

) Cap. TI. vore efluans ; unde ad confervationem fui, 
auxiliares copias advocantes vicinas car- 
bonis ficci hinc indé particulas ad ignitio- 
nem difpofitas arripiunt, atque iis acce- 
ptis, przfertim fi f/ar4 juvetur , invalefcant 
in maximum Ignis incrementum ; fi vero ex- 
terna adjutrix defuerit , quantum poffunt, 
fe'concentrant, donec tandem ambientis 
frigore eneryati extinctique & à /uce & ab 
abd ceffent. 
Lu Igi; Sed ut tandemad Swrerranei Ignis infti- 
jr» divefi- tutum. revertamur , recté in Definitione 
Se diximus , portionem e[fe Ignis Elementaris won 
puri , fed varia fubterreflrium combuflibilium 
rerum mi[cella tintli ; timgitur autem ille 
Ignis pro diverfa fomitis natura, fi fulphuri 
puro jungatut , caudicat , fi bitumini , fufca 
flammá maret; fi bitumini unà cum zrugi- 
ne, viret ; rubet , fi minio autfimilibus ru- 
bri coloris mineralibusjungatur; fi arfeni- 
co, ochre , fandarachz , fíavet ; fi uligino- 
fe materi» pingui & oleaginofz applice- 
tur, omni fere lace deflituitur , fumo tantüm 
indolem fuam prodens. Quz omnia expe- 
rientia docebit, fi ex diflis materzis oleo com- 
mixtis in lucerna Jycbuum acccenderis. Atque 
hinc eft quod, /g»is Elementum etiamfi in 
omnibusrebus idem fpecie fit , pro combus- 
tibilium tamen rerum natura , [pecie differ- 
re videatur. 
Hujufmodi itaque /gsem Terre vi[ceribus 
ad Sublunaris Nature tutelam , rerumque 
omnium proventum Zzc/afum effe Definitio 
quoa uia Al lerit. Terram caverno[am effe in prgceden- 
eaverm[a. ti Libro amplé oftenfum fuit, ubi & Terre- 
4r. num Globum immenfa intra propria vifce- 
ra fpatia , concameratas Speluncas, "'ta- 
&us immenfos , Abyffos impenetrabiles 
effe expofuimus. Nam ut Seneca de Agro 
Puteolano xefert , funt ibi fpecus vaf , funt 
ingentes rece[fus & [patia , fu[penfts binc inde 
montibus faxa , fimul abrupti in infinitum hia- 
tus, qui [zepó illapfas receperunt urbes C9 in- 
entem in alto ruinam coudiderunt 5 & ut 
dicebat Corn. Severus in /E/za, 
Quacunque immen[us Terre [eporrigit Orbis, 
Extremique Maris curvis incingztur undis, 
Non totum eft folidum defit namq ; omnis hiatu. 
Fatlaelt omnis humus peuitu[]; cavata latebris 
Exiles fufpen[a vias agit. 
Quibus fubfcribit PZszus,ZEDanus, Lucretius, 
czterique rerum naturalium Scriptores. 
Habitant in differentibus longé lateque 

Seneca. 
Corn. Se- 
verus. 
Ignis e 
"Aqua intra 
Terram 
eonjugium. juncta Zgnis & 4qua; quz eam. moliuntur 
rerum varietatem quam Meralla , Mine- 
ralia. Succi, Glebz , Fontium falebrz nobis 
1 & f 
Manüiu, patefaciunt. Nam, ut recté Manilius, 
Sunt autem cuntlis permifH partibus ignes, 
Qui gravidas habitant. fabricantes fulmina 
nubes, 
Et penetrant terras JEtmeque miuantur O- 
]ympo, 
Et calidas reddunt ipfis in foutibus undas. 
LIB. ILPYROGRAPHICU S 
patentibus Cryptis fummo amicitiz fcedere | 
185 
| Ut proindevelhinc admiranda 7gzis fadter- 
| Feflris vis & potentia eluceat, dum ordinato 
| impetuadfcendens furfum , & quz fuperat, 
| facitadfcendere;crefcitjin multiplicata ana- 
logia feré in infinitum , corrumpit & zrazf- 
| mutat quodcunque occurrit in fui fubflantiam, 
| «eque unquam dempta ex eo parte dimiuui- 
|Zur. Siquidem in Caverzis Terre conclufus 1i: sub- 
E in Cavernis Te 
| fefeagitans, ubi invenerit aditum, penetrat 777^ 
' adexitum ad plura centena millia paffuum Vor e À 
| etiam fubter Mare & invios 'Terrz anfra- 
| &us; utiin Prolegomenistanquam omnium 
| oculatus infpe&tor , docuimus. Et dum ma- 
| jores jugiter acquirit vires, terras, quz oc- 
| currunt , & velipfafaxa montefque in fuum 
| convertit pabulum, ut nifi ambitu Oceani 
|& Omnipotentis Numinis juffu cohibere- 
jtur , univerfam Elementaris Naturz mo- 
| lem in inextinguibile traheret incendium. 
Neque mirum eft,tantam /gzs vim in Terris 
à Natura conftitutam ; cum ab hujufmodi 
Ignibus univerfa Sublunaris Naturg falus de- 
pendeat ; neque enim in iis rebus przfertim 
confervandis , quz , five neceffiratem five 
diuturnitatem fpectes, Iggis adminiculo ca- 
rere non poffunt, Natura parca , angufta & 
manca, fed prorfus liberalis & magnifica 
efle debuit. 
Quemadmodum enim Cedlum immenfo 
ambitu, quod cuncta comprehenderet, con- 
ftituit, vaftamque difpofuit Elementorum 
molem , & Marisimmenfum pelagus, unde 
inuniverfi Geocofmi venas indeficientem 
aquarum copiam diftribueret: ita Divinz 
Providentiz,proportioneferyata, magnum 
valde in entre Nature , 1gnis apparatum fe- Ingens renà 
ciffe confentaneum fuit : unde per longiffi- 77; »jjg 
mos veluti Caminos infinitum diffunderetram. — 
fervorem ad neceffariarum rerum ufum, 
"Telluris, Hominum, Animantiumque emo- 
lumentum. Et ficuti Aquisfuos ftatuit ter- 
minos , quos przterire non liceat; ita hanc 
Ignis naturam tam admirabili diftributione, 
i tantoordine& fymmetrig proportione in 
abditis Subterrefiris Natura Jemitis attempe- 
ravit, neabambientis Oceani undis longé 
lateque infinuatis fuflocaretur , neque à 
przfcripto fibi termino exorbitaret ; fecus 
enim motufuo liberrimo foras prorumpens 
omnia fufque deque verteret in apertam 
'Terrz Hominumque ruinam; quod in illa 
temporis plenitudine futurum exiftimo, 
quafido ruptis ferocientis Naturz frenis, & 
apertis I;uzum Subterraneorum catarattis, Di- 
| vine Potentiz imperio non Tellus tantüm, 
|fed& Elementa calore folventur, cum to- 
tius Mundi ruina & interitu.Utquemadmo- 
dum in univerfali illo Cataclyfmo apertis 
cataractis Coeli , abyfforumque barathris, 
Mundum aquarum inundatione perdidit : 
ita & ultimis temporibus eundem Igzium 
inundatione fit perditurus. Quam quisneget 
futuram , fi eflgastem in terris perpetuum 
Iguem adípexerit , fi vafta provinciarum 
Aa incen- 




