inpunco T, paucior minorque appareat; & 
uti hzc duo oppofita puncta curfum Lung 
perpetuo fequuntur, ita neceffario quoque 
duo aquarum circa globofam Marzs fuperfi- 
ciem rumores fuccefsive & perpetuo confe- 
quentur. 
Hinc ut modus in Mari concitando Lune 
exactius appareat, Terraqueum Globum per 
circulum A OT V minimum immobilem 
& fixum indigitavimus, Ovalem veró Fi- 
guram E Y V Q, quz rumores Maris exhi- 
bet, brachiolo .N , Lune X exhibuimus, 
uem fi circumduxeris, videbis oculari qua- 
am demonftratione, quomodo in dver/is 
Regionibus Mare paulatim crefca , paula- 
tim decrefcat in oppofitis locis. Apparet 
quoque , quomodo z4morés aque Q & Y 
Lung motum circa Terraqueum. Globum fe- 
quantur. 
Quz ita clara funt, ut ulteriori expo- 
fitione non indigeant. In gratiam tamen 
Le&toris uno atque altero exemp/o id decla- 
remus. 
Circulus intimus 7erraw exprimens fem- 
per fit immobilis, in quo fi ad datam bo- 
ram Meridianum Maris per Aomasum clima 
tranfeuntem, Luza Horizontem fubeunte ap- 
plices , Index X T , fupra confequentes ho- 
raspromotus, oftendet in Quadrante Q E 
aquas continuo crefcere refpectu Meridiané 
Remani , uti cin oppofito Quadrante V Y, 
ia 

