
















290 
Se& III. Cicerone & Plinio teftibus conditz , Za/nea, | 
tum ad delicias tum ad morbos profligan- 
dosperidonea. Ad Ennam quoque, quz ho- 
Lou p, di€ Caffirum Joannis dicitur, lacunz compa- 
nod rapi Tefitt. Proferping raptu celebres, quam Poétz 
Props fingunt hoc loco inferos petiffel, voragine 
* poft fe relicta foxtidiffimis putidiffimis- | 
que aquis refertà. Sunt & in Panormitana | 
Dicecefi aguz natura fulphurofi & ferventis- | 
fiti , ufu in balneis nec minus in fudatio- | 
venum, tibus famá celebres. Drepanum, quz olim | 
eum ^ Segefta dicebatur, ad radicem montis Eri- 
Cicero. 
Plinius. 
97^ ^ Cisdiverfis pariter uti metallorum ita aqua- 
rum diverfitatefcatet, quz licet ca/idiffmue | 
fint & fulphurez, quia tamen falis cunicu- | 
lum non tranfeunt , ubi refrixerint, SzraZo- 
Balnen, (^ 
aftwfin 1a; TE EEILG fiunt potabiles: hodieque durant 
eus Gorgos zrja Lalnea , quorum prius calidum , alterum 

did. —— eAlidius,tertium calidiffimum eft ; fub qui- | 
Fanlus bus , uti refert Faze/us , ad ja&um fundz | 
ingens lacus fulphureus eft, qui fubitanea | 
Soins.  eructatione zítuofus, Herbefus .Sv/zzo , in- | 
colis hodie Gurg«s dicitur. . | 
"Tempus me deficeret , fi omnes lacus, | 
fontes , lumina, Charonticas fcrobes, la- | 
cunafquefulphureas , in mediterraneis S/ci- | 
lig locisrecenfere attentarem ; fed hzc Le- | 
&ori, quz egomet vidi,dictafufficiant. — | 
pe Ze ^ Liparitang five Vulcanizaut ZEolie In- 
ther [ea. füld ita fcatent ?bermis , ut vix locum relin- 
tenant. quant aquz potabili, quà medicatis fonti- 
busquà ignibusfotz. Verüm cum deiisin 
précedentibus dixerimus, nolo iis immorari: 
Africam inter & Siciliam Infula interji- 
Panli citut Pantalaria nomine, fo/o quocunque in- 
poches tedás , arido eft, rubro & calido, ut vix nu- 
dis pedibus ambulantibus toleretur ; quz 
utique ex imis zftuariorum, que V ulcaniis 
officinis ZEtnzis & Liparitanis per fubterra- 
neos cuniculos correfpondent , originem 
trahit; & éexfpecubus montium patet, qui 
aquis & vaporofis flatibus exagitati, jugi in- 
tus perpetuóquefonitu fremere fentiuntur. 
Summum in ea Naturz prodigium , Faze/o 
tefte, cernitur ; cüm enim terra nimio ardo- 
te fitibunda aquz dulcisfummam penuriam 
patiatur, miro fane Natur confilio hifce 
incommodis provifum eft. Eft in medio In- 
fulz ingens aztrum horridis undique &un- 
dique faxis concameratum ; in hujus antri 
uibilico immenfz profunditatis vorago | 
comperitur , ex qua perpetui exfurgentes 
halituum vaporumque fumi, in vafto for- 
tiice condenfati in dulcis aquz latices refol- 
vuntur, tanta copia & multitudine, utea 
inde intra fiphones partim arte, partim | 
naturà factos extra corrivata , toti Infulz | 
ad potum, aliorumque ufum abunde fuffi-. 
ciat. 
Fazelus, 
$ IX. 
De Af , Africa , Americe Thermis. 
"M | Otum Geocofmum zítuariis abundare, 
t Libro 1. oftenfum fuit , cujus verita- 

