
SUBTERRANEI 
Pg. 0:;P)OjSg T T O CIL Exper. 
Quomodo X entus anniverfarius & Subrerra- Pr epofit. 
neis Catadupis uafcatur. 
(Srenfum in precedentibus fuit, Montes 
utplurimum Cavernis &profundiffimis 
meatibus, & undiquaque innumeris canali- 
buspertufos effe; qui quidem uti zzvi£us per- 
MUNDI 
Sed. YI. qua deficiente,deficere & /eztum neceffe eft. 
Etne Vacuihorror in evacuato lebete in- 
teryeniat, femper novam & novam aquam 
attractu naturali, aliunde advocat. Sedhoc 
fequenti Experimento comprobemus. 
222 
EÉXPERIMENTUM. 
JEiarm /— Notus paffim eft EoZipilarum in concitan- 
ves dis ventis effectus. Et quamvis hanc Machi- , ennibustectifunt,ita quoque ingentem /ez- 
Xperimet-- ^ 
torum materiam fuggerunt duplici modo. 
Prior eft, quandocunque s;ves horum Moz- 
tium ex Solis approximatione incipiuntli- 
quefieri , fit ut liquefacta aqua partim in 
fubjectas camporum planities dilfufa agros 
varie mifcellz humiditate imbuat & maceret, 
macerata in vapores àSoleattenuata copio- 
fum fundet eztorum feminarium. Altermo- Catadups 
dus hic eft: Cüm Montes, uti paulo ante di- 157 jr. 
&um fuit , cavernoft fint , hinc fit, ut /iguefa- nem fecum 
&e nivis bumor per Montium rimas a]tiusinfi- ^^" 
nuatus, in intima Montium penetralia per j 
obvios interni Montis fcopulos przcipita- 
tus aérem intus exiftentem , ruentium aqua- 
rum , quz & ipfz copiofum fecum aérem de- 
vehunt, impetuofa allifione vebementzffmé 
concitet ; unde aér novofemper alterius tum 
aéris tum aquz incremento concitatus dum 
exitum qugrit , per abditos ftri&tofque Mon- 
tis canales tandem magno impetu foras in 
vebementes lentos erumpit ; qui fubinde tan- 
to impetu egeruntur, ut maximas etiam ob- 
vias arboresprofternant;quemadmodum in 
noftra Hetruria de /£olia in Agro V olaterra- 
no Spec« demonftravimus. Vide quoque 
quz mira in 7erre Libro de Eolro Monte Cz- 
(ftorum recenfüimus. Verüm ut luculentius 
(ratio Subterranti Venti pateat , eam Experi- 
mentis nonnullis comprobabimus. 
nam de Aérophylaciis defcripfimus, hic ta- 
men eam repetendam duxi , hocprzfertim 
loco multüm opportuno ad venzoram genefin 
declarandam. Fiat itaque J£o//a pi/a cujus- 
cunque magnitudinis & capacitatis,quantó 
enim grandior.fuerit , tantó majorem effe- 
&um producet , ex ere compacta, in cujus 
colli extremo relinquatur foramen ita exi- 
guum, ut acusfubtilitatem exprimat. Hanc 
ad medietatem aq24 puriffimà & limpidiffi- 
ma replebis, hac induftria: Impone pz/am ac- 
cenfis carbonibus , ut quam intenfiffimé cale- 
fiat, quo facto,mox eam in frigidam injicies, 
ita uttotaunà cum collo cooperiatur aquis; | 
& quoniam calidus intus & exe/flpans aer cir- 
cumftantis aquz frigore condenfatus ad mi- 
norem locum fecontrahit Vacui metu , ne- 
ceffario aliud corpus in abeuntis aérislocum 
advocat ; cümque aliud non reperiat, nifi 
aquam,hanc intra pilam fummo impetu at 
trahit; atque hac Naturz induftria per fub- 
Hil ilia ciliffimum feramen aqua intr attracta pilam 
ber " aliquoufque replet. Hoc peracto , pz/a hzc | 
tum. 




EXPERIMENTUM, 
Conftruatur ex lateribus coscavum Rece- 
ptaculum ejus formz quam hic vides. In cu- 

fuccenfis denuo imponatur carbonibus, fol- 
lifque ope, uti prius , ca/effat , & aqua intus 
rarefacta, cum non nifi per anguftiffimum 
foramen exitus detur , per id zugenzz flrepztu & 
flatu evolvitur. 
Habeo ego in Mufeo meo tres hujufmodi 
4Eolias pilas , que foco impofitz vehementis- 
fimo fuo vento per rotam verufex carnium 
libris gravatum vertere poffent. 
Atqueex hoc Experimento aperté patet, | 
quomodo in Montium concavis aquarum re- | 




TT 
N 
NN 
j 

ceptaculis, vi Ignis Subterranei, ingens fubin- | 
de Ventus ex fola rarefatlione aéris nafcitur ; | 
quod in iis potiffimüm MoztiZus qui ignibus | 
& efluarüsícatent , accidere folet. 

jus fundo erigatur Japis Y marmoreus , in po- 
itiffimam fuperficiem redactus; ex A verà 
canalis ducatur cocbleatus A. L , qui in A. 
apertus fit & infra in. Lj Receptaculum ver 
ita 
ET 

