













Se&L TV. quoque in terra fub maffa folida in modum 
Cap. YT. 
Andreas 
Schafler, 
Cbymilía- 
VHII EY'TOY. 
340 MUNDI SUB 
odinz aut minerz reperiatur; hoc tamen 
ipfo nullo modo dico impediri, quominus 
id fpirituum fulphureorum ope ei adhzren- 
tium adnznerale quoddam corpus reducatur. 
Nam five dicti fpiritus ferantur per medium 
aque cujufdam in aliquam fodinam, in qua 
colle&a aqua locum feu fcaturzginem quan- 
dam vitriolaceam efficiat;five ex corpore fuo 
di&i fpiritus egreffi penetrent fubintrent- 
que formá vaporis in quandam mineram; in- 
traquam maffam quandam vitriolatam pro- 
ducant; five denique alio quocunque mo- 
do ; illud femper pro explorato haberi de- 
bet , omuia vitriolorum genera ex tribus iftis 
rebus , fpiritu fulphuris acido , aqua &j minera 
eris aut ferri , produci. Sed né quifpiam im- 
pofterum dubitare queat , dicta experimen- 
tis ftabiliamus. 
ExPERIMENTUM Ll 
In /ateritioquodam zigi/lo exponatur g/e- 
La ferriaut eris, huic fpzritum [ulphuris fu- 
peraffundas, & intra exiguum temporis fpa- 
tium comperies , aguam totam vitriolo imbu- 
zam , odore, fapore , colore. Siquidem fpi- 
ritus fulphureus glebe zrez. fuperaffufus, 
ftatim eam rodendo diffolvet, qua diffolu- 
ta liquor fulphurei fpiritus ad fe trahit quod 
intra glebam latet vztriolum , five minutiffi. 
ma corpufcula vitriolacea , quz deindecon- | 
coa in virriclum denuo condenfantur.| 
Quod itaque arte conficimus, hoc ex modo, 

quo natura operatur , addifcimus. 

TERRANEI 
ExPERIMENTUM Il Exper. 
Accipe falfuginofam terram , & iterum 
terram nitro[am , deinde aluminofam , deni- 
que zrugimofam , has intra receptaculum 
quoddam ita difpones ut ad fingula fepara- 
ti cazales fiant, MA, MB, MC, MD. 

Locus veró M aquacommuni impleatur, cui 
fi fpiritum fulpburis admifceas , ftatim ace- 
fcet , ita tamen ut nec falem , nec nitrum, 
nec alumen, nec vitriolum odore & fapore 
exprimat. Sipoftea epiftomiis apertis flue- 
re finas in receptacula , fingulis terrenis 
glebis przparata , comperies , falinam ter- 
ram A, iri (aem; nitrofam in zitrum; alu- 
minofam in alumen ; in vitriolum €rugino- 
fam, diffolutis fubftantiis, abire. Ex quo 
aperté colligitur, aquam communem ju 
phurisfpiritu imbutam , fingulorum corpo- 
rum diffolutorum falfuginem ad fe trahere, 
& in glebz naturalem, ex qua extraxerat, 
indolem convertere. 
Q AIPOVATAHE 
Utruin Ferrum veré & realiter in s , mediante fpiritu Vitrioli converti po[sir. 
Ranfmiffanon ita pridem mihi fuit 
à do&iffimo Patre A4zdrea Schaffer ex 
Hungaria , 4qua atramento[a und cum 
olea equina, ejus vi in cuprum conver(a s qug 
res utinon exiguam admirationem in ani- 
mis fpectantium excitavit, ita quoque va- 
rias de hujufmodi tranfmutatione quzftio- 
nes& dubia movit. Et quoniam ego jam 
dudum à diverfis fodinarum Przfidibus 
Chymicifque, quos in fequentibus allegabi- 
mus, meamea 1 reopinionem judicium- 
que ponere coactus fum , prodam id hic tan- 
quam loco opportuno. Quzritur itaque, 
aum Ferrum , vera & reali tran[mutatione in 
cuprum comvertatur ? Achymiftz, qui fibi 
ex hujufmodi tranfmutatione aureos mon- 
tes pollicentur, mirum in modum huic o- 
pinionifavent , nullo tamen alio argumen- 
to ufi , nifi quod Goflarie & in Hungaria, 
cxterifque locis ferrum paffim in cuprum 
converti afferunt. Verum enim vero , fic 
quibufdam hominibus certa opinione addu- 
étis , przfertim in negotio Chymico ma- 

gna divitiarum fpe allectis comparatum 
eft, ut nullis veritatis veftigiis exploratis 
rem afferant Spinienduque defendant 
principiis Philofophiz naturalis prorfus 
contrariam , adeoque dum arcanorum o- 
mnium maximum fubtiliffimumque ve- 
nantur , in fummum ignorantiz barathrum 
labi videantur, quod & maximé in prefen- 
ti controverfia innotefcet ; & ne à fcopo 
noftro fufioribus verborum ambagibus ab- 
erremus , falfitatem conceptz opinionis , qua 
Marpefiía caute duriores funt , exponere, 
expofitamque variis experimentis diffol- 
vere conabimur. 
Supponendum itaque primo , magzam Zn- 
ter tran[mutationem unius rel in aliam,& reda- 
&ionem uniusreiad aliam , feu feparatiouem 
uniusab alia, differentiam effe. 
Tran[mutatio five fubftantiatio tum eft, pifaexis 
quando duarum fubftantiarum unius in ali- i» prr 
am , integra & perfecta quoad formam, nem & fe- 
proprietatem , virefque mutatio fit , ut dum persionem 
ferrum in zs, argentum inaurumautfimi-;;,, . 
lia metalla in fimilia mutantur: atque ad 
hanc £ramfmutationem prorfus neceflarium 
eft ut ezdem fubftantiz rei alicujus alteren- 
tur penitusprorfufque mutentur , dum ad- 
fcifícere 
