


Cur dentur 
aqua AAver- 
nales. 
Plinius. 
Seneca, 
LIB. V. MIRACU 
LA AQUARUM. 
3ot 
CAPUT IIL 
ipe Aquis lethiferis & Scrobibis 
Y f Atiz funt barum aquarum differentia, 
alie enim animalibus tantüm letha- 
les funt, non hominibus ; contrà alie 
hominibus, non animalibus , aliz utrifque, 
quin vel ipfis plantis, quz in ripis ejusena- 
Ícuntur. Prioris generis funt omnes illz 
Charoneis , deleteria vi pollentibus. 
|rofivam , qua ftomachus vicinaque ei mem- 
|bra eroduntur; vel fuffocativam conftricti- 
jvamque , qua guttur atque afperz arteriz 
meatus abfque ulla fpirandi vi intercluda- 
tur ; velarfenicosfpiritus aquis exactiffimà 
mixturà inditos, qui uti cordi perinimici 
Charoniz foffz, de quibus in Hetruria noffra fant, ita quantocyus exficcato vitali fpiritu 
abunde egimus , ad quarum vel primum o- 
dorem, voluctes fupetvolantes concidunt 
mortuz, uti in Mozte Politiano Aqua, & juxta 
Rapolanum & Volaterram , quas Puzzulas vul- 
go vocant, hztamen hominibus potu fum- 
ptz, limpidiffimz quippe funt & clariffimz, | 
magnarum infirmitatum medelam prz- 
bent. Cur vetó volucres interimant , eft vapor 
i P P : " 
jexefifque vafis vitalibus interimunt: quo- 
|rum unumquodque ad interimendum fuf- 
ficit, & eb majori quidem celeritate quo o- 
mnia fimul aquis in unam mixturam con- 
fluxerint.Opinionem meam ftabiliunt mr- 
fci quos preftant effeilus: Siquidem, teftibus 
paulo anté indicatis, non omnia duntaxat 
|Vafa, ex quacunque tandem materia con- 
ex adufto fulphure, qui uti volucribus 2ri- |flata fuerint , vitrea, cryftallina, murrhina, 
mo» , & fpiritus in avibus füffocativos pro- 
ducit, ita quoquenecem iis infert ; pollet 
& haceadem vi Lacus 4vernus , & Aque Sty- | 
gie in Agro Geretano , quatum vapor non vo-| 
lucribus tantum, fed & flante Syrophosnice| 
bobus caterifque animantibus lethiferum 
fe prebet, uti ab ipfifmet paftoribus , dura 
hzc loca explorarem, audivi. Sed quia z-| 
zumere ejufdem virtutis in Orbe Charouie 
Scroles reperiuntur, nos iis orniffis, ad ea 
que dvieziiai , velfida ds(G7ta» relatione per- | 
cepimus , afferemus. | 
Contrà, funtnonnulle, que hominibus 
c&terifque animantibus necem adferunt, 
exceptis pifcibus , qui in iis degunt ; cujus| 
quidem rei alia 7270 non eft nifi continuus 
lapidea , fictilia , quibus aqua imponitur, 
|fracta diffiliunt , fed & plumbea, znea, fer- 
tea, ftannea, argentea, aurea, electrica,non 
fecus atque Aqua quadam regia, five vere 
Stygiz virtute rofiva diffolvuntur, folà ega;- 
24 ungula ipfam impuné fuftinente , & in 
hac Alexandro oblatam Stygii fontis aquam 
potamque ipfi mortem attuliffe /7/zu5 & 
Vitruvius teftantur. 
Que fi vera funt, reftat ratio & caufa, qua 
ola equi ungula $tygis aquam fine mocumento 
faflineat , inquirenda. Pofito itaque rem ita 
fefe habere: Dico, hunc effectum tempera- 
mento ungulz equinz adfcribendum ; cum 
enim ifta ex nitrofis excrementis unà na- 
turali quadam pinguedine juncta , in cor- 
aque ufus in pifcibus, qui uti venenofam | neam quandam materiem , nature indu- 
aquarum vim in naturam propriam verte- | ftrià concrefcat , fit ut illa naturali quadam 
runt, ita quoque ipfis in nutrimentum ce- fui conditione rofivis aquis refiftat, quem- 
dit, ficuti nonnullis hominibus accidit, qui admodum experimento noviffimo , Aqua 
venenofis rebus paulatim affumptis, eas fine regia five ftygia ex fale, nitro, alumine, aut 
noxa ufurparunt, uti de Mizbridate legitur| cinnabari extracta , quam infernalem vo- 
& Alberto Magno, de puella Colonienfi, que cant, fupra corneam laminam aut in ungu- 
araneorum venatione quos in cibum aflu- lam effufa, illam fine ulla autrofione exe- 
mebat, contra omnem veneni perniciem fioneque indemnem fervat ; eft enim qua- 

fefe immunem fecit, ipfa tamen adeo vene-; 
nofo fpiritu repleretur ut vel halitualios in- | 
terimeret : Idem fieri dico in pifcibus, ve- | 
nenofis in aquis ftabulantibus. Talis Poé- 
tarum & Hiftoricorumi relatione 57yx fuiffe 
dicitur, qui fozs, tefte P/»io, Seneca, aliifque | 
€ przrupta rupe ad Novacrim in Arcadia 
in przcelfum faxum guttatim cadens, inde 
in fluvium Crathin dilapfus, tandem in la- 
cum fefe diffundit ; eftque tanti vezezz ut | 
ejus epota lympha illico tam homines 
quam animalia enecet , accedit infidiofa | 
aquarum limpiditas, qua decepti , qui fiti 
cruciantur , fimul ac biberunt, mox exani- | 
mes concidunt. 
Cujus quidem rei raHiouem effe putem, 
vel vim quandam aque , qua pollet , lapidi- 
ficam vifcera alligantem indurantemque, 
uti in gypfeis aquis fit; vél vim quandam 

rundam rerum vifcofitas & lentitudo ita 
acidis rofivifque rebus contraria, ut nulla 
ab iis vi fübigi poffe videatur; & patet ex 
cera quoque quam C/a/cograpb? laminis in- 
cidendis inducunt, quz ab aquis Stygiis five 
regiis nil patitur ; contrà mox ubi zneam 
attigeritlaminam , eam exedit; unde hunc 
effectum non tantum in equina ungula , fed 
in quorumvis aliorum animalium ungulis 
& cornibus confequi , omnino exiftimo. 
Patet & ex experimento Medicorum , qui 
curaturi eos qui arfenica, mercurialia, zru- 
ineaque veneza incautius fumpferunt, in- 
tentum fuum non facilius affequuntur quàm 
oleorum fimiliumque eztitudine & vifcofita- 
tequadam imbutorum füccorum potu ; hoc 
enim venenum veluti invifcatum , &fuffo- 
catione quadam oppreffum fe propagare 
non poteft. 
His 

Pp 3 
Unguls 6 
quinatbro- 
prietas co 
uis. 
Juftinus, 
Vitruvius; 
"Ar[enici 
antidotum. 














