Sed, YI. 




Cap. Tl. 









354 MUNDI S UB 
mare exiflit , 
olim terreftrem regionem | expofitis, nihil m 
TERRANEI 
odo reftat nifi ut /rugulas 
fuiffe. Verum cum de hifce uberrime in| memorate materie zerras in particulari 
pracedentt. Libris actum fit, ea hoc loco re- 
petenda non duxi. 
Hisitaque forfan amplius quàm par erat! 
examinemus ; quid unaqueque proprietatis 
& virtutis ufufque , unde natales (uos trabat, 
quam fieri poteft exactiffimé difcutiamus. 
(Q'UANPAUBIDS DE 
Quid Terra proprié [it , unde generetu 
r , & de variis T'erreftribus fabflantiis 
quas 'Verras vulgo vocant. 
d 

Globus veluti fecundina quedam condi- 
tus, aquá undique & undique, tefte $a- 
cro Textu, Gez. 1. operiebatur : 
E primordiali rerum conditu Terremus 
gavimus , fed proprie terream fubftantiam 
elementatam , quam 
eft corpus , foffile , quod irrigatum ab humido 
Terra. 
non in primum emolle[cit max avito humore redditur 
ea montes adhuc , non valles , nullum aliud. /jguidum. Atque hinc excipiuntur omnia 
diftin&um elementare corpus , fedomnia, 
confufa & incompofita fub chaotica qua- 
dam maffa fqualebant; donecluce jam crea- | 
ta, Terravoce DEI percuffa , fubactis in- | 
tra alveos aquis, arida apparuit , fed Jutulen-| 
iatamen adhuc fubftantia , quz interno ta- 
men ignis Archeo" operante , ftatim duri-| 
tiem quandam induit, & tandem in faxeam , 
quandam veluti offaturam coiit , ne fub li-| 
mofa maffa remanens,defluxu fuo & eliqua-| 
tione fua omnem receptaculorum camera-| 
rumque Natur£ operationibus neceffaria- | 
rum ordinem & fabricam deftrueret ; atque. 
adeo Subterraneo protinus agente Vulcano, | 
maffa illa molis, manu DEI pantoplafta in 
varias concavitates efficta, calore Subterra- | 
neo induruit ; atque hzc przma fuit Geocofmi | 
faxea firuttura , ad totius Globi compagem , 
folidiusfirmandam à D E 0 conftituta. 
uoniam veró in faxea illa mole innu-| 
merz cavitates , atque Ingentes ad montium 
formationem eminentiorum partium protubera- | 
Howe remanferant,fingulari D EI providen- 
tia fa&um eft , ut luto illo necdum indura- | 
to, & dicte vacuitates vallefque oppleren- | 
tur ,&totius Globi 'Terreftris montiumque 
 fuperfícies ,hoc eodem madefcente adhuc & 
molli limo veluti corio feu pelle quadam 
obducerentur : adeoque primigenia illa 
maffa apta fieret ad virgulta agri , herbas, | 
plantas , germina , arbores fructufque voce 
DE percuffa , producendas,, quod tertio 
Mundi diefa&um fuit. Atque hic primer-| 
dialis Mundi Terreni (latus. 
Quo pofito, jam videndum eft, quomodo 
fücceffu temporum augmentata fuerit Terre-| 
anahzc fubflantia, quafnam vario Solis, Lune 
Siderumque tum ignis aquarumque fubter- 
ranearum influxu varietates fubierit, & quid- 
sam Terra illa fecundzm effentiam [uam fit s 
hifce enim cognitis , facilé in a£ditorum 
Geocofmi effetluum notitiam nos perventuros 
confidimus. 
Le&orem tamen primo fcire velim, T'er- 
tam hoc loco nos non fumere pro terreo ifto 
fimplici & incompofito corpore, quod Phy- 
fici elementum dicere confuevere, quam- 
que nosin rerum natura exiftere, fuprà ne- 
'quo anh ante dictum fuit modo, partim 
illa, quz folum irrigata mollefcunt, non 
tamen liquefcunt , uti charta ,lana fimilia- 
que. Excipiuntur quoque faxa & metalla, 
quz affufa aqua neque mollefcunt, neque 
eliquantur. Quamobrem pro certo tibi 
conftitutum fit, quod quicquid effoditur, 
eique addito humido mollefcit, deinde li- 
quefcit , id zerram proprie diclam nuncu- 
pandum effe. 
Quzritur itaque primo. Quomodo terra 
hzc generetur ? Ut hzc difficultas enodetur, 
fciendum eft, duplici via & ratione terram 
hanc in extrinfeca fuperficie generar; poffe. 
Primó generatur 
MA m, mineraliumque glebarum , partim ;,, 
pluviarum , imbrium , aquarumque , five à 
rivorum per montium cuniculos labentium 
attritione ac corrofíone , qua lapides arena- 
cei & friabiles mineralium glebarum fub- 
ftantia exefa ac torrentium fluminumque 
impetu devecta partim in planioraloca de- 
ducitur, partim montium cavitatibus ,fca- 
brofifque declivitatibus rimifque hzrens, ac 
fenfim in terram converfa in herbas, plan- 
tas , virgulta , arborefque pullulafcit , qui 
eft unicus Naturz in "Terra finis ; atque 
hoc modo arezacea terra oritur, przter eam. 
quz fluminum curfu ex riparum parietibus 
abraditur , qug partim in fundum decidua, 
partim in agros fluminis impetu difpul- 
fa, nova terreftris materi feminaria fun- 
dat. 
Verüm hic modus, ad omnem XÜoyeyarcasas 
rationem affignandam, miniméfufficere vi- 
detur. Cum enim per uniyerfam 'T'erreftris 
Globi fuperficiem terreftris hzc materia re- 
periatur , utpote finequaterrz cultura inu- 
tilis foret , certo infallibili argumento te- 
nendum eft , a/iam quandam ferrenam fu£- 
dflantiam e[Je:preter eam que ex detritu la- 
pidum fluminumque imveilu ft. Widemus 
enim in long? latéque exporrectis p/a- 
aitiebus myricis ericofifque locis , ubi 
nec montes funt , neque flumina, que 
deciduarum arenarum cumulos advehere 
poffint, copiofam pinguiffmamque terram xe- 
periri ; pofito tamen, hujufmodi ag 
oca 


fic definimus : Zerra Defritio 
terrea hec fubftantia eo Tere zexe- 
ratio , frue 
acf ovogfhoc- 
