

LIB. IV. DE VENTORUM ORIGINE. 
$ II. 
De aéreis frve Ygneis Impreffionibus Sub- 
terraneis, & prim? de Fulmine. 
245 
Hifce effedlibus meliusad caufarum proxi- Expér. 
marum notitiam pervenimus, quàm mille 
fpeculationibus Metaphyficis, quz nihilad 
remfaciunt. Quod fi flamma conflatoria tan- 
T9»« imprefiiones fant Fulmen , Fulge-(tam vim habeat, quanto majorem habere 
| trum, Corufcationes, Caumata , Ignes fa- | putabimus £Jammam Falmineam , przfertim 
tui, Caftor & Pollux, Cometz arii, (imilia- | cum ea muneralibus fpiritibus omnium fubti- 
quede quibus Mereorclog agunt ; quas qui- | /ffzmis & penetrantiffimis fceta fit. 
dem omnes ex Saubterraneis originem trabere|— Cur vero ( ne quicquam rerum ad inti- 
ita oftendimus. mam hujus materie notitiam neceffaria- 
Cum SuArerreffris Mundus perpetuo bali- rum omittam) flamma flatu agitata tantas vi- 
tus varie mineralium corpu[culorum mifcele | reg obtineat , hujus caufam hanc effe putes: 
junélos confeederatofque undiquaque emit-| Quod fpiritus igne? flatu agitati, cum à füo, C«"fe/»- 
tat, fit ut illi [u£tilitate fua omne humidum | cui inhzrent, Subjecto fefe expedire non dipl. 
penetrantes, à 5o/e unà cum vaporibus mi- | poffint, fummo impetu 7» ultimum flamma 
xti in fublime educantur , ubi frigoris im-| apicem conjungantur , ubi preffi condenfa- 
patientesin Fu/mina elaborantur ; quod fit, tique, &ad minutiffimum fpatium reda&i, 
fi nubibus denfioribus inclufi, halitufque. dum flamma prohibente ulterius evadere 
exfpiritu cujufdam fulphuris , arfenici & | nequeant, ibizvva femper & nova fpirituum 
fpirituauri feeti, cum zimica five nitroft bà-| accumulatione autli incredibili effu ferueant, 
litus. fubflantia conflictari incipiunt , tum mirum non e(t, eostam  znfolitos effeílus 
enim vehementi cataftrophe five ex fumul-| combaffionis liqueatlionifque caufare. 
tu fpirituum contrariorum, five ex angu[liis nu-| 
Bium, quibus includuntur exorta , accendun- 
Cap. XT. 


EXPERIMENTUM. 
tur fingula , primoque conflictu difraptis,  Lampadioleo repletz ellychnium craf- Sandié 
maximo impetu intolerabilis carceris repa- fum ex fulpzureliquefacto unà cum o/eo Salis 27,,, s. 
gulis, obliquo tramiteaéreaque volutatione, ammoniac? sitrique maceratum imponito, illum li- 
feruntur in praceps, horribile funeftumque| quoaccenfo, per vitreum aut cujufcunque ?9c** 
fpectaculum przbituri mortalibus ; unde alterius materiz fiphonem flammam iffa; 
fulphureo halitu furfum nitente , terreftri hujus flammz apex tantz efficaciz eft, ut 
veró zitro[g indolis gravitate deorfum ver-| nullumtam contumax metallum fit, ys 
rui» gente, nafcitur illa Zu/minis perturdata de-) non liquefaciat ; igneis enim hujufmodi ex 
mona unde. fig, Julphure & antimonto nitroque fpiritibus , niil 


Curmesla — Quod vero omne metallum obvium vi fua 
Brurue peuetrativa liquefaciat , fola dura mollibus in- 
iwfewfn. offenfisproffernat confumatque, hoc fit pro-| 
pterradium igneum & fulphureum auri fpi- 
ritum incredibilis efficacie , & ob virtutem 
fummé penetrativam. Vidiftine unquam| 
Artífices vitrum ad lampadem conflantes s flam- 
, mam , inquam, flatuzn [ummam «8 longitudi- 
pipere nem (9 (ubtilitatem tradullam? Quod fi vide-| 
maqua Vi. i$, cum admiratione comperies illud, quod, 
triari anti- fine flatu flamma efficere non poterat, coz- | 
Eu flatoria flamma effici , id eft , vitrum & omne 
imagine. metallum vel in momento, (imulac flamma ea 
attigerit , //gjueffer? ; quz ita appofité fu/m;- | 
ned flamme effetlibus adaptantur , ut nihil in | 
natura rerum fit quod melius Fz/minis nata- | 
ram exprimat. 
Mirantur multi cur Fu/men enfem inoffenfa 
vagina , vinum inoffenfo dolio , confumat ; hoc| 
inde fierioptimé comperies, fi//ammz con-| 
flatorig corium aut tenuem ligneam tabellam. 
interpofueris ; videbis enim flammam , mi-| 

in rerumnatura efficacius reperiri poteft. Sed 
de hifce in Lzlro V 11, de Mineralibus ,am- 
plior dabitur dicendi materia. 
$ HI. 
De reliquis Igneis. Impreffouibus 
Subterraneis. 
[Mprefiones quas Meteorologi Sze//as ca- Stelle ca 
dentes vocant, duobus modis fiunt. Primo ^"^ 
Halitus fulpburei in fublimia aéris exaltati, 
fi nullum obftaculum repererint, quantum 
poffunt , regionem eorum naturz maximé 
confentaneam appetentes adfcendunt ; qui 
uti natura fua facilé zsflammaliles fant, ita. 
velad proximam difpofitionem accendun- 
tur; & fiquidem fpirztus iftiufmodi baZztuoft 
in longum extenfifunt , tunc fafcia illa fumea 
mox ubi obfiftens fibi acris fuperioris fri- 
gusattigerit , extremus ejus balit£is ex nimia 
lucta & attritione accez[us apex , raptim fer- 
ende , totam illam vaporofi fulphuris ma- 
rum dic&u , virtutefua penetrativa mox Zis teriam ufque ad finem fzcceffiva quadam ac- 
inoffenfis pertranfire , atque ex oppofita par- cenffone inflammat, & fic illa ex alto vel in 
te in metallica & vitrea corporafolummodó imum, vel in obliquam Mundi partem pro 
agere. |fumezfafciz difpofitione ruere videtur. 
Siverbincochleariaquamautvinumex-, ExemplonobDiseffe poteft fumusex extin- zxperimn- 
ceptum radio igneo oppofueris , videbis (facandela affurgeus , cui ft aliam candelam ac- *": 
cum admiratione, vixfpatio dum quis Pa- | cenfam applicueris , tunc flatim fumus ille ac- 
zer nofler xecitat, totum liquorem confumi | cenfus recurrit ad principium [uum , unde exha- 
evaporarique. Vat , && unà candelam jam extintlam reaccendit. 
Hh 3 Ex- 




