


LIB. V. DE NITRO. 329 
Cap. VI. materiale fubjeclum determinat ; cum itaque  aquisterrifque nitrofis efflorefcit , priZan- 
ficus fit ignis (9 terra , bumida vero fint aér | zius efficaciufque effe ; unde illo ut pluri- | Exaww 
Gj aqua , ideo qualitates hafce paffivas pro- | mum utuntur, quod, utfuprà dixi, ex fta- $nitrum 
priéattribuitterre &aquz. Cur ver zg»is |bulis animalium atque latrinis vetuftis, ex 
& aeris nullam hocloco mentionem fecerit, gallinarum, columbarumque fimo, nec non 
ratio eft , quia iftiufmodi elementa uti nul- |exccemeteriis, cryptis , veieerionwnque 
la corpulentia & craffitie przdita funt, ita. latibulis eruitur: cujusquidem rei caza ne- 
adconftituendum mixtum concurrere fefo- | minem latere poteft, qui latentesfub excre- 
lis non poffunt. I mentitio hoc fordium , urinz, ftercorum- . 
Ekmem — Atqueexhac Arifforelis doctrina infero, ' que fimo virtutes penitius cognorit. Cum 
ande nominezerrz minime illum intellexiffeali- hz fordes , quidquid nitrofum intra anima- 
tur fub ra- quod corpusphyficum ejufdem fpeciei, ut lium vifcera latet, veluti magnetica qua- 
tiene Mefa- ita dicam , individualis, neque nomine a&- |dam virtute ad fetrahant , quz deinde mul- 
"^. yj; aliquod corpus ejufdem infimz fpeciei to tempore intra nitrofam terram fermen- 
fimilaris, fed rationem aliquam, more fuo | tatz , vim multó majorem ob variam rerum 
Metaphyficisaffuetum , adffratlam ab omni | mifcellam jam actuatam bilifque quifqui- 
materia craffa lentaque innuiffe , atquefub lias iftis admiftas , quam in nativo acqui- 
hacratione, in qua Metaphyficé conve- |runt: atque hoc pa&o copiofis roboratz 
niunt omia corpora cra(fa € folida , Terram, fubfidiis, id paulatim acquirunt fpirituum 
deinde omnia illa corpora in vapores refoluLi- incrementum , quod illi. poftea fulphuri, 
Jia, uti aquofa, aquam , vapida vero , & fub- | carbonibufque juncti , magna mortalium 
tili fluore przdita , aérem ; non vapida veró | confternatione demonftrant;quantó enim 
& fubtiliffimà fabflantià conlttuta ignem, fab. hoc falnitrum eft fpirituofius , tanto majoris 
abítracta , inquam, quadam ratione Meta- | ruinz effectus przftare cenfendum eft. 
phyficé intellexiffe; & quoniam hz ratio-| — Hincquoque Sa/zitrum , quod ex varia- CwrSalni- 
nes in omnibus reperiuntur , ideo ex is rum rerumalluvio zz cuniculzs fubterraneis, Som ceteri 
omnia corpora compofita efe re&é. & argute. tum maritimz aquz , czterorumque falium /r. 
usw intulit. Hzc tamen corpora tam craffa affluxu, tum nativa loci difpofitione produ- 
poprect: quàm fubtilia rerum difparatifimarum ag- | citur, mox ignibus intimis correptum ac- 
deem. gregatum quoddam & congeriem effe fenfit, |cenfumque, omnium commotionum me- 
illudque corpus, quod erra dicitur,quam- | teorologicarumque impreffionum, tum in 
vis nil aliud quàm dicta diverfarum rerum fubterraneis, tum fupra in a&rez regionis 
congeriesfit , omnia tamen mixta hoc ipfo,  diftrictibus caufa eft ;uti paul aste, & fu- Mira uis 
quod fol;da fint & craffitie conftent, terram | prà /.4. copiosé demonftratum fuit. oru Salim 
dici ; illud vero elementum quod aér vel | tus enim fa/uitrof , uti fubtiliffimi funt, ita 
ignis dicitur , nil aliud effe quàm Za/- | faci//m? terre poros tran[pirant , ita in aéris 
1uumxerum diverfiffimarum congeriem, quz |fubvecti fublimia, ignearum impreffionum 
tamen in hoc omnes conveniant , quod | effe&us caufant ; vel fiiis ob firma fubterre- 
fintfubtilia , vapida & halituofa corpora; | ftrium partium obftacula penetrare non 
& ideo communi nomine aér. & iz»;5 di-|liceat , tum enimveró exitum fibi ruptis 
cuntur. montium repagulis perfas & nefas, folo ne- 
Vides itaque , quomodo Zrifloteles Ele- | ceffitatis jure, querunt. 
mentorum rationes determinarit ; que |. Cumveró Sa/zitrum tam admirandis vir- Sw» 2 
omnibus, quz fuprà de vero Terrz, Aquz, | tutibus polleat, jam videndum eft, quomodo fear 
Aéris, Ignis elemento diximus , pulchré | id à fale communi differat , && ex quibus utrum- " : 
confentiunt. Later enim zs falis centro fpiri- | que conflet . Sal commune ex bumido vifcofo 
zuofa quedam fuflantia , que uti omnibus | aque Cj acris productum nil aliud eft quam 








mixtorum fpeciebus inexiftit , ita iis om»i- 
£us craffitiem & propriam confiflentiam fub- 
terreumillius vzfcofr, quod calore induratur, 
&in falem ficcatur ; zgzeum vero illud five 
miniftrat, verumque & proprium proximum- | fulphureum , quod eft in illo humido vifco- 
que zerrg elementum dici debet , cujus fa/|fo aéris & aquz mutatur in witrum , ficut 
Jenfibile non. nifi fubje&um materiale eft. 
In bumidi vero centro, pari pacto /atet Mer- 
terreum & aqueum in illo mutatur in falem. 
Salnitrum vero purior eft ac defazcacior nitri 
curialis quedam & fpirituofa fubflautia , pro- | pars. Unde patet, 2» boc differre potiffimum 
prium elementum aquz , omnibus corpori- | 
bus fluorem tribuens , eftque gluten quod- | 
dam, quo omnia terrea & ficca con gluti- 
nantur; & fic de reliquis idem efto judi- | 
cium. Quz omnia przmittenda duxi , ut | 
JA & nitrum , quod nitrum plus fulphuris & 
Mercurii , id eft, plus ignis &aéris , in fua 
compofitione fortitum fit , quam fa/, quod in 
fua. compofitione p/«s eque & terre obti- 
nuit. 
Jalis , nitri , & falifnitri natura luculentius | In fa/e quidem ignis & a&r occulta funt, 
exponeretur. 
Acprimó quidemfciendum eft, ar£zfícia]e 
Salnitrum , quod hodie in ufum pyrii pulve- 
ris adhibetur , multo zat;ve , quod aut ex 
Tow. I 

aqua veró & terra manifefta ; in stro veró 
contra, unde falcommune minimé, quem- 
admodum nitrum ignefcit & inflammatur; 
eó quod terra & aqua, ex quibus fal conftat, 
(Tt igni- 






