














Secl1V. 
Sententia 
"Autors. 
Compofitio 
Vitrioli. 
338 
eorum afferunt , vitriolum effe materiam 
przcipué compofitam ex alumine & fulphu- 
re. Nonnulli peculiare fal effe exiftimant, 
falium generi accenfendum. Nos noftram 
opinionem fubjungimus variis experientiis 
ftabilitam. 
Dicimus itaque itriolum non quidem ma- 
zerialiter ac re ip[a ex alumine & [ulpbure com- 
pofitum e[fe, prefertim cum Vitriolum dum u- 
ritur,calcinaturque.nullum poft fe indicium 
fignumque relinquat quo adalterutrum di- 
&orum referri queat. Hoc enim pro infal- 
libili argumento fit, omnia corpora, quibus 
materialis Sulphuris portio admifta exiftit, 
ne leviffimum quidem zgzis attactum pati 
pofle , quin quantocyus dictam fulphureg 
portionis fubftantiam à reliquis feparari, ac 
in fuliginem abire, autincendi, ac in flam- 
mam, fulphuris accenfi more, abire depre- 
hendamus ; adeo difficulter & egré indolis 
fuzfplendorem abfconderepoteft , ut in as- 
Zimonio, auripigmento, marcafttis , ceterique 
haudabfimilibus corporibus metallicis lu- 
culenter apparet ; que cum nonnihil ful- 
phuris commiftum habeant , quantumvis 
Vitriolo multó compa&iora folidioraque 
fintignitamen commiffa protinus naturam 
fuam & colore , flamma & odore fulphureo 
produnt, quod in 7Ztrie/e nunquam fit. Ac- 
cedit , quod Alumen & Sulphur, ex quibus 
Vitriclum compofitum afferunt , tum ob aquo- 
fitatem unius , tum obun&uofitatem alte- 
rius, eaagant inter fe inimicitiz diffidia li- 
tefque infociabiles , ut non fecus ac oleum 
&aqua'diu juncta permiftaque permanere 
fequeant: exquo luculenter colligitur, 7;- 
trioli materialem ex fulpbure € alumine com- 
pofitionem fubfillere non pofje . Aliud itaque 
in intimo Vitrioli thalamo latet , quod 
effentiam ejus veramque & phyficam com- 
pofitionem conftituat. Res ita fefe ha- 
bet : 
Senfata nos experientia docet, & ab o- 
mnibus peritioribus Chymiz Magiftris pro 
certo habetur , omnia corpora mineralia aut 
fubterranea acrimoniam quandam obtinere, 
quam à nullo alio quàm à fpiritu fulphuris 
acido habent, qux bafis unica & abfoluta or;- 
o omnium acidztatum mineralium ; ac proin- 
d omnia corpora quz confiftentiam vitro- 
li aut aluminishabent, aquofa , & quecun- 
queigneliquantur , humiditatem fplendo- 
remque fuum non aliunde quam ab una ea: 
demque communi aqua acquifiviffe cenfen- 
dum eft: quod veró ea aliquo modo difcre- 
pent, &à fe invicem feu forma, feu guftu 
aliove quocunque modo differant , id , in- 
quam, tertio alicui adfcribendum eft , uti 
paulo poft claré demonftrabimus. /Zrrie- 
lum quoque etfifub falium &fuccorum con- 
cretorum genere adnumeretur , /2/ tamen 
urum purum minime cenferi debet , cum vir- 
tutibus & proprietatibus à fale , nitro, 
MUNDI SUBTERRANEI 
quonam hz fpecifícz falium differenti depen- 
deant , jam aperire conabor. 
Primófupponendum eft , ex iis quz Ter- 
1o, Quarto, Quinto Libro docuimus, i2 vz- 
Jceribus Terre intimis ignem latere, non emi- 
| nentialem , autqui ex antiperiftafi fiat , fed 
naturalem , ut diximus, qualitate & faculta- 
te prorfus talem qualis eft elementaris in 
|alio quovis loco fupra terram ; & quemad- 
modum ignis nofter u[ualis, [ubjetlum , in quod 
agat , nece[Jario requirit ,utifunt oleum, re- 
finacez materiz, lignum , carbo : Za quo- 
quelmmenfa DEI Sapientia z» vafis & ma- 
| tricibus receptaculifque zerrz, in quibus ad 
| humani generis ufum mineralia generari, 
coqui, & in metallicam fubftantiam con- 
verti debent , unumquodque juxta fpeciem 
fuam, varias glebarum mineralium, terre- 
ftriumque portionum fubftantias produxit, 
quibus omnibus & fingulis quidpiam piugue 
e oleaginofum igni iain aptum adjun- 
xit, quod non aliud quam fw/pbur effe dici- 
| mus. Hoc itaque /z/phur, poftquam in dictis 
|terrz concavitatibus ab igne fubterraneo 
!per cuniculos pyragogos accenditur, fimul 
letiam emittit € corpore fuo acidum quen- 
dam vaporem , acrem 69 caul[lica virtute pra- 
ditum , qui dum fubtilitate fua interiores 
montium fibras penetrat , ibi aquas quo- 
que fubterraneas , quibus in Przmo Tomo 
l'Terreftrem Globum plenum effe oftendi- 
imus, virtute fua cauftica & acrimonia im- 
|buit tingitque , adeoque verum fit men- 
|ftruum ad fupradictas glebas cujufcunque 
tandem rationisfuerit, diffolvendas. Hifce 
przmiffis jam /ztrioli conflitutionem fic de- 
| fcribimus. 
Vitriolumcorpus eft minerale in imis terre 
vifceribus ex fpiritu fulphurco , aqua & miuc- 
| ra ris aut ferri , aut utriu[que fimul permixti 
| compofitum ; & fpiritu quidem fulphuris a- 
| crimoniam füam habet, & facultatem caufti- 
! camsclaritatem vero fluiditatemqueab aqua, 
& à minera ris aut ferri colorem faporemque 
metallicum obtinet; atque ex bis tribus , fpi- 
ritu fulphuris,aqua & minera zris & ferri, 
Vitriolum componi experientia cognitum ha- 
bemus. Simili enim modo &ad naturz ex- 
emplar vitrielum artificiale componere no- 
runtomnes ii qui vitam huic profeffioni in- 
tentifuftentant. Sed exemplo omnia clario- 
ra fient. 
Scias itaque , Lector , acidum fu/pburis 
fpiritum, quo aquaquapiam [aZterraneatin- 


quod ubi locum quendam , cui minera ers 
aut ferrifübeft, tranfeundo pervadit, tunc 
nobis pro certo perfuadere debemus , eo- 
dem etiam tempore a/iguam ejus eris aut 
ferri portiouem abradi exedique, tantam nem- 
pe quantam fecundum proportionem aci- 
di fpiritus , qui in ipfo eft, diffolvere po- 
teft; quo fa&o , comperies //gurem pau- 

alumine fpecie differat. Usde itaque & à 
D 
lb poft viridem provenire aut fudluteum, 
odoris 

uomodo 
na[catur $n 
perra. 
Definitio 
Vitrioli. 
Q'uomode 
itriolum 
E - compona- 
gitur, menftruum illud effe five folvens, wv. 
