















Sect IV. 
Terri incu- 
prum dege- 
neratio, 
tranfmu- 
tatio bro- 
pris diei 
7n poteft. 
Cuomodo 
fpiritus vi- 
trioli fer- 
Tm in4s 
1ran[mutet. 
Andreas 
Schaffer. 
Cap VIT. 

342 MUNDI SUBTERRANEI 
Patet itaque, aquas "iitriolatas ex &ratis 
glebis originem habentes , zs in fe contine- 
re, ferrumque iis immiffum alium ufum 
non habere, quam ut reducat & colligat 
corpufcula atramentofa , abftrahendoab iis 
omne quod in iis latet zs ; quod fequenti 
ftabilimus experimento. 
ExpPERIMENTUM IV. 
Vitriolum Hungaricum eratum aut cujus- 
libet alterius rationis , inaqua diffolvatur, 
cui diffoluto amina ferrea tenuis immitta- | 
tur; qua facto ferrum ftatim difperfa cor- 
u 
pufcula zrata, totumque zs, quod in vitrio- 
latis corporibus latet, ad fe attrahere inci- 
piet ;quod poftea fufione feparatum in opz7- 
mum es reducitur ; imo fi fpiritui vitriolifu- 
bulam aut cultrum immiferis , is ftatim ex 
attra&tu eratorum corpufculorum in vitrio- 
lolatentium zriscolorem referet. Non ita- 
que híc ulla tranfmutatio intervenit , fed 
eris à ferro pura feparatio , eo quod rata cor- 
pufcula in locum ferri jam infcoriam con- 
verfi, fe fubftituant, feparata ferri fcoria. $i 
veró hzc eadem probaveris in vitrio/o ferra- 
10, & cui nil eris infit, ferrum quoque illud 
colorem fuum non amittet, neque altera- 
tum reperietur. Si veró quidpiam à vitriolo 
ifto ad fe trahat, id erit pulviículus duntaxat 
quidam flayus, & nilaliud, quam ferrugi- 
neum quiddam eft. 
ExrPERIMENTUM V. 
De ferri in esredulione Hungaricis in fodi- 
nis ufurpata. 
Quomodo vero in Hungaria ferrum in pul- 
cherrimum zs reducatur, hic à fupra laudato 
P. Andrea Schaffer mihi communicatum füb- 
jungam.Eft in Hungaricis zrifodinis in pro- 
fundioribus fodinarum puteis rzvus quidam 
ex vitriolatis mineris edutlus, harum aquarum Exper. 
ope ferrum in pulcherrimum zs 65 pem 
eo quifequitur modo. Ferramenta viliffima 
;omnis genetis, ruZigine fere confumpta, con- 
[quirunt; quo enim ferrum rubigini vicinius 
left, tanto meliorem effectum fortitur ; hu- 
jufmodi denuo incudi inducta 7» zezaes ca- 
|dunt laminas : has laminas rzvi fundo impofi- 
tas ad femeflre fex& fpatium relinquunt , quo 
evoluto , inveniunt laminas vi aque atra- 
| mentofz amalgami adinftar molles, quas 
|ubi aéri Solique expofuerint, zz puriffmum 
s convertuntur ad omnem ufum parabile, in 
fundo rivi ferri fcoria remanente. Atque 
hoc pacto , magno fané lucro «s prater id 
uod é mineraeruitur, arze paratzr. 
Si quis porro fpiritui vitrioli prerenuem 
ferri laminam immiferit , inveniet is cum 
tempore ferream fcoriam in fundo vafisab 
£ratocorpore feparatam ; cujus quidem rei 
ratio alianon eft, nifi quod, uti f2p7à dixi- 
[mus , corpufcula vitriolata per aquam di- 
Ifperfa confluxu fympathico in ferri fe lo- 
(cum fübftituant. 
| Ex quibus patet, nullam bic fabflantialem 
| £ran[mutationem intervenire,cum in grato vi- 
i£riolo nulla alia fubftantia metallica repe- 
Iriatur quam zs ipfum, quod ubi ab eo fe- 
|paratum fuerit, vitriolum hocfuum amittit 

nomen, aliudque nihil fupereft quàm aqua, 
leique infitus fpiritus fulphuris acidus, quod 
'& vitrioli oleum paifim nuncupatur , ipfum- 
que tantum obtinet facultatis tranfmutan- 
di ferrum in zs, quam aqua fortis conver- 
tendi plumbum in aurum ; unde nequa- 
quam audiendus eft Paracelfus impoftor, qui Paracelfus; 
hanc veram & realem tranfmutationem 
efle, omnibus modis imperitz Chymico- 
rum plebi perfuadere conatur. 

C A PAUL ITI. 
Te varietate , viribus , €& proprietatibus , ufuque Vitrioli. 
riuntur & vitrzelum five chalcantbum 
eft; cum connexis fibi fpecielus , quz 
funt, fory , mi[y ,chalcitis , melanteria. Nam 
aque , quz hujus vel illius fpeciei fucco ab- 
undant, eundem ferme habent odorem , fa- 
porem, eandemque naturam, tantum fecun- 
dum majus aut minus diftinctam: five enim 
Scriptorum fpectatur auctoritas , five fodi- 
nz, unde eruuntur , five vires , quibus pol- 
lent, five cogríationis gradus quibus copu- 
lantur, ducto genere ex pyr;te,uti fupràdixi- 
mus, veluti omnium ftipite, tantam fimili- 
tudinem , affinitatem cognationifque vici- 
nitatem reperies, ut eandem rem variis tan- 
tum accidentibus diftinctam jure dicere 
poffis, cum ex una corrupta materia gene- 
retur altera. Exucco fiquidem adffringente 
non alumen tantüm, fed & vitriolum , quin 
i X iis fuccis concretis qui in agus repe- 
& ex hoc fory , mify , chalcitis, melanteria, 
producuntur. Etmify vitrioli quidem ffos eff, Quod, 
uti foryos melanteria s vitriolum viride in ca- difinguan- 
"dis : : .tür mily, 
pilli formam excrefcit, & fzpeab ejufmodi jr, ai- 
pyrite per melanteriam prodit , quam undi- tis , mean- 
que complectitur. Alumen fzpé candidum, ^ 
vitriolum raro , fed viride plerumque , aut 
ceruleum reperitur ; quin & ex his, quz ipfi 
funt cognata , emify auri pre fe fert colorem, 
chalcitis eris ; fory nigrumfert eft , uti (9 me- 
lanteria , que tamen exficcata plerumque 
cinereum induunt colorem ; differunt ta- 
men, quod prater vitrio/um , quod sativum 
& fatlitium eft, ceteraomnia natva tantum 
funt, quorum tamen omnium vis adftricti- 
va ineft cum odore fulphureo ; virrie/um 
molle plumas refert , me/anteria falfugi- 
nem quandam , fory duritie craffiffimarum 
partium lapidem cum odore acerrimo ; 
mify venuiffimurm eft , cba/citis medium te- 
net. 

Verum 
