


LIB. V. DE FLUM 
Cap. III. bet, ad quam aer extrinfecus penetrare non 
poffit , exiftere ; habeat autem hec concha 
aliam vicinamfibi é latere junctam , quz fit 
F , qu£ aquis ex rivo quodam perenni , quo- 
cunque tandem modo exorto , f(cazeaz. Cor- 
refpondeat veró per meatum montis veluti 
INUM ORIGINE. 257 
corriyatione in flumez tandem abibunt ; du- 
rabitquefluxus tam diu, quam diu nivium 
liquefactio durabit ; qua finità flumen à flu- 
xu fuo , alveo ficcato, ceffat. 
Innumera hujus rei exemp/a adduci row Vo- 
: T e Clufins.i 
queunt : fed unum loco omnium fufficiat, 275^. 
canaliculum quendam F e, coschbz d e ; &(quod fumma diligentia in Gallia Narbo- siezef. 
|nenfi me obfervaffe memini Anno r653r. 
quoniam hujufmodi concha aZum canalem 
in fonte feu potius flumine Vallis Claufz, 
habet e$ intra ima montis protenfum , cer- 
tum eft, coscbam d e aquis, perfibras montis quam vulgó Voc/4fe vocant. 
confluentibus, mox 42; repleta fuerit , per Ca- 
analem eS fefe exoneraturam,& confequenter, 
neabeunte aqua , concavum montis metu 
Eft inter Carpentoractum & Cavallio- 
nem, quatuor leucis Avenione diffita Za//s 
quzdam prorfus berrida , & rupium pen- 
Vacuilaboret, ex concha F tantum aquz at-, dentium adfpectu formidabilis, in qua 4o- 
tracturam , quantum per canalem e$ dimi- 
ferat; atqueadeo cozcha d. e perpetuo aquis, 
musinhunc ufque diem fpectatur , tametfi 
temporum injuriis diruta, intra quam Zraz- 
. Domus Pe- 
Jcatebit.Exonerante itaquefe concha de per. cifcum Petrarcham olim , fi quandoque po&- 5,77, 
canalem e 5, & in G aliud concavum repe- tico folitorum fibi ftudiorum oftro perci- 
riens , inde in fostem vel rivum perennem 
tranfibit. Oportebit autem caza/is orificium ; 
F d, nonnihil fupra aque couche d e fuperft- 
ciem, five id in medio, five in parietibus, 
antri conftitutum fuerit, emizere, ne aqua 
in conchaZe,quz per canalem e 5, exonera- 
tus, folitudinisamore rapiebatur, fe con- 
tuliffe ferunt, ut ab omni aulici ftrepitus 
tumultu longé femotus animo liberiori 
expeditiorique, ea quz animo conceperat, 
perficeret. Non procul ab hac deme ingens 
inrupibus à natura effecta, intra undique 

ri deberet, per canalem JF, fefe exoneret. | 
Videsitaque ex hoc Experimento , quo- | 
modo foztes rivique fubinde me? Vacui , ex| 
&undique claufam vallem , Spelunca vifitur, 
quz, mirum dictu, «d dimidium anni fpatium 
Jemper ficca, ne quidem veftigium humidi- 
perpetuo aquarum aliunde derivatarum artra- tatis oftendit. Spe/uscam veró ingreffis, uti 
n , fieri poffint. 
|egometquam curiofiffimé obfervavi , eccur- 
4nàNa-  Forfan hic mihi quifpiam objiciat zj- | rut diverfi hinc indé meatus, iu quorum ma- 
tera lun |a- miam & fupervacaneam Nature induftriam.| 
13n1t brinci- : : Ls : B el 
piaopra.. Atisfciatsnblarte freri poffe in Hydraulicis 
*i*. motibus, quod non [ue operationis principia à| 
Nature panturgg exemplari, & /Eterng Le- 
gis rationibus deducat ; certufque fit, quod, 
Sapientia Cofmotechnitis per Naturam Ar-| 
tem fuam , nihil fruftrà , fed omnia fumma' 
providentià , utialia omnia in hoc Univer- | 
fi Theatro, ita & potiffimum in Saferraneo 
Mundo , ineffabili opificio conftituerit ; 
quod deinde bomo Natura femia , quantum 
poteft, in fuis operationibus quovis modo 
imitari affectet. | 
I 
M32o D u s. LLL 
Quomodo Fontes & Flumina zx pluviis & 
nivibus Ziguefatlis conflitui queant. | 
Brevi & Fontesfübinde ex pluviis 9 ni-| 
vibus liquefactis fferi, won facil& suegave-| 
rim , cum experientia id aperté doceat ; fed) 
hujufmodi fontes & flumina perperaa effe, 
id ut credam, induci vix poffum. Hoc autem | 
modo fontes fiunt & flumina; In planis ver-| 
ticibus lateribufque montium , ceacervatz | 
hybernotempore x;ves, Sole Borealia Signa| 
joriterminus uen reperitur , dicuntque ad plu- 
rimas leucas fefe intra Montium Alpino- 
rum receffus porrigere, in varios infuper ra- x 
mos ita difpertitos, ut Lafyrzstbum teingre- oie. 
dijurarepoffis. Dicto itaquetempore, zo£us ri. 
bic tortuofus meatus , & multipliciramorum 
diffufione formidabilis, bylerno tempore vi- 
delicet , /fccus & arena minutiffima variis- 
que Mineralis materie quisquiliis conftra- 
tus,cernitur. Mox tamen eo tempore quo 
nives in Delphinatus Montibus five Alpi- 
bus Cottiis liquefieri folent, tum ecce di- 
&us zieatus per OsSpeluncz , ingenti frago- ^ 
re , tantam aquaram molem erutlat ut impetu 
fuo fex molas, ab Oftio non nifiquinquagin- 
ta paffibus diffitas, ftatim vertat; & , quod 
mirabilius eft, fizew una trauttis aliifque 
pifcibus, quos utique aqua Subterranea (ip- 
tra quam per voragines five fluminum, five 
lacuum impetu quodam abrepti fuerunt) 
fecum adducit , mox repletur; Nzvilus vero 
paulatim cozfumptis & lebetibus aquaticis 
evacuatis, & f/«men , induciis conftitutis 
ufque ad fuurn tempus, ceffat , pifcibus eva- 
nefcentibus, qui haud dubié inftin&u quo- 

tranfeunte paulatim aftu Solis, pluviifque |dam defectum aquz przfentientes, tempe- 
cadentibus liquefiunt , /ijuefatlz partim per 
hiatus montium , partim per anfractuofos 
faltus fefe paulatim ira cavernas feu Cry- | 
ftivefe intra flumina , quz ad Infulam , non 
procul hinc diffitum locum, fubducunt. 
Atque hoc pacto fontes & flumina ex ni- 
ptas Subterraneas infimuant , quibusfi pluviz vibus liquefactis fiunt. 
imbrefque accefferint , tum ecce dictz ca- 
vernz nimio aquarum incremento gravatz, 
dum per biatus fiffurafque montium fe exone- 
i 7 1 : & Zubmode 
Pari modo ex pluviis & imbribus fubinde Pe 
fiunt flumina hoc modo : In a/riffmorum man- Sviis as- 
tum jugis , aut in vertice, aut juxta verti- [cantwr. 

rant ,aqu£ exoneratz in fonzes , & ex horum 
TOM. I 
cem plana aut concava /eca reperiuntur, 
aqua 

















di 
| 
—MÁÀ € EHE 




| 
aT 

