| 

| 
(ap. 1I. gitatione enim ferre arenacea corpufcula 
| excitantur, & excitata duritiefua paulatim 
| marmor unà cum ferra terunt , adquod ne- 
gotium olim maximé profuiffe JEzbiopicam 
Plinius 'nosdocet. Hodie exquifitum ufum 
| habetilla que ex quodam Adriatici maris 
vado zftus vi comperitur , quamvis hodie 
obvio arenz genere & marmora fecent & 
poliant. 
Quartó. Horologiis feu potius Clepfam- 
midiis, quz horas fluxu fuo monftrant ; 
quo nihil vulgarius. 
| us i» ^ Quintó. Habet &arena infignem i» Cy- 
|C». p»i;vufum,adliquores metallicos, minera- 
| les vegetabilefque moderato igne digeren- 
| dos, dequibus fusé fuo loco. 
Sextó. Miré confert //guoribus amarore 
aut falfedine imbutis , ad dulcedinem perco- 
latione redacends. 
Septimó. Fig in coquendis vafis ut 
plurimüm arenz mixtura utuntur: cryflal- 
lina areng corpu[cula ignis vehementia in 
fornace liquefacta diffufaque argillaceam 
maífam mirum in modum roborant, & con- 
tra rípturam muniunt. 
Plinius. 

| Horologiis 
| Arenaceus. 



| Cinis quid ? 
Octavo. 74r; arenz afpergine ignem 
fortiorem reddunt ; & z» //guandis metallis 
adeó arenz ufus eft neceffarius, ut fine ejus 
mixtura difficulter fundantur , praefertim 
ferrum & fimilia rigidiora metalla ; fed cum 
ufus arenz omnibus neceffarius fit , de ejus 
ufibusamplius dicere fupervacaneum duco. 
Quomodo vero Arena à Sabulo (S glarea di- 
Jlinguatur , reftat dicendum. Dico itaque 
fabulum effe quandam arene fpeciem , quod 
ab ea non diftinguatur nifi quod hoc 7/2 
groffius fi. durum & molle reperitur , illud 
marem , hoc feminam vocant 5 fubfternitur 
autem filicibusfaxorumque cruftis,fimul & 
interferitur; bortorum ambulacris flernendis 
fervit ; verbo fabulum plerumque Scripto- 
ribus cum arena confunditur , ut proinde 
inreminuta defcribendZ*ilaliud fit quàm 
tempus terere. 
Glarea quoquevix ab arena & fabulo di- 
ftinguitur, nifi quod glarea & arena 69 faba- 
logrofforfit, cujufmodi funt fragmenta la- 
pidum , marmorum, filicis, tophi,faxi non 
adeó magni: & paffim ad fluminum littora 
reperiuntur , pleraque ex aquarum fluen- 
tium in rotundam aut ovatam eamque len- 
ticularem figuram attritione dedolata. 
Reftat de cinere nonnihil dicendum. C;- 
nis eff puluis ex incendio refiduus, in quem tes 
ufta redigitur; &fe balet uti arena ad faxa 
glebafque minerales unde deciditur , ita ci- 
nisad res, quarum combuftione refultat : 
atque hoc pa&o calx cmeris quedam [pecies 
non incongrue dicitur, quamvis tenuioris 
illo, quiex lignis fit, aibie: Habent & 
omnia metalla fuos cineres , qui aliud'non 
funt quàmrefiduum illud terreum quod ve- 
hementi ignis tormento in fornaculz fun- 
doaut combuftum , aut in calcem redactum 
Quomodo 
arena 2 fa- 
bulo (» gla 
vea di[lin- 
guatur. 
| LIB.VII. TERRESTRES PORTIONES. 
349 
fubfidet: funtquetot cinerum calciumque [pe- Tet cimmm 
cies quot rerum combuftibilium fpecies P077 
funt. Et/apides quidem ca/cem, uti diximus, lim rerum 
cineris loco prabent , veliqua vero plantarum, 
] herbarum ,fruticum , lignorum , asimalum, 
|offium , cornuum combuftio cizeres relin- 
| quit ejus virtutis cujus res funt ex quarum 
combuftione remanferunt. 
Eft & hoc n civere vegetalilium admiratio- 
( ne fane digsiffmum ,quodintrafe contineat 
|falem propagationi ejus fpeciei vegetabi- 
llisexqua cinis remanfit, peridoneum. Et amm 
jut vel unico exemplo me declarem ; cinis, 
| 
| 
I 
( 
j 
abfimtbii falem verb. grat. continet, qui dl 
cinere extractus zerrzque z»fitus, ejufdem 
plantz fpeciem , cujus combuftione cinis 
remanfit , videlicet aZf(st bium producit ; fed 
quoniam hzc Natzre miraculain fequentibus 
variis experimentis comprobabimus , hic 
ea non tam explicanda, quàm tantum indi- 
gitanda duxi. $i naturam ejus quzras, Dico Iruriee 
calidum effe moderaté , cum omnia adulta, 
tefte Philofopho,a//quzd caliditatis retineant, Ariftotel, 
|&acrimoniatum calcis cinerumque , tum 
animalium excrementa , falque ipfum claré 
id doceant ; fierique non poffit ut fervore 
nimio adufta & torrefacta quendam calidi- 
(tatis gradum non habeant. Sed jam non- 
| nullos civerum ufus exponamus. 
Diximus paulo anté non omzem ciuerem 
eadem facultate prezditum effe, fed pro com- 
bufle (acultate materie variari. Unde con- 
cludimus, cineres ex calidiffnmis rebus com£a- 
flis refiduos , calidzffmos effe ficciftimofgue , & 
ex pyretbriradicis combufte cizeridus patet, 
qui adeo vehementi acrimonia pollent, ut 
vix eam lingua vel ad primum contactum 
tolerare poffit. Czzs ficulneus acerrimus eft, variarum 
ideoque inter cauftica adnumeratur. inis pP Putbbe 
ex acerLis liynis fa&us non parum adftringit, osee: , c 
fanguinifque prohibet eruptiones ; Bacci- "fita 
narum cinis nobiliffimum dentifricium pre- ^^ 
ibet ; ambuftis illitus , non prius decidet 
quàm cicatricem induxerit , tum enim vel- 
| uti officio fuo probé functus, fponte fua de- 
jcidit. Sarmentitius vitium cinis infignem u- 
|rendi vim obtinet , nitro & aceto mixtus 
magnum in farcoceles morbo fanando ar- 
canum eft. Cizis Phrygius, Philofopho te- 
fte , collyrium dat nobiliffimum. Aromata sugyrites: 
cinere fufjultaacrem odorem acquirunt. Gla- 
diatores olim luxatis membris czzerzs potu 
medebantur. Pirorum ligni cinis contra fun- 
gorum virus efficax remedium. Trazfpada- 
nis cineris ufus adeó placetut fimo jumen- 
torum multó anteponant. Sunt qui czwere 
| 4vas ali putent , radicibus vitium adfperfo. 
| Cineres non folüm terram recreant, fed & 
vradicibus. plantarum. appofiti , vitia frugum 
[tollunt , zruginem, erucas, czteraque ar- 
borum , plantarum , frugum inimica ani- 
malcula conficiunt. C2uzs Motacillg in falem 
verfus & intro fumptus, contra vefice cal- 
culum admirabile remedium eft. Cizeres 
: Xx 3 fraxi- 

















