











356 
MUNDI SUBTERRANEI 
Se. TLrifque corpufculis ibi condenfatis accre- |terreftrium orificiis concretis ; hzc enim 
Cap AMI. 
verat, atque hzc contrita ftatim 7erram 
qua educta fuerat , odore , fapore, 
eret. Patet itaque, eodem pacto (modi vaporefque perpetuó durent , effe- 
ejus, ex 
colore re 
pluviis imbribufque poftea diluta in terram 
proprié di&amabit. Cum vero fumi iftius- 
| 
in terreftris globi fuperficie terram gene- cum quoque inde perpetuum effe , neces- 
rari ex fumis vaporibufque in pororum fe eft. 
CAP 
U XoaLkL 
Unde tanta "Terrarum differentia nafcatur. 
H 
Simplex. 
f Macra, pinguis. .") 
Rara, denfa. 
Mollis,dura. 
Si colo- 
tes fpe- 
n 
Alba, nigra. 
Flava, cinerea. 
Oc loco genaina caufa tantz varieta- las terrarum [pecies primó exponemus. 
tis Terrarum explicanda eft, quod ut| 
majori cum methodo fiat, nonnul- 
Terra fimpliciter confiderata,fi primas & 
(fecundasqualitates confideras, 
Dulcis , amara. 
Acris , infipida. 
T xi Gravis, levis. Ges, illa] Rubra, purpurea. pP FRBREERLR ENoxórricpos, Qu- 
Unàcum medie- | eft vel | Viridis, fubrufa. | ftera. 
tatibusearum. J L J 
Atquehz funt differenti terrarum, qu 
partim /rmplices , partim compof[itefunt , vel 
mineralibus mixtz fuccis, uti colores mon- 
ftrant , vel lapidofis ramentisinfectz : quz 
inter fe mixta combinataque, innumerabi- 
lem peneterrarum differentium varietatem 
exhibent. 5; enim /rmplices terre differen- 
zas 12 inter fe combinaveris , enaícentur 
479001600, differentis terrz mifcellz, ut in 
1|r margine patet , & in arte 
2|2 noftra Combinatoria fusé 
3,6 oftenfum fuit ; quibus fi 
4 24 junxeris metallicas terras, 
$|120 jam Combinationum non 
6|720 erit numerus: ut proinde 
7|5o4o non mireris, tantam re- 
840320 rum varietatem terrarum- 
9362880 que differentium multi- 
10|36288o00 ^ tudinem reperiri. His ita- 
11|39916800 que obiter expofitis, jam 

12|479001600 adid quodin initio polli- 
citi eramus, id eft, ad cazfastantg varzetatzs 
perfcrutandas progrediamur. 
Quaritur ergo, uude tante differentium ter- 
rarum fpecies originem [uam trabant? Hanc 
quzítionem ut quàm penitiffime folvam, 
e CHR primó ex prioribus Libris, 7gzem 
Jabterraneum per unverfi Geocofmi viícera 
diffu[um omnia vi fua animare. Suppono fe- 
cundo, effe zn intimis terra vifceribus diver- 
fài five terreas, fivelapidofas, mineralefque 
ful flautzas ,in quas ignis continuo agat , Sup- 
pono tertio, marerias bafce ab igne agitatas, 
copiofos à fe balitus fumofque five vapores 
emittere. Suppono quartó , £otam Terram 
fiftulofam , vesofam , innumerifque fibris 
per univerfum Geocofmi corpus deductis 
inftructam effe. 
Hifce pofitis dico, duplicem hocloco ha- 
litum vaperemque confiderari poffe : Unum 
qui ex Jgne Subterraneo intra "'errz vifcera 
excitatur ; alter qui ex $o/is attrailu exterre- 
ftribus portionibus, ex Oceano , Maribus, 
lacubus, fluminibus, ftagnifquein altiores 
aéris regiones educitur. Uzramque terre 
gignendg apium jam nobis reftat compro- 
bandum. Etutà multiplici caufarum in ge- 
neratione terrarum concurfu incipiam; 
Dico przter eam in p/zcedentibus dictam 
Xlooyote(» rationem. multo plures concur- 
rere : adeoque zerra deverfís modis generari- 
poteft. 
diverfitate terre in utero Geocofmi delite- 
lor fubterraneus egerit in hujufmodi zerram. 
puram ipfa terra attenuata halitus à fe emit- 
tit, quz funt corpufcula ficciffimà, in quz 
terra vi eftus attenuatur refolviturque; hzc 
corpufcula per rimofas terrenz molis fiffu- 
ras, rimas, venafque deducta, ubi humefcen- 
tem aut lapidem aut terram vepererint, eidem 
mifta in terram ejus proprietatis , cujus ter- 
ra, exqua exhalárunt,convertentur. $i vero 
impurior terra ab igne attenuata in fumofa 
corpufcula refoluta fuerit , illa humido va- 
pori juncta intra cryptas aut rimas mon- 
tium eam zerram generabunt, cujus proprie- 
tatiseftimpura terra. Si pura fuerit ,cand;- 
| dam ; fiimpura argillaceam, & fimile quid. Si 
bituminofz terrz hujufmodi halitus permi- 
fti fuerint, zerra pinguis & ufLilis , pro ratio- 
' necaloris velblandiorisvel vehementioris 
| generabitur. 
Modus fecundus dependet 2 cowfHitutione 
Jecorum aut fiphonum terreftrium ; f, enim 
| balitus terreftrium maífarum magno impe- 
tu per arctas anguflafque femitas canalium 
tran fierit , femper aliquid à maffis five fa- 
| xeis, five mineralibus , five terreis corro- 
' dendo abftraher , uti ex fuperzorz experzmen- 
| topatuit. Undehzc evecta in fuperficiem 
(terram generabit Japillis , arenis glebifque 
(fquamofis refertam. $i vero per cavernas 
trans- 


Modus primus XÜooyevcticus caufatur à Medus pri- 
1245 geiita 
rationis 
fcentis, vel pure, vel miftz. Si itaque Ca- rr. 
Modus fc- 
cundus. 