MUNDI SUBTERRANEI 
tem rei inductione ulcanorum montium, qui 
circa univerfam'Telluris fuperficiem paffim 
in nulla non Regione vifuntur , demonftra- 
vimus ; montes etiam in Charta Geogra- U^ montes 
phica ordine exhibuimus , unde metallo- 7,72? 4. 
rum mineraliumque copiam confequi ne- quss medi- 
ceffe eft ; cum veró ibidem hydrophylacio- epu 
rum in maximis montibus ebd defcri- 
pferimus , hinc neceffaria ES fequela 
aquas vaporibus igneis cale actas, & virtute 
mineralium nullibi non latentium tinctas, 
tbermarum , fadatoriorum fontiumque me- 
dicatorum ubertatem fuppeditare collegi- 
mus; cum Natura femper idem ubique agat, 
ad eandem amuffim omnes naturalium re- 
rum effectus difponat. Hifce premiffis 
Dico, eandem, quam iu Europa vidimus, 
Thermarum fontiumque mineralium abundan- 
tam in cagteris Orbis Terre partibus exiflere, 
idque eifolummodo dubium effe poffet qui 
miras Nature leges ignoraverit. Sed né 
gratis tantüm hzc dixiffe videamur, jam 
nonnullas earum , tum ex Hiftoricorum 
monimentis , tum variorum , qui Orbem 
"Terrarum ftudiosé perluftrarunt, relatione 
commemorabimus. 
Afia Major & Minor unà cum Grecia Greriale- 
uam comprehendit , adeo plena z/ermis & quet 
dod ud. miraculis fcatet.ut integro opus fo- 
ret'Tomo ad eas omnes defcribendas ; le- Arittoteles. 
| a 2 [uu ;. Plinius. 
gat, qui volet, Ariffotelem de admirandis, Pli- "os. 
nium, Solinum, Theophra(lum, &liamum, innu- Solinus, 
merofque alios ; confulat preterea Pause. 
Marci leneti Itinerarium , qui paffim earum venetus. ^ 
iin Tartaria , czterifque Regionibus me- 
minit. Haitbos quoque Armenus de Therm;s Paithos: 
ad Mare Cafpium ; de Perfide Itineraria vario- 
rum, qui plenam totam admirandis aqua- 
rum fontibus effe exponunt. 4mnales Socie- 
tatis JE S U de rebus Indicis eas paffim com- 
memorant , & inter ceteros exactiffimé 
P. Martinus Martinius in eximio fuo opere 
quod A/antem Sinicum infcripfit. Japonia 
calidiffimis aquis perpetuo, tefte AJoyfío Froés, PLOIRUR 
fervet. Infulz Philippinz ita iis fcatent ut. 4(z, ci. 
vix exundecim millibus, quz in ifto Archi- "^ /«peia 
thermu ab- 
pelago numerantur , Infularum una occur- 544». 
P. Martin. 
Martinius. 
rat quz non aliquid fingulare & admiran- I»/4« Pbi 
s ^ lippina fca- 
dum in aquis producat. tent tbir- 
Africa ad litora potiffimum innumeris »s. 
medicatis aquis abundat. 
Non dicam híc de Americe provinciis, rm zmericn 
quz adeo iis refertz funtutquemadmodum *^emar» 
Hiftoricinarrant,non tantum meditenm - "M rn 
nez Regioni ingentem earum copiam fup- 
peditent, fed & in nonnullis locis ex altis- 
fimis rupibus ferventifimas fluminum adin- 
ftareffundant; &fi alicubi exitum non inve- 
niant,per ipfum maris fundum, in extimam 
* maris fuperficiem magno impetu , omnes 
mirificis pollentes virtutibus profundant. 
Sileo hic Mexicani Regni zbermas frequen- 
tiffimas, tum ad deliciarum tum ad mor- 
borum medelam à benigna Natura infti- 
Mexicana 
ager. 


tutas. 
