











Sect. YII. 
Differentia 
-dluminis 
pluma & 
"Amianti. 
Cap. YI. 
Natura é» fortibus agemus , luculenter docebitur. 0-| 
vulgo a/ume di rocca vocant ; nihil antiquius ovas 
qualitates 
"luminis. 
Differentia. 
"luminis à 
fale. 
334 MUNDI 
nos alumen P/umz ; quod denique Szrongy- 
len dicunt , nos alumen rupeum dicimus. Sed | 
neinnominibus exponendis tempus tera- | 
mus, adrem ipfam fpecifíca(que angulorum | 
differentias enodandas , noftrum ftudium | 
convertamus. 
Hallucinantur ut plurimum ii , qui pu- 
tant, AIumen rupeum idem effe cum eo quod 
liquidum dicitur; quid enim per liquidum 
intelligere velint, animo vix concipi po- 
teft, nifi forfan aquà dilutum folutumque 
alumen intelligant ; quod tamen gratis di- 
citur, cum nullum alumen detur nifi id 
prius per aquam purificetur: de modo pro- 
cedendi poflea agemus. 
Non parum quoque inter fe de 4/uminis 
Catini,& Alchali differentia conftituenda Au- 
€tores digladiantur: nos unam & eandem 
rem effe, nominibustantüm diverfam affe- 
rimus. A4/bali quippe nil aliud effe dici- 
mus, quàm fuccum illum , quem ex planta 
quam Sodam , Arabes Haí;dicunt expri. 
munt , qui eó quod manicz inditus intra 
Catinum inftillet , & deinde in alumen den- 
fetur, Alumen Catinum appellatur , & hoc vi. 
tro maximé affine eft. 
Major difficultas eft in determinanda dif- 
ferentia, quz intervenit 4lumen Plume inter 
&j Amiantum, quem lapidem Asleflum vocant. 
Certe hzc unam & eandem rem effe dici 
minimépoteft, fed ex magna fimilitudine 
l 
SUBTERRANEI 
&oribus fumpta fuiffe , certo conftat. Si 
enim utriufque qualitates re&té pondere- 
mus, magnam inter utrumque differentiam 
reperiemus. Cum P/umeum accendatur , & 
inignem conjectum facile confumatur, in 
aqua veró liquefcat , quodin comultibil 4- 
mianto five Asbeflo, unde & nomen obtinuit, 
minimé fit. Verüm cum de 45sZeffo ejufque 
mirabilibus fuo loco fusé di&uri fimus , hic 
longiores effe noluimus. 
Neque alumen $cajcle idem cum Zffro Sa- 
mio feu £alco, quemadmodum multi rerum 
inexperti fentiunt , effe dicimus ; cum Sca- 
joli alumen combuftum in calcem gypfeum, 
cujus non nifi lucidiffima pars eft, abeat, 
quod de 72lce dici non poteft ; hoc enim 
quàm difficulter in calcem refolvatur , iifo- 
li norunt , qui oleum ejus hucufque tantis 
laboribus expenfifque , oleo & opera perdi- 
tà, quzfiverunt. Alumen praterea Scojolg vi- 
trea claritate pellucidum e gypfo progzatam 
fuiffe , experientia docet ; id quippe in 
ignem conjectum aut candentibus impofi- 
tum laminis ftatim priftinz claritatis vultu 
abolito , gypfi more albefcit. ejufque ge- 
nuinam induit fpeciem , quod in 2/co , nifi 
intentiffimo fornacis igne longo tempore 
torto , non fit. 
Sed nosrelictis hujufmodi aluminis fpe- 
ciebus , ad id 4/umen , qued paffim magno 
apudomnes n afa eff , exponendum progre- 

unius ad alium, pro una re à nonnullis Au- 
diamur. 
CA Pd mLL 
qe Natura , Qualitate , && 
Iomnia Aluminum geuera ve&té expen- 
Qa: , ntmo nifirerum inexpertus »e- 
gare poterit quin omne aluminis genus ob-| 
fcuré calefaciat : uti Chalcantbum, Chalcitis &| 
Mify ,quz tametfi vehementer adftringant, 
non tamen refrigerant, fed maximé excale- | 
faciunt, eorundemque vis corrofiva, qua vel 
ipfum ferrum abfumunt, fat fuperque de- 
monftrat : quam virtutem quidem à primis 
qualitatibus , non habent fed àfpecifica vi, 
iis indita , uti fuo tempore, cum de agzis| 
mnium itaque aluminum [pecies naturàfuà ca- 
Jefaciunt , repurgant , ad[tringant ; unde non 
incongrué Grzci sv7l/e« dicunt . à evo, 
quod ad//ringere fignificat ; quod vero non- | 
nulli omnia adítringentia frigida effe fen-| 
tiant , toto , ut ajunt , colo aberrant. 
Cum pleraque adftringentia uti caloris vi 
coacta , ita vel maxime urendi vim poffi- 
dent ;uti de chalcantho , gypfo , ceterifque di- 
Gum fuit; diftinguiturque à ceteris falibus 
virtute propria & fpecifica, quam ex ful- 
phuretraxit, terrez glebz falfuginofz com- 
mixta; adeoque Natura loci, varia falium 
mifcella combinata , jam in uno loco fa! 
commune, in alio ex urinis animalium ni- 

de reparatione luminis. 
trum atque fz/zitrum,in alio denique vel ex 
fimo, terrifque , vel ex lapidibus, ut pyrite, 
fulphureis corpufculis refertis,2/4men produ- 
COD» virtutemque fuam intimo centro con- 
tinent; inde mirandz in Chymicis opera- 
tiones nafcuntur, quas'fuo tempore pan- 
demus. 
Nunc ad modum id ex faxis eruendi , mace- 
randi, coquendi , congelandique procedamus 
Certé cum Anno 1639 Tolfg degerem , ubi 
multorum opinione, totius Europ optz- 
mum alumen eruitur , quod a/umen rupeum, 
habui quam ut totiusrei ineo preparando 
feriem, ea qua fieri poteft & debet, diligen- 
tia obfervarem , obfervatamque hic veluti 
loco proprio , in bonum commune propala- 
rem. Eft To/fenfis ager decem milliarium in- 
tercapedine à Centum-cellarum portu mari 
'Thyrreno adjacenti diffitus, montibus fa- 
xofisrefertus. Saxa montium nunc candi- 
da , modo fübrubefcentia ; jam ex flavo in 
ceruleum colorem defle&entia fpectantur. 
"Tempore PZi Secund; detecta fuit hoc e- 
ventu: Nobilis vit 'Tolfenfis cum manci- 
pium coémiffet in alumine conficiendo, 
multo tempore in Afia exercitatum ; hoc 
quo- 

Troce [fius 
ex rupibus 
calcinatis 
Alumen 
educendi 
ex Zutloris 
dveia. 
Tolfa. 
Origo 4lu«. 
minis Tel- 
fenfis. 
