





Cap. Yl. 
Cur aqua 
aliis aquis 
magis gra- 
"ves. 
"Aliqua A- 
qua aliis non 
ani[centur, 
Plutarchus. 

LIB. V. MRACULA AQUARUM. 
(COAUDOU TAI 
De Aquarum momullarum gravitate G levitate , earumque miraculis. 
227 
Exper, 
Confett. 
Eripatus gravitatis & levitatis in aquis | plus quàm eflate ponderet ; quia videlicet hy- 
H cau(as ,ad primas qualitates , calorem 
& frigus refert ; ad denfitatem & rari- 
tatemalii. Quemadmodum enim ex mate- 
ria per quam tranfeunt, fapores & odores 
contrahunt ; fic ex iifdem eorumque varia 
corpufculorum mineralium , uti falium, ni- 
tri, aluminis, vitrioli, ceterorumque mi- 
neralium mifcella , pro multitudine con- 
currentium gravitatem , & pro eorundem 
paucitate levitatem acquirunt. Atque /zc 
refultant mira illa zz aquis peclacula, nonnul- 
lis quzlibet injecta fuftinentibus, nonnul- 
lis quxliber inje&a fubmergentibus. Cu- 
jus quidem alia caufa non eft quàm gravitas 
& levitas aquarum ; fed ut .à notioribus pau- 
latim ad ignotiora procedamus; Mirantur 
multi , cur navigia ex fluminibus in mare fe 
exonerantia i» fluminibus profundius quàm in 
mari [ubmergantur. Notavi id ego non fe- 
mel, & curiosé obfervavi , navigia mox ac 
ex Tibri in mare devolvuntur , ad duospal- 
mos altius adfcendere & fupra aquas erigi ; 
cujus quidem rei caza alia non eft nift /a/ 
marimixtum , quoduti marinas aquas den-: 
fiores ponderofiorefque reddit , ita quoque 
altius naves fuftinet. 
EXPERIMENTU M. 
Accipe duos fcypbos, quorum alter aqua fon- 
24li , alter aqua ex fale diluta repletus fit. Hoc 
peracto projice ovum in priorem fcyphum | 
aqua fontali repletum , & mox id fubmergi 
videbis; projice idem in aquam fale deli- 
butam dilutamque ,&jam id aquz fuperna- 
tare reperies; guazt? enim aqua levier eft, 
zantó facilius mergitur, & tanto facilius fu- 
pernatat ovum , quanto aqua denfior eft. 
CONSECTARIUM. 
Hinc patet quoque, cer fubinde quedam 
aque dulces fuper alias fluant; Cur. videlicet 
Rhenus fupermeet Lacum Acronianum, 
Lemanum Rhodanus , Benacum Mintius, 
Verbanum Ticinus, Larium Addua , Sevi- 
num Ollius, Fucinum Marcia ; utique nul- 
la alia de caufa, uti in precedentibusquoque 
docuimus, nifi quod flumina continuo 
fluxu motuque purgata , depofita graviori 
mifcella ,leviora reddantur aquis lacuftri- 
bus, varia fubterranearum rerum mifcella 
contaminatis ; unde partim bituminofa 
materia gravatz, partim terreftrium fucco- 
rum attractu, partim etiam à Soletenuio- 
ribus aquarum partibus attractis, fzculen- 
taque remanente fubftantia, ponderofiores 
fieri neceffe eft; aguas quoque pingues & o- 
leofas dulci£us fupernatare, paffim conftat. 
Atque hinc patet quoque caufa Fozris Pan- 
chei in Thracia , cujus, Putarcho referente, 
aquá idem vas repletum byberno tempore duplo 
'TOM. I. 
| berno tempore claufis Terrz poris, vapores 
jfuübterranei per fundi fpiracula fubeuntes, 
iaquam varia mineralium rerum mifcella 
|replent; unde& gravior. Zflate vero So- 
lis ardore apertis T'errz poris iidem exfpi- 
rantes, à vaporum mixtura immunem re- 
linquunt fontem. Hinc fit ut fundus eo- 
rum ob dictas rationes hyberno tempore 
Mt calidus, zftivo frigidus. 
Plinius memorat, in Lacu Siciliz Agri- Plinius: 
eris. in Afphaltitico Paleftinz, in Acu- EA 
ifcidamo Africz, in Majoris Armeniz Are- 5 nibil 
thufa , omnia fluitare, nihil mergi , ne qui- "eire. 
dem Zszeres. In aliis contrà , uti in Lacu 
quodam Z&thiopiz , ita omnia ftatim ac in- 
jecta fuerint, merguntur, ut nec fo/ia qui- 
idem ar£orum fuftineat quin protinus mer- 
(gantur. In Lacum Alcyonium apud Leo- 
| nam, fi quis etiam natandi peritus ingreffus 
fuerit, is five volens , five nolens ftatim 
[ mergitur, adima magna vi raptus : Quazri- 
iturutriufque prodigiofi effe&uscasfa. Dico 
;itaque primó ; in Lacubus , in quibus nil 
mergitur , ut in Afphaltitico, caufam effe 
bitumen , quo ita refertus eft, ut Bitumi- 
nofum mare meritó dici poffit ; cum itaque 
ponderofiffimum fit juxta ac denfiffimum, 
& lenta fentaque materia tenaciffimum, 
illud utique omnia illa inje&a , fi molem 
ibituminofam mole fua non fuperent , fufti- 
nebit, utiex iis, quz paulo pofl ex Archi- 
medéa doctrina adducemus , patebit. In 
|Lacubusveró non bituminofis , fed quz vel 
fale, nitro , autpetrificofucco pollent, a- 
|quz falinis , nitrofis , faxofifque corpufculis 
aggravatz, tanto ad quzlibet gravia in eas 
(injecta fuftinenda reddentur potentiores, 
[quant dicis corpufculis magis fuerint con- 
.denfatz , quz in nonnullis locis bitumini 
junc&a nonnullos maris tractus prorfus na- 
vibus invios faciunt, uti de mari lutofo in 
ultimo Sinu Calefornie obvio referunt Iti- 
neraria nautica. 
| Facilisitaque eft ratio Lacuum quzlibet 
injectafuftinentium : Major difficultas in 
iislacubus quibus omnia etiam folia arbo- 
rum rapta fubmerguntur, exponendis oc- 
currit; cum hi mirifici effectus foli aque 
levitati adfcribi non poffint ; fed alias a/d;- 
tiores caufas habeant , quas exponere aggre- 
dimur. 
Dicimus igitur , caufam horum effectuum cr aliqua 
nonà levitateaquarum dependere , fed à ve- poobni. 
bementia aque , quà fefe in fundo per diver- 
fos fubterraneos meatus exonerat ; exone- 
ratione vero vortices , vortices corporum 
injeCctorum attra&us confequi neceffe eft. 
Docet hoc Romz zftivis menfibus quoti- 
diana experientia , dum peritiflümi etiam 
Pp nata- 

i 































