

LIB. V. VIRTUTES AQUARUM. 
| 
(ap.HIE. Quantum vero Nilus auri per catadupas 
D. precipitati ZEgypto fubminiftret, oftendi- 
E. mus in fecundo Oedipi Zigyptiaci $yntagmate 
rom adfe- de Alchymia AEgyptiorum , adquem Lectorem 
jr" remittimus. 
Cum itaque zumera bujus generis flumina 
in Geocofmoreperiantur, meritó quis du- 
bitare poffet , Uzrum bac flumina non etiam 
aliquid à virtute auri participent , five, quod | 
idem eft , perfecte aque mifceatur? Re- 
E fpondeo quod sez; fi enim in aureo poculo | 
! E per centum annos aquam fervaveris , nul- 
poteft. lam tamen indevirtutem attrahet ; cum e- 
nim aurum fit udiffolubile , & ftrictiffimis 
naturz legibus compactum , zi/ aquis forti- 
Bus diffolutum; defideratum effectum prz- 
ftarenon poterit. Contingit tamen fubin- 
de, utaurez vengrofivo quodam & caufti- 
co liquore diffolutz z» fpzrztus abeant , atque 
hifce aque impregnatz nonnullam virtu- 
tem concipiunt; non putem tamen perfe- 
Cam auri cum aqua mixtionem dari poffe, 
fedconfufaneam tantüm & leviter tinctam, 
uti fuo loco de auri potabilis vatura fus do- 
cebimus. De gemmiferis vero aquis & locis 
alibi philofophabimur. 
$ II. 
De Fontibus && Aquis terreno luto in. ifettis. 
Uandocunque aqua tranfit per loca va- 
rio terrenzfubftantiz /uroinfecta , tum | 
ed quamipfum lutum infitam habet qualita- | 
tetingitur. Fitautem /wtum hujufmodi ex 
creta, argilla, acena , gypfo, ochra, fan- 
daracha , rubrica , cinere , calce , ceterifque 
mineralium corporum arenis & pulveribus, 
fimulac cum humoremifcentur. Cretacez & ' 
argillofe aque magno in. Hetruria numero 
reperiuntur , graves & fanitati minimé con- 
mwavitus ducibiles. Si per arenam duriorumque lapi- 
TES Pag. dum fabulum agua tranfterit , ea omnium o- 
üindum prima cenfetur & faluberrima. qwe gypfo 
taetrum zipfip pariterin Hetruria reperiuntur haud 
per. quas infrequenter ; qu quidem uti externg cor- 
"^ ^ porislotioni plurimum conferunt , ita /aa- 
flu fumpta periculo ob caufticam quandam 
virtutem , qua gaudent , zz carere exifli- 
mantur. Quz ochr, fandarachá, fimilibus- 
quefcatent agzz , potui fummopere zocivz, 
loco balneitamen utentes à multis infirmi- | 
tatibusliberantur. Variat autem hoc lapi- | 
dum genus fecundum loca non parum ; nam 
colore reperitur cineritio, livido, pallido, 
fübrubro ; alibi lapidis genus nafcitur quod 
erutum in gypfam tenaciífimum convertitur, | 
uti in Cypro, P/iziotefte ; perhujus lapidis | 
venas fi aquz tranfierint, redduntur a/Dz. 
Gypfea a- Gypfearumitaque aquarum ubique locorum 
estas magna copia comperitur ; uti in Italia apud | 
prar. Camertes, ad Callim fluvium , unde ex eo | 
bibentes , ftrumofi fiunt. Bononiz puteo-| 
rum quorundam aga gypfea, oppido nociva | 
& fuffocativa vi quadam pollens ; apud Hel- 
vetiosad Eugeftam; Puteolis in Campania, 
aliifque innumeris locis, 

A 
Plinius. 

269 
$ HIT. 
De falis Aquis. €9 fantibus. 
e Um in przcedenti Libro de fa/fediue ma- 
risabunde philofophati fimus, & in fe- 
quenti de Sa/is satura fimus tractaturi , hoc 
loco falfos Fontes non tam defcribam quàm 
obiter tantum attingam, Conftat itaque 
uter ceteras medicatas aquas , nihil (alfis Fon- 
tibus effe frequentius numerofiufque ; segue 
enim u/aaquanon dicam medicata feucom- 
pofita , fed neque pura quidem & fimplex E m 
affignari poteft , qug won falis nonnibil ad- hil lis ad- 
mixtum babeat; quod. Arte Chymica ita 7777 
comprobatum eft ut de eo nulli amplius du- : 
bitandi locus relinquatur. Sicutenim [2/ fe- 
men quoddam zaturz eft, & elementum ter- 
reum ad omnium mixtorum compofitionem con- 
curreus , ita natura quoque nullibi id deeffe 
voluit, quod rerum confervationi tantope- 
re neceflarium foret. Hinc nullum feré 
Thermarum genus dabitur cui non falis quid- 
piam immiftum fit; in quibus tamen aquis 
Jal przdominium habet, ez quoque f2/fz vo- 
cantur; Quarum zonuulle quidem nafcuntur 
ex intimis falfuginofis montium cavernis , qu&- 
dam ex ipfis fluminum ripis falfedime pollenti- 
Lus , alie ex ipfis fubterraneis aquis nativa lo- 
corum /alfugine abundantibus tinguntur. Et 
fontes fluviique Hungarie , Poloniz, Tirolis, 
Saxoniz , in Italia Volaterris , in ZEmilia, 
Piceno, Hetruria, Gallia, Hifpania ,in toto 
denique "Terrarum Orbe sJ;vis locorum 
paffim oZvij id fat teftantur. Sed de hifce in 
fequentibus uberius D.E O dante agemus. 
$ IV. 
De Fontibus Nitrofis. 
Q7 Nitrum , &quot ejus fpecies fint, vide 
in fequenti Li/ro , Cap. de Nitro. Nos 
[hoclocotantum aquas Nitro infetlas allega- 
bimus ; quod ut faciamus ,fcirete primum 
velim, 'Yellurem in nonnullis locis a£2- 
dantiffimum uitrum producere , uti ZEgyptus Nitrum uj 
juxta Memphim , hodie Cazrum , ubi etiam Potifimum 
calore Solis toftum in lapidem vafis confi- VERS ded 
ciendis aptiffimum convertitur. Per hujus- 
modi itaque loca aga defluens , sitrofa qua- 
litate , magno rei medicg emolumento tingitur. 
In Sabinorum Agro , qui hodie Pazeus Reti- 
nianus dicitur , Catilias Aquas N eterum Scri- 
ptorum monumentis , vel ab ipfis Abori- 
ginum temporibus celeberrimas , zztro re- 
fertifiimas did Auctores monftrant , de 
quibus amplius in fegaent? Libro , Capite de 
Infulis natantibus. Hujufmodi funt nonnul- Les 
lg aquz in. /Emilia juxta Maldulam , & in 777 
Valle $. Martinijuxta Viam Flaminiam ; 2. 
in Bajano Territorio Brachulz , & Suculla- 
riaad Avernum Lacum , &quz eftin ZEna- 
ria Infula. In Hetruria aqua Borra & V ola- 
terrana,in Germania To uen juxta Ar- 
gentinam , in Helvetia ad T'igurum , in Du- 
Loca qua 
catu Wirtenbergenfi ad Sylvam Martia- 
Ti T;3 nam, 














