








240 MUNDI SUB 
Sec. 1I. dem tante virtutis impulfivz examinemus, 
betere- nil aliud quàm pulverem ex uitro, fulphbure 
sm carbonibus compofitum tantarum ftragum ori- 
fsiterra.. ginemreperies : pulvisenim ex carbonibus 
miss accenfus nitrum rarefacit , hoc rarefactum, 
dum cum fulphure fibi inimico confiftere 
non poteft, neque anguftiis locorum capi, 
vehementi fua eruptione obftaculis omni- 
bus ruptis , eas quas defcripfimus ftrages 
edit. Siitaque artZfícialis pulvis , tanto pol- 
let roborejquanto majori pollere comaft;- 
Lilis materig copiam. & multitudinem , ful- 
phuris, inquam, nitri, aluminis, Salis am- 
mohiaci, bituminis, czterorumque fpiri- 
tuum mineralium metallicorum, auri , cu- 
pri, ferri, arfenici , Mercurii, quibus Zstzma 
Terrg meditullia referta funt , pollere exifti- 
mabimus? Zerrz itaque motus hinc formi- 
dabiles emanare quis nefcit? F;zztautem, 
uti in precedentibus patuit, z Cryptis fub- 
zerranéis , eo quifequitur modo. 
Sumo — Ignis fubterraneus caloris fui violentià 
faiTir- abertisalicubi ruptifque montium clauftris, 
ubi fibi in longé lateque patentem cavergam 
viam firuxerit, tum ecce aér intus mox vehe- 
menti motu concitatur,& quia combuflibilis ma- 
zerig copia inftruitur , ex fuDitanea incenftone 
materig ingentium exhalationum copiam 
excitat , cuiuti nullibi elabendi datur locus, 
ita borrido commifo prelio tales fiunt commo- 
zones quales Naturz potentia majores to- 
lerare non poteft. Exin» itaque ex omni 
parte znzerclufo, nuncintimos montium pa- 
fietes concutiunt , nunc molliorem terre- 
ftrium fibrarum ductus terebrando , dum ir- 
rito labore nituntur, ex nimio laborantis 
Naturz impulfu zerrzmotus inde caufari ne- 
ceffeeft. landem ingenti /acuz, jurati Na- 
turz hoftis, formidine minifque adacti fub- 
verfis fuperimpendentium rupium terre- 
ftriumque molium obftaculis, idem facisut 
quodin artificiali cuniculorum du&u pa/ois 
pyrius , ideft, omnia perfringunt, urbes& 
caftella fubvertunt , voragines horrendas 
efficiunt , Lacus novos producunt, & fimi- 
lia quz nobis Hzfforicorum monumenta recen- 
fent, praftant. 
Egidius —— Refert Egidius Neapolitauus in fua de 
Neapoli. Mofitis Velüviani incendiis Diatriba, 
pie (quem Pezrus Caflellus Medicus, ultimo O- 
fdlus ^ perisfuide Vefuvio folio, allegat) fuo tem- 
^am: pore horrendum in Bafilicata Neapolitani 
tioviztrre- Regni Provincia, cafum contigiffe: Exfor- | 
2" f^ widabili quippe zerrzmot« ibidem exorto, 
integrum montem vinearum cultura nobilem ex 
loco fuo in alium, zr&us znde millibus paffuuni 
intervallo diffitum , fine ullo in interme- 
diantibus locis fui veftigio relicto zraz/la- 
tum fui[fe: aitque in hunc ufque diem diutur- 
nam inter dicti Montis poffeffores in Nea- 
politano Dicafterio, quam Zicariam vulgó 
vocant , litem pendere, Utrum reditusfo- 
lutionefque pecuniariz , quas Regius fifcus 
exigerefolet ex priori ubi prius Mons fte- 

TERRANEI 
terat, an ex pofteriori , in quem conjectus 
fuerat, loco petendz fint? Et mirum fané 
eft , cafum, fi verus fit, omnibus feculis in- 
auditum non à pluribus Hiftoricis defcri- 
;ptum fuiffe. Quicquid fit, Moztes ex Terrz- 
motuum violentia nonfolum fuübverti , fed & 
denovo, vel in medio Mari, derepente za- 
/[&i, in precedentibus Libris demonftratum 
fuit. 
Ex quibus, ni fallor, luculenter patet, quo- 
modo inter fubterreflres cavernas terremotus 
nafcantur , & quomodo per varios ramofos 
cuniculos, nunc huc nunc illuc exhalatio- 
nes accenfz difcurrentes dum exitum quz- 
jrunt, necinveniunt, terram potenter con- 
cutiant; donectandem ruptis montium fun- 
damentis , vel impetu facto, fuperimpofi- 
tam molem alio vibrent, vel fi ponderofior 
fit, in defertam ftationem fubfidere cogant. 
Quod veró a£forptis urbibus , aut montibus, 
ut plurimum in abforpti locum lacus emergat, 
hoc modo contingit : quod infrà abforpta 
molesterreftrisin Hydrophylacium quod- 
damincidat, quz cum fimul confiftere non 
poffint, ag4a terrenà fubftantià utilevior, 
ita per hiatus expreffa in abforptz urbis aut 
montis ftationem fuccedit ; & experientia 
docet. $i enim intra concham aquis plenam 
proportionatum Zapzdem immiferis, ille fun- 
dum petens , aquam expul[am neceffarió ex- 
tra concham exwZerare facit. 
'TONITRU SUBTERRANEUM. 
Extanto exbalationum fubterranearum cum 
dére conflitlu , ex vebementiffima corporum col- 
lifiane [onum oriri neceffe eft. Hinc quot- 
quot ignvomos montes accolunt, antequam 
fzvire incipiant, multis diebus veluti zgen- 
tes mugitus & fouitus tonitrikus aut explofio- 
.hi bellicorum tormentorum Jaud a£fmiles 
fe percepife teftantur, fecuturz mox fune- 
ftz tragodie veluti prodromos quofdam. 
Ego fané dum Anno 638 inauditis zerrz-- nord 
motibus, qui Calabriam pené in vaftitatem Een 
reducebant , intereffem , memini femper aj; o) 
j me anteimminentem Zerrzmotum , quifzpe vat. 
| fzpiusinterdiu noctuque reiterabatur , bor- 
rendum murmur & incredililes fragores ad in- 
ftar multorum fonitus tympanorum perce- 
piffe. Et quodam die, dum Strongylum plus 
folito ignearum molium eructatione furere 
notaffem , edt4[um quoque nefcio quod 
murmur ex Monte 6c millibuspaffuum diffi 
to, audivi, quod identidem verfus nos cre- 
fcere videbatur , ad quos ubi pervenit, tam 
| horrenda intra terram tonitrua edidit, ut vix 
fenfus iis tolerandis fufficeret ; cui jungeba- 
tur tam formidabilis zerre concuffatio ut 
nemo pedibus amplius confiftere valeret, 
omnibus fociis ferocientis Nature vi pro- 
| fixatis tandemque induciis conftitutis cum 
furgentes Oppidum $. Eupbemzz (à quo non 
| nifi tribus milliaribus aberamus) ingenti 
nebula tectum intueremur , ea fenfim eva- 
nefcen- 

