
314 MUNDI SUBTERRANEI 
Cum fontes ut plurimum in radicibus runt; addiderunt, feintempefto noctis fi- 
montium fitum à natura conftitutum ha-|lentio , aure in certis locis ad faxofam 
beant, accidit fubinde , ut ex continuis montis compagem applicata , fentire fe, 
pluviis montium vertices terreftribus gle- | nefcio, quod /aZentium aquarum murmur 
bis nudati, & per torrentes abrafi in ima | fuZterraueum ; manifeftum indicium laten- 
convallium devolvantur; ubi coacervatz, |tis ibi foecundi lebetis , quo per dictas fca- 
fi forté fontis humilioris fcaturiginem of- | turigineslongé lateque diffufas, ager cir- 
fenderint , illam abrafz materiz fucceffiva | cumfitus irrigetur. 
accumulatione oppleant; & plerique fon- | Duabus itaque de caufis boc prodigium ferz 
tes hocpacto perirent , nifi Accolz impen- | porazffe dicimus: V el immodica maris per 
dentis periculi gnari, remedio preveni- |appropriatum hydragogum canalem in hoc 
rent, vel muro fonti circundato, vel aquz- |hydrophylacium regurgitatione ; vel ven- 
ductu datà operà conítituto , quo. aqua [torum fubterraneorum violentia , qua aqua 
alió diverfa contra torrentium violentiam | hydrophylacii à mari excepta , vel lacus 
Sec 1V. 











immunis fit : atque hoc pa&o fontes tor- 
rentibus in multis locis oppilati, dum exi- 
tum noninveniunt, deficiunt. Cum veró 
Natura minimé otiofa effe queat, per alias 
fubterraneas "Terrz fibras prioris originis 
jacturam, novi alterius fontis fcaturigine 
recompenfat. "Teftis hujusrei oma Subter- 
ranea , que &rivis & fontibus vivis, variis 
temporum feculorumque injuriis obftru- 
&tis, in hunc ufque diem iis qui effodien- 
dis zdificiorum fundamentis operam dant, 
comparent. Etin Sicilia ad ZEtnz radices 
fodientibus, & flumina & fontes fubterra- 
nei complures fe offerunt, qui olim haud 
dubié in extima fuperficie fluxerant, at va- 
ftis montis incendiis vel abforpti, vel ma- 
gna cinerum mole ac pumicum imbre op- 
preffi, intra profundiffima Terre vifcera 
fqualent. Videquz de hifce fufius in de- 
Jeriptione Ktng egimus. 
Sed jam ad /acuum quorundam iun datio- 

ipfe extrinfecé in fundo alicubi violenter 
| preffus. eo tumore fe extulit , uti labrum 
ipfum montenondum perfoffo excederet; 
| cujufmodi extumefcentig in aliis quoque 
lacubus,uti Nutfino, Vadimonis &Lemano, 
|ad miraculum ufque fpe&antur, & in I/zzere 
| noftro Hetrufco amplius defcripfimus. Caufa 
| hujus extumefcentze utique alia effe non po- 
|teft, nifi flatus & fpiritus fubterranei , qui 
| exitum molientes , per fundum lacuum 
i tranfeuntes , aquas in monftruofostumores 
|cogunt, atque certis temporibus ita exal- 
tant,ut vita quadam przditz videantur. Sed 
de his in precedentibus uberiusactum vide. 
rum natura Cj mirabilibus, autab Auctoribus 
|fide dignis obfervata , pofteritati tradita 
|funt, vel que egomet propria experientia 
explorata hic adduxi , innumeris aliis fa- 
bulofis , & quz incerta relatione comperta 
fuerunt, omiffis. In quo hoc unum atten- 
Habes hic, Lector , omnia quz de Aqua- Epllogus. 

nes prodig;ofas procedamus: Quarum prirna | dimus, nequicquam produceremus infoli- 
Liviuslib.s. ab omni e£vo memorabilis fuit 4/Jani lacus | torum effectuum, quorum cazfas non jun- 
inundatio , que ccelo contigit fereno & fine| geremus. Quo ftudio adfpirante Divini 
imbribus, quo tempore bellum recrudue- | Numinisgratia eo pertigimus , ut nullum 
rat Romanis cum Vejentibus : quam & P/z- tam exoticum naturz effectum produce- 
tarcbus Liviu(que fcité defcribunt, Arufpi- remus, quem arte & Philofophiz experi- 
cemque Hetrufcum dixiffe, nunquam la- mentalis follertia adjuti in macbizis à nobis 
cum inundaturum amplius, fi monte per- adinventis, non exhiberemus. In quo qui- 
foflo aquam alio derivarent: de quanos in dem ftudio multorum annorum curriculis, 
.to(iro Latio uberrimé. Hujus lacus exube- non minus fumptibus, quàm immenfis in- 
ratio , omnibus feré Scriptoribus nefcio genii laboribus nonalio finetantopere de- 
quid portentofum exhibuiffe videtur. Nos certavimus, nifi ut propudiofum illud aZ- 
dicimus , effedum prorfus aaturalem fuiffe, ditarum qualitatum clypeum , totius ignoran- 
de rariffimé verb contingentibus ; neque zzafylum deftrueremus, oftenderemufque 
enim id pluviis, aut nivibus attribuendum nullum tam occultz qualitatis effectum as- 
effe cenfeo; cum tempore fereno & imbri- fignari poffe, cujus caufam genuinam ex- 
busorbo contigerit : itaautem fieri potuis- perimentisnon demonftraremus. 
fe putamus. | Exquibusdenique cognovi , mirum non 
Cum in Itigerario noftro Extatico Tt erre[tri | effe , Philofophiam naturalem tot tene- 
Plutarchus 
in Camillo. 



Mons 4lba- 
mus plenus 
Aquiá; 
liquidó oftenderimus, Montem Albanum in- 
genti przditum effe hydrophylacio , uti 
effluxusilliusin lacum &fontesundique & | 
undique ad radices montis , imo vel ipfa | 
concha , quem Haznibalis Campum vocant, | 
in qua ingens fcaturigo nafcitur , luculen- 
ter demonftrant, & incole Caftelli quod| 
Rocca di Papa vocant , unanimi confenfu, | 
totumamontem aquis ab imo ad fummum | 
fcatere , mibi locum exploranti affevera- 

bris involutam , tot placitorum mortftris 
deformatam , inhunc ufque diem perman- 
fiffe : Philofophi fiquidem Scholaftici uni- 
verfali principiorum cognitione contenti, 
uti ad caufas proximas rerum non defcen- 
dunt, ita quoque non nifi remotam & 
plane abítra&tam de compofitione & re- 
folutione rerum naturalium cognitionem 
acquirunt. Nos in hoc Opere aiverfales 
rerum caufas, uti funt Solis & Lung catera- 
j rumque 
