
LIV. DE VITRIOLO. 339 
Cap. Y. odoris metallici &) fulpburei, acris quoque| ^ Refpondeoad fecundam queffionem ; A- Sw 5 
feu acidi potius & adftringentis faporis ; ex | quam fpiritu fulphureo acefceztem omnium ^ ^ 1^" 
quo liquore vitriolatis corpufculis referto aquarum, quas acidu/a: vocant, caufam effe, 
feparatur condenfaturque Zitrielum illud, | hec enim pro ratione cuniculi & fübje&a- 
de quo fermonem inftituimus. ; rum glebarum, perquas tranfit, naturà dj- 
Sed Dubia forfan nonnemini occurren- | ver(as quoque aquarum proprietates efficiet ; 
tia per Quzfita folvamus. quz omnia in Quinto Libro uberrime dicta 
objeto. Prim). Quzretforfitan nonnemo , cum |funt. 
fpiritus fulpburis przcipua fit principalifque| ^ Quantum poftea ad zertzum quefttum at- 
ac maximé activa fubftantia tam a/wmzis tinet: cur videlicet plerumque aquz dul- 
quàm vitriel, utrumque enim ex pyrite na- | ces ex montibus in fontes & flumina erum- 
Íci faprà diximus ; underogo procedit , quod | pant , quztamen nullum alicujus falis, cu- 
iftalduo quoad formam & colorem uíquead- | jufcunque tandem id generis fit , latentis 
eo inter fe difcrepent. veftigium five odore , five fapore relin- 
Secund? , cur, cum vapor procedens 2 f4/- | quant : Refpondeo, caufam effe , quod hz 
pharecaufa fit omnium aquarum acetofarum | aque ut plurimum ex ampliffimis bydrophyla- 
mineralium ; cur tam differentis nature xe- | ciisfübterraneis originem habeant, fierique 
periantur. non poffe ut à fpiritu fulphureo, etiamfi ali- 
Tertib, cur aciditas illa non in omnibus | quo modo eam imbuat , toa aquarum moles 
fivecalentibus five frigidisbalneisreperia- penetretur; & confequenter aquis vefti- 
tur. |gium fenfibile non imprimitur , uti quo- 
Quart) , cur cum aqua fit fubjectum, in |que de f/e diximus. Si tamen ad Spagy- Exterive- 
quo reliquorum corporum mixtio accidit, ricum alembicum reducatur , inveniemus LR 
cur, inquam , 7trielum in aquis non füb fo- tandem , quod ea fi per falina loca tranfie- e»»ins 
lida fubftantia, ut in mineris,fed //guida re- | rit, nonnihil (aZ in fundo , fi per nitrofa «[r. 
periatur. |aut aluminofa , nonnihil sitr aut alumi- 
Solutio, Refpondeo prim ,'T'otam hanc [peciftcam | uis ; fi denique per cuprea , eruginofa , fer- 
virtutum in [alibus elucefcentium differen- |zeata loca tranftetit ,/trio/ comperies ma- 
Ziam, non àfulphureo fpiritu & aqua tan- |teriem. 
tum , fed à zertio quodam corpore provenire,| Ex fubterraneorum itaque locorum con- 
quod nihil aliud effe dicimus nifi g/eZas| ftitutione dependet , agzas nunc majori, 
quafdam minerales , quz uti fpecie differen-| nunc minori pro E d glebarum 
tibus virtutibus ab aliis pollent, ita quoque| natura , acrzmozia pollere. Accedit hifce 
fal communis terrz iis conjunctus virtute fluxus aque velocior,quo fpzrztus ille fu/- 
infita mutatur in eam indolem, quam gleba | p/ureus intra fcopulofa alveorum gurguftia 
ipfa mineralis refert. Hoc paco vizrze/um| varié diffipatus carminatufque , uti vim 
non unicuique minerz innafcitur, fed pecu- | fuam aquis commodé imprimere nequit, ita 
liarem & maximé fibi appropriatam mine-| quoque hinc inde terreftribus riparum gle- 
ram habet zris aut ferr , qug ipfi folidita-| bis adhzret, quod non contingit in aquis 
tem przbet; ita rurfus a/zÁmez non omnem |collecaneis intra cryptas montium fine 
terreftrem glebam , fed certz rapis fpeciem | agitationeconfiftentibus, que omnes facil- 
amat, in quafalfuginofus aluminis fuccus|limé fpiritu fulphureo tinguntur : atque pea 
actuatur. Sicuti igitur ferrum aut zs à rupe| in hifce natura miro quodam magnetifmo "^^ » 
aluminis genitrice, fpecie differt, ita quo- |ludit, dum unumquodque trahitur à fuo 
| quefalfugo tum ex zre ferroque , tum ex | fimili ; zs, ferrum , infita fibi natura tra- 
rupedicta ignis ope eruitur. Vides itaque | hit ad fe, quo jam intra venam fuam refer- 
communem naturz /a/em & aquam per uni- | tum eft; vz/rzolum intra aquas per minutiffi- 
verfas Geocofmi femitas diffufa , uti in fe| ma corpufcula vitriolina diffipatum ; 4/z- 
confiderantur , veluti [zZje(fa univer[alia ad | men vero repudiata cupreaaut ferrata vena 
varias recipiendas formas indifferentia fibifimile,quo rapeum faxum turget, appe- 
effe ; moxtamen ac aqua [piritu fulphureo | tit ; hoc pacto fa/faling glebz paranymphá 
per intima terrz vifcera diffufo impregnata | naturà jungi cupit. 4guaitaque acido fulpba- 
fuerit, hzc aqua ubi glebam falfuginofam | ris fpiritu conferta, dum intra telluris cuni- 
invenerit , juxta glebz proprietatem & vir- | culosalicubi inyentam erugzmofam glebam 
tutem unà cum fale ei indito juncta , (a/em | exedit, fimul etiam vitrielata corpufcula in. 
communem producet; fi nitrofas venas fubie-| eris aut ferri vena abdita fibi commifcet, 
rit, vitrum, fi rupem aluminofam, a/umen ;| que deinde ubicunque fibi mineram pro- 
fi denique ferream mineram fubierit, vi-|portionatam & fympathicam invenerit, 
triolum viride ; ficupream, vitriolum album ; fo:turam in ea depofitam amico conjugio 
fideniqueargenteam glebam , vitreum ce- | unitconnectitque. 
ruleum evadet : quequantó ex perfe&iori-| Sed accedamus ad quartum quefitum ; Di- noy 
| bus merallicisfübftantiis originem habent, |co itaque quamvis ozrioli materia non fem- 1/4 f*- 
tantó quoque majoris virtutis effe cenfe- per ex corpore aliquo liquido aut lixivio 
buntur. preparato fub terra extrahatur , fed ipfum 
Iv quo- 








| 
| 
| 
| 












