
LIB.IV. DE VENT 
ap. V. ita claufum fit ut preterquam in F,alium exi- 
tum non inveniat. His itaque preparatis 
| aqua , velexKonte vel lumine quodam deri- 
! vata, fummo impetu perK intra Canalem 
| A L fe exonerabit, per quem , maghná aéri 
| conftipati comitante copià, dndtibéehcio| 
lapidis I cum impetu & frrepitu delabetur ; ex 
aquz vero ruentis vehementia, aér intra Re- 
ceptaculum conclufus mirum in modum 
agitabitur: anguftiis itaque conftrictus, dum 
exitum quzrit, tandem cum per orificium F 
elapfus , fummé zmpetuofum ventum efficiet, 
qui & organa hydraulica animet, & fabris 
ORUM ORIGINE. 523 
PROPOSITIO IIL Propof. 
Quomodo X entus nafcatur ex alitibus 5 va- Bxper. 
poribus in Caveruis Terra , i Ignis Subter- 
rauei excitatis. 
tena Terram innumeris Cavernis , Spe- 
cubus, Antris, juxta fuperius recenfita, 
refertam effe conftet, quorum nonnulla 
aquis , quedam aére , alia etiam Zgne referta 
fint; & praterea pleraque Mireralzbus & Me- 
tallicis fuccis aliifque varie mifcella glebis 
fcateant ; certé illa, ca/ore ZEftuariorum in 
illa fefe per fuos Caminos iufinuante , in 
ferrariis loco follium effe poffit. V ide 7. 1X. flatulentam fpirituofamque falium, nitri,alu- 
Mufurgie ibi, à folio 308 ufquead 511, fufe| 
| de JEoliis Cameris egimus. 
| Quud — Simili prorfus , utad inftitutum reverta- 
| md mur , ratione fit in Montium concavitatibus, 
fubems. intra quas aqua nivium liquefatlarum aut 
E pluvialis paulatim penetrans catadupis in- | 
| gentem aéris concitationem efficit ; aér conci- 
tatus dum effagium qugrit , tandem per ab-, 
ditum Montis canalem in concitatos vento-| 
rum turbines elabitur: qui quidem ventus fi 
perpetuus fuerit, is utique non exniviumte-| 
folutione , fed exalicujus Subterranei flumi- | 
nis catarratla originem fuam habebit , cujus | 
lapfus & pracipitatio uti perpetua eft, ita quo- | 
que intra Montis vifcera agitatum aérem | 

minis, vitrioli , bituminis mareriam , quz in 
iis continetur , refoluta maximos haud du- 
bié balitus , rapidofque exfpirationes caufa- 9, 
bunt; quz ab identidem fuperveniente ca- pde 
lore preffz dilatatzque , perabditos meatus pon 
fibrafquge Montium in ventos vebememtes Ncaosab- 
tandem erumpentes , "Terram Mariaque eo ^: 
exagitant impetu quem fzpe magno fuo 
periculo mortales experti funt. Quomodo 
autem ventus ille fíat, fequens docebit Ex- 
perimentum. 
EXPERIMEN TU M. 
Przpara A B. Zas ex laminis ferreis in for- 
ma tub concinnatum , in cujus fundo B ni- 

in perpetuum ventum foras protrudere ne-| 
ceffe eft. Si vero ventus eftivis tantüm Zem- | ammoniaco , & 
poribus per hujufmodi Montium fpiraculafa- 
viat,id fignum luculentiffimum eft, eos | crudi, omnia 
non aliunde quam ex svium pene 
| fübterraneis catadupis procedere ; 
| ventitamdiu durabunt , quàm diu. suum | 
| durabit liquefa&tio , qua finita & hofce ces-| 
| fare neceffe eft , Sublatà fiquidem causà tol-| 
| litur effe&us. Iterum, fi ventus ex nonnullis | 
Montibus non nifi e/Hvis diebus , tribus aut 
quatuor boris ante & poft meridiem faviat, 
nunquam vero extra hzctempora , non no- 
&te, non vere , auctumno, hyeme, id certé 
in catarractas fubterraneas conjici non po- 
| 
i 
| 
| 
teft, fedin alias caufas referendum eft quas 
lib. 3. cap. ult. de solis Mentis Ge fà miraculis 
expofuimus , ad quz Le&oremremitto. 
Whsu, — Maque Subterraneas, Catadupas ingentes 
| suerra- ventorum turbines per Montis fpiracula egere- | 
| E poeni re ratio dictat. Cum enim aguacum impetu 
" ruens plena fit aére , ejufquefecum in omni- 
bus catadupis ingentem copiam devehat 
(uti ex fpumainftar nivis candida patet, quz 
quidem nihil aliud eft quàm Zu/lularum in- | 
pumerabilium are inflatarum multitudo, ex 
quarum conftipatione aqua veluti candido 
quodam colore imbuitur),certé qm in- 
deSubterrancos ventos naíci necefle eft, que 
deinde violenta eruptione & acrem protru- 
dunt extrinfecum, atque ex ejus protrufione 
ventos vebementiffmos efficiunt. Atque hu- 
jufmodi ventes eorum numero adícribimus 
qui non ex halitibus aut vaporibus , fed ex 
hi enim | 
trum cum fale 
parte antimonii 
equali portio- 
ne & in polli- 
nem reducta 
macerataq; a- 
qua falina po- 
nantur :-hoc 
pera&to, Vafe 
igni fuperim- 
pofito, mate- 
ria intus pofi- 
ta vel ad pri- 
(mum ignis o- 
dorem  ebul- 
liens, atque in 
vaporem & ex- 
halationem re- 
foluta ventum 
flrepito[um,quà 
quibuflibet re- 
bus  profter- 
nendis aptus 
fit, emittet ; & 
nifi Vas forti- 
ter fuis allige- 
tur vinculis, id 
totum intra 
acrem fumma 
admiratione rapi videas, ventus qui indeef- 
flatur adeb vebemens eft , ut ap ofitam orifi- 
cio manum aut quidlibet aliud , fummo im- 

2/1 RI 
HL nz vrerru rmn 



famplicà concitati aéris protraftone tafcuntur. 

petu repellat. Neque vestum tantum mago 
re- 



———— ccm : 
- eL M 




