






332 MUNDI SUB 
Setl. YI. pulvere , non dico in farinam redacto, fed 
zxperimen- granulato etiam;ad orificium ufque repleatur, 
"hiv (S non perfoculumquidem , verum per ori- 
zi im fnri- ficium tormenti in pulverem mittatur ignis, 
"4. — nequaquam tormento inferet damnum ali- 
quod ; cum & per partes in pulverem agat, 
momentaneé pulverem totum incendere | 
non valens, & quafi per fuperiora in infe- | 
riora operetur , quod ejus naturz maximé | 
diffonum eft ; aut quod magis proprium, | 
zullis mancipatus fit carceribus , ligatufque 
| 
* : . . | 
anguftiloci vinculis , neculla habensobfta- | 

TERRANEI 
ricarbonis modo fine omni fpuma , & cre- Exper. 
pituhorrido , minufve convenienti , purga- 
tum bene & perfetlum effe falem nitr? , conje- 
&uram capere licebit. 
Volunt nonnulli , zfallibile vefligium effe 
bonitatis falisnitri, fi poft fecundam clarifi- 
cationem more folito peractam , non plus 
quàm quatuor librzad fingulas centum li- 
bras defiderentur ; fin veró fecunda rurfus 
vice clarificetur , quatuor quoque ut antea 
librasdeeffe oportebit. 
Exquibus patet , tanzo pulverem e [fe melio- 
irem, quanto majori induftria purgatus fuerit s 
] ] / & 
cula , quz libertatem quzrendo amovere 
& rumpere debeat, fed patentem ad orifi- tantoque majori vi pollere, quanto purio- 
cium machinz habeat exitum. iri nitro inftructus fuerit. Hinc przfe&i 

Pulvis z- 





: Nec illud filentio pretereundum arbitra- 
jorum &£ra- UC. - I 
jorum pi. mur, quod epinio minus expertorum fit, pul- 
os pré. -yerem pyrium , qui majora babuerit grana, po- | 
Doromgn. entiorem vegetioremque effe » quod quidem 
norum?ai- primo intuitu verifimile videtur, ob ratio- 
1 nem fuperiusà nobis allatam , quod nempe 
inuno grano majori plus falifnitri carboni- 
bus & fulphuri adhzreat; &ab altera parte! 
falfum eft; quia majora grana minoribus tar- | 
dius refolvuntur in ignem , & praxis SH 
technica docet, pulverem in minutiflima | 
grana redactum multo vegetiorem fortio- | 
remque effe; quod & facilius grana minora | 
abfumantur , ibique(quod rez cardo eft) ma- | 
jor falifuitri quantitas cacbonibus & fulphu- 
riadmixta fit, cum tantum ad minora fclo- 
peta & manuales bombardas ejufmodi pul- 
vis parari foleat, ad tormenta verb majora 
'bellicalongé remiffior minufque diligenter 
elaboratus. Et cum zormenta majora majo- 
rem pulveris capiantquantitatem manuali- 
busbombardis, majora quoque grana pul- 
vis illetormentariusrequirit , ut tanto ve/o- 
cius ignis radii per majora inter pulveris grana, 
majora [patia vacua labantur , pulveremque. 
omnem in uno inftanti refolvant in flam- 
mam. 
Experimenta bonitatis Sahínitri, 
Ponatur fuper tabula lignea munda & 
polita aliquantum faZifuitri , & ardenti car- 
bone incendatur, ac fequentia notentur. 
Primo. $7 ediderit flrepitum , qualem in 
communi fale videmus, cum candentibus 
prunis fuperinje&tus fuerit, fignum erit 
multo ejufmodi fale abundare. 
Secundo : Sz fecerit [pumam pinguem & 
denfam , habebitur pinguedinis fignum. 
Sipofttotius falis exuftionem Zmmunde 
quzdam feces refliterint , infallibilis nota 
eft, ejufmodi falem plurimum terreftris ma- 
teri continere, &quó major fuerit copia 
iftarum fzcium , eo major quoque quanti- 
tas ejufdem materiz fali inerit, ac proinde 
multo mzus pargatior , multoque minus po- 
tentior judicabitur. 
At fi fecerit flammam claram , longam & in 
plurimosradios Zzfpartitam, fundum veró 
Si ftrepi- 
tum eZide- 
rit in pru- 
nis ,fale ab. 
nndat pul- 
Uis, 
Pinguis 
cenf[ebitur, 
Ji ipumam 
ferit. 
Terreftris 
fr ces reli- 
querit. 
|aperiamus ; 
|mupo[ovias , globos unius tormenti aut mor- 
tarii, so libris pulveris melioris multó in 
longiusfpatium promovent, quàm 5o libris 
pulverisdebilioris. Adquantum vero fpa- 
tium fingule pulverum differentiz globos 
projiciant, vide apud peritos Po/iercetices 
Magiftros pyroboliflas , qui hujufmodi diffe- 
rentias in tabellas relatas exhibent. 
EXPERIMENTA 
De Pulvere muto. 

Cum ftrepitus ille tormentorum non nifi 
à fpirituofa falifnitri fubftantia prodeat, 
quomodo pulvis fine flrepitu. confíciendus fit, 
& quamvis multi multa de hoc 
pulvere fcripferint , nos tamen probatiffi- 
mas tantüm aliquot mixt4ras híc appone- 
mus ex variis Auctoribus fide dignis colle- 
Cas. 
Modus primus. Pa/veris pyrii communisli- 
bras 2. Boracis Veneta li- 
bram unam: trita & in- 
corporata bene omnis 
materia granuletur. 
Modus fecundus. Pu/veris communis libras &. 
Boracis Venetz libram u- 
nam , lapidis calaminaris 
lib.3 alis ammoniacilib.3. 
fiat pulvis granulatus, ut 
fuprà. 
Modus tertius. Pu/verzs communis libras 6. 
pulveris ex talpa.urva in 
olla fictili vitriata calci- 
natalib. 3. oracis Venet 
lib.;. 
Modusquartus. Salisuitrilibras 6. fulpburis 
lib.zi. Palveris ex corti- 
ce fecundo Sambuci lib. 3. 
falis communis ufi lib.2. 
fiat more folito pulvis 
granulatus. 
Notandum tamen hoc loco , bajufmodi 
puluerem non tantam in explodendis globis 
vim babere, utiin nitrofo pulvere: Ratio eft, 
quia deeft principalis caufa ejus quam prz- 
ftat vehementiz, qui eft fpzritus nitro inexi- 
flensanguftiis loci contineri nefcius,unde ut 
exitum obtineat, omnibus difpulfis obíta- 


tabule remanferit mundum, arferitque pu- 
culis , libertatem eà quam miramur effica. 
cia 
