





282 MUNDI SUE 
Sedi. YII. & alie in hocGallicie Regno ad Vianam ci- 
vitatem &zz Suidis montibus. Hincin Ca- 
ftiliam & Bzticam profecturus omnia plena 
thermis reperies. Inter .confinia 'Tarraco- 
nenfis partis & Navarrz , qua Iberus non 
long? affluit ad pagum Fitter: , balnea magna 
virtutis paffim reperiuntur, uti & 22/que lo- 
corum ad radices Pyremeas sin Agro Hifpalenft 
Batice complura nafcuntur , que forfan ea 
funt, quz à Plinio Gzparia dicuntur , aut 
Antbetaaa. 
Eft in medio Hifpauig mons altifffmus , qui 
longo excurfuin Occidentem Caftiliam di- 
vidit à Granatenfi Regno, à quo fuperné 
Ana fluvius, inferné autem Batis apertius 
in Mediterraneum influit; in hoc /z/cani 
ergafterium effe exiftimo, ex quo & metalla 
omnis generis cudantur, & aquarum mira 
varietate preaguaus toram. Hifpaniam pul- 
chrisamnibus perluat. Metz//a autem ibi- 
dem copiofa fetura parturire glabrities 
montisfat monftrat , utpote in quo arbori- 
bus perpetuo damnatis exilio , falebrofi 
Plinius. 
Mons vulgà 
Sierra Mo-j 
rena, ejus- 
que admi« 
anda. 

TERRANEI 
eftzr projectum in fontem armum, vel ad 
horz translapfz fpatium ad ipfa offa ufque 
con[umat ; originem fuam haud dubié ex di- 
| &o Morena monte trahit, qui fpiritu Mer- 
curiali turgidus , tranfcolationetamen per 
terrasalumine, nitro, vitriolo , pollentes 
emendatus, infignes haurientibus eam prz- 
ftat utilitates. 
Mirum proindealicui non immerito vi- 
| debitur , aquam vituli offa con[umentem , bau- 
irientibustamen ipfam effe inmoxiam , quod 
jutique calor wafarali illam. quantocyus. 
| tranfmittenti , acrimoniamque temperan- 
iti adfcribendum eft : fiquidem acetum , etfi 
|&neam tabulam autferream acrimonia fua 
| exedat confumatque, ftomacho tamen non 
'tantüm innoxium , fed & maximé falubre 
| effe , quotidianus ejus in acetariis ufus ab- 
unde docet. 
Alter acris aqu fons ad Almagram oppi- ros aà 
| dum fpectatur , cujus aqua optima & potui "pium 
s r E SAL LAE: magram. 
ade? grata ut ex mille quingentis circiter e- 
jus vici familiis , tefte Ba/tbafare Ruizio hinc Ptbsfe- 

Ruizius; 
tantüm fcopulofique receffus dominentur, | oriundo hujus fontis defcriptore, major pars 
colore livida fubfufcaque facie fterilitatis | abftemia perpetuó vivat, omni exclufovini 
fuz opprobrium veluti lugere videtur, non | potu , folo hujus fontis potu delectentur, 
incongrue SZerra Morena , à Mauro five atro |tanto hominum concurfu , ut czrca meridiem 
coloreab indigenis fic vocitatus. Spectan- frequenti hauftu totus veluti exficcatus 
tur in hujus montis crepidine aditus pro- | compareat. Similis fous ad Bolegnum cerni- 
fundiffimi , ac inter alios juxta AImadien |tur, non multum à precedenti diffitum op- 







! £utei by- 
drargyri 
feu Mercu- 
viales. 
Therma in 
Agro Tole- 
2400. 
pagum [pecus ingens in 5o feré milliarium 
receffum exporrectus, in quo complures 
altiffimi vifuntur partez, € quibus immenfa 
argenti vivi WE frequenti operarum foffo- 
rumqueturbá hauritur , qui magno vel con- 
ducti pretio , vel ad penam alicujus magni 
commiffi celeris eluendam adhas mineras 
addicti , miferam trahentes animam tre- 
mebundo corporis habitu , convulfis nervo- 
rum tendinibus , exiguz tandem vitz tem- 
pus calamitofa morte redimunt. Terreffres 
glela quz fodiuntur hydrargyrumque exfu- | 
dant, utplurímum lapidofz funt & rufi co- 
loris, exufta veró extrinfecus calore nigre- 
fcit , aclivido feu ferrugineo colore procul 
afpectantibus apparet. Videntur & quatuor 
acrium aquarum fontes , omnes differentis fa- 
cultatis circa montis crepidinem ; fignum 
varizlatentium in monte aliorum metal- 
lorum mineraliumque venarum mifcellz ; 
quz tamen depofitis per tranfcolationem 
falubrium glebarum malignantis naturz fa- 
cultatibus,abindigenis cum magno in mor- 
bis contumacibus calculi & veficz emolu- 
mento ufurpantur. 
Porró in Archiepifcopatu Toletano, jux- 
ta Valentiolam, non proculàvadis ubi Ana 
fluvius terrà conditur, Nava fons occurrit in 
vafta planitie mirz-acrimoniz , juncetis| 
undique & undique conftipatus , limpi- 
diffimis aquis amceniffimos longo tractu 
irrigat hortos , fructufque alit tum guftui 
fuaviffimos , tum copia & magnitudine prz 
czteris inzítimabili ; zazze vero acredizis 
idum. 
Eft & milis conditionis fous tri£us Toleto 
milliaribus diffitus , in hoc tamen differt à 
przcedentibus , quod agua i» fontis (uperfície 
haufta dulciffma fit , at fi quis fitulam ad 
imum putei alveum fubmiferit , is aquam 
füumméacrem fit educturus. Cujus quidem 
reiratio non inventu difficilis; cum enim 
linhuncfontem feu puteum tum dulcestum 
acres perpetuo influant , fit, ut acres ob di- 
verforum falium copiam infita iis gravitate 
ftatim fubfidant, dulcibus utpote levioribus 
|füperficiem petentibus. Hinc digreffi per 
reliquos Hifpaniz tra&us,fivead Boream, 
fivead Auftrum, five denique ad Orienta- 
lem Pyrenzorum montium tractum, zZgue 
balueorum multitudinem. comperies ; ita ut 
vix pedem ad decem leucas moveas quin 
nova femper ac nova tbermarum [pettacula ve- 
perias, quas quidem ordine hoc loco pro- 
ducerem , verüm ne Opus rebus jam ab aliis 
traditis refercirem,confultó eas reticendas 
duxi; cum eandem tum ex Pyrenzis, tum 
ex Galliciz, Caftiliz, Afturezque monti- 
ibus mineralibus refertis per fubterraneos 
meatus originem fuam nancifcantur. 
SUPE 
| — De Fontibus feu Aquis medicatis Gallig. 
Í 0ta illa Gallig pars, que Pyreneis mon- 
tibus terminatur , adeó thermarum me- 
dicaterumque fontium aquis fcatet , ut vix 
ft, qui illos numerare queat. A, Bayoua 
fiqui- 

