





272 MUNDI SUB 
Sel. YY.mum conducant. Accedit quod quanto 
metalla molliera funt, tantó vim fuam aquis 
TERRANEI 
facilius communicent. Atquehzcde mixt«- 
ris aquarum fufficiant. 
CAPUT IV. 
De Mixtura Aqua 
rum Medicatarum , 
id eft, 
Quomodo € qua induftria , quzuam 
Mineralia «c Metallica corpora cuivis 
Aquz medicate infint , per varia. Experimenta cognofci poffit. 
Agni fané in re medicamomenti eft, 
exactum de medicatis aquis judicium 
ferre; cum ex eo tota infirmorum 
Cap.1V. M 
Magi m- iis utentium falus dependeat. Et quamvis 
ME complures , varios eas cognofcendi modos 
medeam  prafcripferint; vifum tamen nobisfuit,non- 
pw. nulla ab aZis 20va & non obfervata experi- 
racognofee- 'h€tta hoc loco tradere; ut hoc pacto nihil 
6 in hoc propofito nobis argumento Lector 
reperiret, nonundiquaque exa&iffimé dis-' 
cuffum. 
Cumautem virtutes & proprietates aqua- 
rum thermalium in eo temperamento fpe- 
cialiter , quod aqua ipfe cum ipfis terre- 
flrium glebarum mineraliumque mifcellis 
fortitz funt, confiftant ; Miflurarum cogno- 
fcendarum primó quifpiam modus per viam 
experimenti, unàcum exacta notitia Mine- 
ralium neceffarió omni Corinthum hanc 
un G adeunte, promptus effe debet. Modus au- 
tutes eru ter. duplici xatione perficitur. Prior totus 
funde. fenfuum peragitur minifterio ; Alter,quem 
Phyfici à.po[feriori vocant, ex recremento- 
rum,quz canales poft fe relinquunt;qualita- 
tecolligitur. Utrumque paucis exponemus. í 
Ineft à naturà hominibus infita cogno- 
fcendi vis ab evidenter apparentibus & fen- 
fibilibus, perquam non caufas duntaxat re- 
rum venentur, fed & plané fcire videantur, | 
cüm fenfibus confonet ratio. Aquarum ita- 
que,quarum mifturam , & confequenter na- 
turam & proprietatem noffe defideras , (z- 
flantiaexploranda eft,quantum nempe à fim- 
pliciaqua, pondere, colore , fapore , odore, 
&tactus demum qualitate differre videatur. 
Quz quidem fubftantia ut plurimum daici 
dotefüperbit ; una elementari , qua unaquz- 
queres qualitatibus operatur , calida, frigi- 
Speifiave- da, ficca, humida; altera fpecifrca, quam non- 
74" nulli cz/effem quoque appellant , omnibus 
elementorum viribus, omnibus fenfuum 
conjecturis fuperiori ; utpote quz non nifi 
in mirificis effectibus fefe prodat ; que fané 
fiin ullo mixtorum genere,certé in aquis me- 
dicatis potiffimum fefe exerit , ut poítea os- 
tendetur ; atque adeo longé patet ut non di- ; 
cam ullus medicatz, fed ne fimplicis qui- 
dem aquz fons occurrat, quem non nonnul- 
lus celeftis favoris radius adfpiraverit ac 
fingulari beneficio affecerit. Quorum ta- 
men inveftigatio tanto eft difficilior,quanto 
intinti caufarum tbalami magis funt znacce ffr. 
Accedit miffurarum in aquis elucefcentium 
infinita quedam varzerai;in quibus uti facul- 
| tates non uhoconftant gradu , neque ean- 
jdem inuno atque in alio fonte efficaciam 
| habent, ita difficultates congeminant. 
Medici utplurimum primarum notitia qua-1 
litatum contenti , difciplinz ufum per gradus 4" jo 
veluti quofdam ca/orzs diftribuentes,à primo rum viri- 
ad fecundum, à fecundo ad tertium , & hinc "* 
ad quartum , ad quantam fingula actionem 
efficaciamque perveniant , oppido fallaci 
conjectura zftimant. Deinde cognito pri- 
marum inter fe qualitatum conuexu,ad compo- 
/fítas confequentefquealias ex ordine natu- 
rg operationes progrediuntur; Cafefacientium 
quidem aquarum effectus , rarefaCtionem, fu- 
fionem , digeftionem & attenuationem ; 
Humetlantium mollitionem lenitionemque ; 
Frigifacientium repletionem, diftenfionem ; 
| Siccantium denique adftrictionem conden- 
ifationemque, aliaque hujufmodi rimantur. 
| Ex his deniquead zerzium genus operationum 
| progrediuntur, quz videlicet ex fecundis 
| inter fe, acprimarum virtute refultant, que 
| intus fufceptz abftergunt, lubricant, alvum 
folvunt, ad vomitum concitant , & fimili- 
bus corporis vifcera exagitant. Hinc ad 
quartum operationum genus provecti infignes 
quidem vires comperiunt , at ob abditas ra- 
tiones atque inexplicabilem feré partium 
nexum àtota fubftantie fimilitudine dedu- 
&Hà proprietate , vix hucufque , nifi à paucis, 
quos Divina Bonitas excellenti fubtilitate 
ingeniibeaveritcognitas. Hujufmodi funt 
quz per occultos nature cbaraclerifmos perfi- 
ciuntur; ex quibus aliz lapides in vefica 
renibufque frangunt , epilepfiam fanant, 
occulta quadam proprietate fingula mem- 
brarefpiciunt ; dementiam inducunt, affe- Wii ef. 
runtoblivionem, hebetefque reddunt, fter- 8s5»- 
nutamenta cient, calvitiem accelerant, aquarum. 
|lacrymas eliciunt , rifumque movent, aliz 
| foeminas fterilitate laborantes feecundant. 
| Hucquoquerevocari poffunt omnes de/ere- 
irig qualitates aque; quarum in fequentibus 
;rationes, quantum ingenii noftri debilitas 
permittet , DEO dante affignabimus. 
Atque hoc pacto Medici procedere fo- 
lent. Sed in tantis Medicorum tricis certa 
quzdam regula , quz rebus non dubiam lu- 
cemafferat, tenenda eft. Peripatetici Phi- 
lofophi plerique multum tribuunt fenfatz 
experientiz ; dumadza/fum aquas referunt 
calidas & frigidas; leves & graves ad pondus i 
a 
Difficultates 

