
LIB.JV. DE VENTORUM ORIGINE. 
Cap. X. nefcente, urbem nullo amplius veftigio re- 
licto abforptam , lacu , quo prius carebat, 
in ejusloco exorto , ea animi confternatio- 
nequam vix verbis defcribere queam , re- 
perimus. 
(NOU NOSUENCUEEASRSIRUSNC I 
De Touitruis Subterraneis. 
EX quibus infallibili confequentia con- 
clufi, Calabriam per occultos cuniculos tum 
JEtug tum Strongylo ceteri[que Vulcaniis Infa- 
lis correfpondere , &hujufmodi fonos mugi- 
tufquefubterran eostum ex varia Jpzrituum 
tumultuantium illifione , tum reciproca hali- 
tuum effervefcentium colluctatione oriri, 
qug uti eandem cum areis tonitribus ra- 
tionem fortiuntur , ita tonitrua fubterranea 
jure merito dici & poflunt & debent. í 
i 
24i 
Confeti. 
EXPERIMENTUM, 
; Exper. 
Quo ditla demonfiramus. 
Siquis as aquà fervidà prius repletum ita 
clauferit , ut omnis aéri exitus intercludatar il- 
ludque aéri frigido byberno tempore expofuerit, 
fet ut in eo aqua rarefa&a neceffario ex 
ambiente aére frigido conden[ata in mino- 
rem locum fefe contrabat , && quoniam aliud. 
in abeuntis locum corpus fubftitui nequit, 
nimioimminentis vaca metu vas horrendo 
eum fragore &íonituin minutiffimas partes — . 
confringetur. Quod idem contingit in zor- Y«ctime- 
mentis bellicis , que ex nimia contentione operar. 
accenfz exhalationis crebró cum valido fo- 
no difrumpuntur. Curo ego fieri g/obulos Exeri- 
parvulos ex vitro conflatos magnitudine cera- "^"^ 
forum , quos prius ad medietatem ufque 

jaqua nitrofa impleo ; hi ardentibus fuper- 
impofiti carbonibus, ex vapore intus aqu 






(rarefacte dum exitum quzrunt, nec inve- 
jniunt, ruptis obftaculis violentiffima eru- 
ptionetantum excitant fragorem , ut fclopi 
Gi0O:NjS;ESG; Tj AUR; TUUM. 1: 
De Fulmine & Fulgetro Subterraneo. 


EX hifce quoque patet , Exbalationes cum 
in Cryptis fubterraneis fulphute, nitro, | 
carbonibus fimilibufque com£u(Hbilis mate- | 
ràüg fomitibus confertis accendantur , bor- 
rendaquoque fz/mina , & multo areis tru- 
culentiora frequentioraque fabricari ; ex- | 
halationesquippeaérez omnem fulminum 
procreandorum materiam non aliunde ha- 
bent quàm à fubterraneis halitibus extra | 
"Terram unà cum vapore in fublime elatis, | 
ibidemque in fulmen elaboratis:Ubicunque ; 
enim ezdem caufze concurrunt , ibieofdem 
Pepsi? effectus produci neceffe eft. Eandem ob! 
E caufam neque fuZzerraneis antris fulgura &, 
mina coru. cOrufcationes deeffe, ipfefolus norit, qui cau- 
an fas fingulorum recté perceperit. Fu/miza 
fuübem.  itaquein SaZzerraneis territoriis tanta abun- 
ndsme- dantianafci, ut ea gurguftia illa incapacia 
tibus, 
fubinde foras quoque protrudant ; & non- 
nulli Montes id luculenter docent , qui coelo 
tranquillo ferenoque ita fubinde Zis fzzviuzt 
ut vix quifquam ab iis immunis effe queat. 
'Talis eft Mons Tola in Mauricis Infulis, 
uti videre eft apud Horatium Turfellinum,in 
Vita S. Francijci Xaverii, 6 cujus hiatibus 
certis temporibus cum magna hominum 
animantiumque ruina zgzes evibrantur. Et| 
teftantur id quotquot de Montium Vulca- 
niorum Incendiis fcripferunt , uti Petras 
Bembus aliique de Monte Vefuvio atque 
J&tna , quem fübterraneis incendiis agita- 
tum fz/mina atro fumo in[erta Yongé lateque 
ejaculatum , fcité defcribunt. Quz omnia 
fufius , quàm par erat , híc defcribenda duxi, 
ut oftenderem , Regioses fubterraucas mon 
tantum Meteoricis impreffronibus fecundas , fed 
€ unicam caufam effe eorum que in. [ublzmi | 
generantur Meteororum. 
Horatius 
"Turfelli- 
nus. 
Petrus 
Bembus. 
exonerati bombos fi non fuperare faltem. 
quare videantur , omnibus przfentibus ad 
tam infolitum fonum attonitis & veluti 
confternatis : hoc feffvo fonorum applaufu 
Magnates in meo Mufeo excipere foleo. 
Eodem igitur modo Terremotum cum  fo- 
aiiu ex clauforum fpirituum tumultu fieri, 
ita certum eft , ut de eo controverfia move- 
rinon queat. 
Quz autem 4riffoteles tradit de tempore 
Terrigemotuum, de Infulis in medio Maris ab 
iis immunibus, de quadragenaria duratione die- 
rum , ut experientiz reclamant,, ita univer- 
fim fides iishabenda non eft; non enim in. 
maritimis tantüm locis , Infulifque Conti- 
nenti vicinis , fed & in Infulis remotiffimis, 
quin & in Mediterraneis magnarum Con- 
tinentium regionibus zerrzmotus quovis an- 
nitempore contingere experientià ita inva- 
|luit, utde eo nullus amplius dubitandi lo- 
icus relinquatur. 
Fiunt itaque Zerrzmorus potiffimum zs Terrzmo«" 
in locis [ub quibus Pyrophylaciorum [aguiunt e- CUR DE 
Jluaria,five ea fuerint infra pofita mariti- siu iis 
misoris, five Infulis remotiflimis , five me- PD due 
diterraneis tractibus ; & /ocis denique ommi- Ygnis cuni- 
bus infra que Subterranei cuniculi pofiti , qui culis fort : 
fubinde ad 200 milliaria fefe extendunt, (ur - 
longélatequeramatim extenduntur: quod — 
fummádiligentià àme in Calabria obferya- 
tum fuit pauló fuperius citato Anno , in qua 
À Sicilia ufque ad Bellevederium , tractu 
ducentorum millium paffuum & ultra , zer- 
remotus per cuniculos fubterreftres ingentes 
civitatum oppidorumqueftragesediderant. — — 
Cuniculi, quemadmodum ex fonitu colligere deep 
licuit,originem fuam fortiebantur ex Mon- j« vi» 
te Strongylo, qui deinde per fübmarinos «tere 
hiatus promontorio Vaticano, & hinc in- 2; (uua, ' 
fra 'Tropeam , Monteleonem , Lopicium, 


';ToM.I 
S. Euphemiam extendebantur , & hinc re- 
Hh flexo 







