
pum 












362 MUNDI SUBTERRANEI 
) 
Sec. YI. cundent, quàm adurant , uti re&é Po&ta 
vigi — x Georg. 
Urit enim lini campum feges , urit avena, 
Urunt letbeo perfufa papavera fomno ; 
Sedtamen alterius facilis labor, &c. 
moi? Feecunditatis itaque, quam ex fimo agri ac- 
POEM quirunt; caufa eft ipfa excrementi in ftabulis 
fatur. — fermentatio , qua fpiritus falini GS nitroft vel- 
uti concentrantur ; uti enim zrzza unà cum 
excrementis animalium mifta , fale & nitro 
refertiffima eft; ita pinguedinem quandam, 
quemadmodum de fale & nitro oftendimus, 
humido loco refoluta , acquirit, queà terra 
fimilipinguedinereferta fympathix&s attra- 
hitur : atque hinc zerra geminata pinguedine 
aucta, fi pinguis ex fe fuerit, mox copiofa 
germinum productione luxuriat. Si maci- 
lentior , illa externa fimi tanta pinguedine, 
quanta ad fruges ferendas fufficiat , imbui- 
tur: atque hanc pinguedinem luculenter 
demonítrant, lacunz fimofz, quarum fuper- 
ficies femper pe///cula quadam pingui vario 
colore depi&a, latentis /a/s, witrzque indiciis 
operiuntur , quam & in quovis animalis ex- 
cremento aqua & macerata & probe com- 
mifta cumtempore reperies. 
Quzritur 'Tertib. Unde terra femper tra- 
bat iflud quod fibi magis comveniens eft. Hoc 
ut concipiatur , paulo altius ordiri vifum 
Inquofun- eft. Dico itaque primo , Zerram maguetica 
I quadam vi, non illa quidem, qua ferrum à 
mile&mie magnete attrahitur, fed illa, j4afecundum 
"bi ^ analogiam quandam /pmie à fimili attrabitur, 
pollere,quem magnetifmum admirabilis Di- 
vini CofmoteCti providentia univerfo Tel- 
luris Orbi, ad rerum generationes perfici- 
endas tradidit , implantavitque, eo fine, ut 
heterogenea ab homogeneis, hzcab illis fe- 
parata , fyngeniz nature amico ad bonum 
Nature , heterogeneis evitatis, jungeren- 
tur confortio : quemadmodum enim omze 
ficum naturali vi fibi infita zrabzt bumidum, 
ita omne fxumtrahit fuum volatile, Rurfus, 
ficutaérz omnium rerum volatiles fpiritus , ita 
Terrz omniumrerum fixe partes inexifluut ; 
& ficuti quotidie partim ab ignibus fubter- 
raneis, partim à Sole, igne Caelefti, mixta, 
attenuatione refolvuntur , partefque fub- 
tiliores , que funt corpufcula fubtiliffima 
& leviffima , id eft, fpzrituofa fubftantia à 
terreflribus fixi[que feparatur y ita ne terra 
tantorum emiflione fpirituum, cum tempo- 
re confumeretur , ez vis quzdam mece[faria 
fuit. qua feparati fpiritus hujufmodi fuis à 
uibus evolaverant corperi£us iterum con- 
Magneti- jumgerentur. Mla vis nihil aliud eft, quàm 
ne alpetitus rerum , quo unumquodque [uo corpo- 
ri , À quo feparatum erat , reunir? defide- 
rat. Hinc fpiritus illi , feu fubtiliffima cor- 
pufcula , quibus aérex omnium rerum fub- 
ftantiis feparazzs refertus eft, five vento- 
rum flatu , five pluviis, nive, grandinibus 
in terram feruntur, perinde eft, mox //z- 
gula fingulis (£z fimilzbus proportionatifque 
per admirabilem fuum magzeti[mum attracta 
connetluntur. 
Quazritur quartó. Quomodo bujufinedi fpi- 
rituofa fubflantia à rebus fixis € quibusnam 
feparetur, C9 quomodo deinde reuniantur? Hc 
ut refolvatur , advertendum eft , Terram fe 
babere per modum principii fixi C9 materialis, 
exquo veluti à radice omnia propullulant, 
atque omnis germinum , ftirpium planta- 
rumqueortum fuum , pro varietate & mul- 
tiplici eorundem differentia, nancifcatur ; 
neque enim quzlibet cuilibet producendo 
proportionata eft. 
Dum itaque beráa germiuat , vel aliud. Qwwodo 
quodpiam vegetabile ut iftiufmodi corpus 4, sum 
vegetatione crefcat, duo ex tradita doctrina pe vam- 
concurrunt ;primó pars quedam fixa , folida," 
corpulenta & ftabilis : deinde pars fu£tilis, 
fpitituo[a, vivida, que principii formalis vatio- 
nem habeat: Hinc fit, ut terra fpiritibus hu- 
jufmodi fosta , ubi Pumido fe maritaverit, 
mox concepto veluti fetu, & paranympho 
calore foras in germina evolvatur , & pro 
multiplici [ermatis ratione intra terram la- 
tentis,nunc hoc, mod illud vegetabile pro- 
ducatur. Rurfus quoniam 59/ ignis ille coe- 
leftis cuntla germinantia calore fuo attenuare 
folet, hinc fit utfemper nonnihil ex fperma- 
ticis plantarum partibus in vaporem refo/u- 
tum a€ri committatur, quod deindefrigore 
nocturno condenfatur, per rorem zítivo 
tempore, ceteris veró temporibus per plu- 
vias, nives, grandines, zz zerram detratium, 
proportionato fibi corpori , à quo decifum 
erat, predicto magnetifmo attractum , re- 
JHtuitur : Atque boc patlo volatile [uo fixo 
reffituitur. 
Alter modus eft, quem & in precedentibus 
innuimus , cum vegetalilia , qualiacunque 
tandem illa fint, fo/Zis.flori£us  frutlibus priva- 
*4 , annua Naturz lege, 7errz ex qua prodie- 
rant reftuuntur : fit ut plurimum , ut ex 
pluviis nivibufque macerata putrefactaque 
in terram denique convertantur : quoniam 
veró funt ex omnibus vegetabilium fpecie- 
bus, & fpiritibus abundant fingulz, utpote 
qui fuis plantisproprii funt, illa pluviisni- 
vibufque macerata fermentataque sevum 
terré robur , €g tum volatilium , tum fexorum 
corporum augmentum conferunt ;hoc enim nifi 
fieret , terrz paulatim confumptz exhau- 
ftifque fpiritibus neceffario pereundum es- 
fet : opportuné itaque hujufmodi pericy- 
cef; à natura inftituram effe , ex dictis 
patet. 
Quariturquintó. Quomodo terra per com- Cineresex 
Luftos in agris ftirpium graminumque cineres Vie 
fecunda reddatur ? Mirum fané nonnullicfeaw. 
videri poffet , ex deffrulivis rebus , cujus- 
modi fa/& cigzs funt , agros nonnullam fc- 
cunditatem concipere pofle : fieri ta- 
men id annua ubique locorum experien- 
tia docet. Quod Naturz arcanum ut pan- 

datur, ita ratiocinamur: Cum tam terreftria 
quàm 
