


LIB. V. DE FLUM 
Cap. 1I. lumna , 20vo fuu craterem aquáà repleri. 
Idem quoque zn montibus gypfeisieu cretaceis 
fieri tibi perfuadeas velim. 
Sed dices forfan , Hafce gypfeas montium 
fibras , mox uli bumidum imbiberint , ab ulte- ; 
INUM ORIGIN E. 26t 
|fentiam condenfantur in su£es ; hz frigore 
| a&rezregionisdiffoluteán pluvias extrinfe- 
casreyertuncur. Ceffantidus vero fubrerraneig 
| vaporibus, dum quod in abeuntis vaporis 
locumfubftituant corpus , non habent, tunc 
riori aque attratlu ce[Jare. Refpondeo, cefla- | metu 'acui aérem circumfitum unà nubibus 
requidem aliquantifper, fed mox acab ha- 
litibus igneis denuo exfíccarz fuerint, cra- 
teres novo femper & zovo fatlu repleri , ea 
nature moderatione, ut ab aquz fuctu gy- 
pfea materia nec omnino lutefcat , neque 
ab igneis exhalationibus prorfus exficcata 
in ptlverem redigatur , fed. mediocritatem 
quandam fe&etur ex bumido 6 ficco eque 
Gyptm conflatam. Gypízos autem hujufmodi moz- 
DMMLIEE tesreperiri& Apeminus & Alpes fat demon- 
put. —— ftrant, é quibus aqaa gypfo fcatens profluit, 
quam qui biberint, frumofi redduntur. Sed 
dehis in feguentibus , ubi de aquarum viribus | 
abunde diíferemus. 
Monpus VIII. 
Quomodo novi fontes , lacus & flumina fz2- 
nde ex terremotu zafcantar. 
Seneca. Arrant Hiftorici, & inter ceteros Sese- 
Plinius ca & Plinius, in magnorum zerrzmo- 
tuum fymptomatis , fubinde foszes rivofque 
exoriri iis in locis, ubi prius nulli extite- 
rant. Quodqua ratione fiat, oftendam. 
eain terrgmotus fiat, in precedenti- 
bus fusé oftendimus. P«/caso , vel , ut Chy- 
mici loquuütur , 4rcbzo incendiis in fub- 
terraneo fuo regno fzviente , fit , ut per 
caminos ingens ba/ituum igneorum copia per 
canales pyragogos difpellatur , qui in fub- 
terraneis meatibus incredibili impetu Zu- 
Gahntes , dum exitum querunt, nec inve- 
niunt , tandem anguftiarum impatientes, 
Exinteio- exitum fibi parant ; unde /aZefailatis con- 
vaporofis miftum per eafdem montium ri- 
| masattrahunt ; aér vero vaporofus intusat- 
| tractus ad calidioris aéris contactum, fta- 
(tim inp/aviam fabterraueam refolvitur , que 
, intercavernas collecta , novam dat fubinde 
| &fontibus & rivis originem. 
Mirantur multi, cur montium apices plu- Gu» montes 
vie imminentis tempore , feré femper subibus d je. 
Lobvelentar; hi rationem aliam non effe (ciant, ^. A 
(quàm vapores , qui mox àc per montium ri- dram fint, 
mas. exfpiraverint,ad circumambientisaéris 
frigidi contactum in »sZes condenfati coti- 
fiftunt; & ne difflentur, à frigidis aérez re- 
gionis vaporibus aliunde in altum elatis, 
veluti oZlaculis impediuntur: gaudet enim 
adeo hujufmodi azzratlus & repulfus dudibriis 
| Naturarerum , ut fineiisnihil in Elemen- 
| taris materiz reciprocatione, nihil in im- 
| preffionum Meteorologicarum formis con- 
| ftituendis attentare videatur. 
Monpus X 
) Ari £ 
| he en ei m bumatto corpore per univerfas Exemplum 
| 7 venas pericyclofis feu. circulatio , hujus circulatio- 
| temporis Inventum eft, innumeris experi- Den 
| mentis ita comprobatum ut de eo nulli in humano 
| amplius, nifi rerum imperito , dubium effe Pros 
| queat. datur. 
Mira tes, banc fanguinis portionem que 
modo i» venis pedum conftitit , poft aliquot 
horas capitis wemas adícenfu peragrare , && 
binc iterum de[cendere , ut adfcenfu novo de- 
relictam ftationem repetat, utique admi- 
rabili Naturz confilio; de quo uti uberrime 


5 parriv? cuffifque bydrephylacii alicujus fundamentis, alibi tractavimus, ita hocloco not repete- 
gerrenarum "i rt 
lapfu, zzul- proftratoque fornice ceteraque mole fornici 
:2caufan- incumbente totum ruere neceffe eft; cadezre 
Won ^- veró mole intra fübje&um hydrophylacium, 
cum unà cum aqua confiftere non poffit, 
aqua violenter pre[fa & hofpiti advenz cede- 
re coacta , perqueabditos obvios fibi cana- 
les expreffa , foras m fontes erumpit , vel fal- 
tem foras exprefía locum molis fubincum- 
bentis occupans in /zczm efformatur , uti 
Anno 1638 me prafente contigit ad S. Eu- 
phemiz Calabriz oppidum, quod terrzmo- 
tu abforptum, ejus loco flagnum reliquit. 
Complura hujusrei exemp/a adducere pos- 
fem , fed cum in precedentibus de iisactum 
fit, hic ea repetere fupervacaneum eft. 
M. Q9 Dus b 
Quomodo ex condenfato aére , ventorumque 
flatibus fontes ($ flumina zac queant. 
N ^it: nonnunquam Zzgems vaporum 
balituumque copia in. fubterraneis locis ; 
qui per porofos fiftulofofque montium tra- 
ctus educti, ftatim ad a£tisfrigidioris prz- 
relibuit; quare utad inftitutam nobis ma- 
teriam revertamur, dico Pafce cyclici motas 
rationes , non in umano tantum corpore , fedin 
| elementi aquei,five, quod idem eft , zz 
| Oceani pericycloft, Naturam obfervare: X ide 
| quz in Lz/ro IV, Sed. 1, Cap.6 de Oceani per 
Polum Boreum & Auftrinum circulatione, 
uberi ratiocinio philofophati fumus. 
Siquifpiam igitur contumacioris ingenii 
bas noflras rationes de origine fontium , flumi- 
num, lacuum acceptare nolit , eum faltem 
hanc decimam non defpecturum confido; 
cüm quod natura in fanguzue circalaudo mira 
fagacitateprzftet, id ei quoque in agaaram 
ex mari per montium vertices czrculatione, 
|minimé denegatum effe videatur ; cutn 
unum & idem fit utriufque principium. 
Quomodo autem hanc circulationem 
'exequatur, de eo confule Herveum; qui per Herveus. 
valvulas venarum ductibus infitas , id Corde 
[primo hujus motionis auctore & motore 
accidere fcité fané demonflrat. Si quis 
itaque valvulas venaram cuia aque dutlibus 
; Kk 3 fub- 















ELS 

X Ó— Óü € a e e E E E E 






lj 
] 
j 
| 

