
MUNDI SUBTERRANEI 
gniquidpiam potuiffet ; fruftra Divina pro- 
videntia, rerum femina Terre indidiffet. Eft. Duplex - 
autem duplex. feminarium hic confideran- "nm 
dum, quorum prz«s inanimata corpora, cu- 
jufmodi funt omnia quz in "Telluris utero 
concluduntur, mineralium , lapidum , me- 
tallorumque genera & fpecies , refpicit : 
alterum vim fpermaticam & naturam tum 
6 
Sed. Y. quam quidem formam complures Phyfici 
ex miftura certa & proportionali elemento- 
rum emanare exiftimant : fed hi non confi- 
derant , variam elementorum mifluram ab[en- 
tibus feminariis ex fe & fua natura nullum mi- 
xtum proprià novàque formá indutum produ- 
cere po[Jesmanent QUPpS confufa fibique in- 
vicem oppofita elementa, ac proprias fuas 


Cap. TIT. 
fingularefque formas , uti ante mixtionem 
retinent , ut alibi per experimenta docui- 
mus. Sienim ex feecundisrerum feminariis 
forma ex materia elementis compacta gi- 

CAPU 
(De virtute lapidifica per tot 
Uando diximus in precedenti Capi- 
te,Dsuw feminarium confHituiffe, quod 
mineralium naturamxeípicit, vocem 
Seminarium non proprié accipimus , quafi 
eà lapides virtutem quandam vegetativam 
acquirant , hanc enim opinionem falfam 
& temerariam effe in fequentibus oftende- 
mus: fed fub zquivoco quodam fenfu & im- 
proprio Seminarium appellamus 2oyactozy, 
eà quod hoc virtutem habeat coagulandi, 
indurandi, materiamquefubje&am in hanc 
velillam formam deducendi, juxta fubje- 
€tz fibi materizproportionatam difpofitio- 
vegetabilem, tum fenfitivam fpectat , fine 
qua in hifce Naturz gradibusnil efficitur. 
De priori primó; de fecundo in decurfu 
hujus Operis ampliffimé tractabimus. 
mop 
i4 Geoco[mi corpus diffufa. 
caufa funt ; hzc enim ubifimilem fibi repe- 
rerint fubftantiam, ei ftatim vi magneti[om; 
juncta, tenacique amplexu nexa adhzrent, 
quibus fpzritus quidam arcbzteclonicus veluti 
virtutis operatricis director & dux ex diffe- 
rentibus rerum femizariis exortus accedit, 
quo quzlibet res pro difpofitione materiz, 
debitam fibi formam figuramque acquirit, 
qui non tantum in fpermatica & plaftica 
virtute confiderari debet , fed & in ipfa ina- 
nimata natura /apdum metallorumque. 
Hifce fuppofitis Dico primo,fuiffe,uti jam 
antedictum fuit, in primordio Mundi Ter- 
nem. Nifienim hzcvisà D £oeffet indita | raqueo Globo veluti femisarium quoddam Zw: pra- 

Qua fit Vi 
lapidifica 
£5 Spiritus 
architecto- 
nicus feu 
plaftieus. 
"Telluri, jam dudum tota Geocofmi moles | 
innumeris temporum infeftarumque pro- 
cellarum injuriis terreque motuum concus- 
fione,confumpta fuiffet: Montium vertices 
vallesequaffent: Maredeniqueuniverfam 
'Telluris molem illuvione fua abforpfiffet. | 
Ne igitur ingens hoc Tellus pateretur detri- | 
mentum , Zapidificus Naturg architectoni- | 
cus fpiritusà DEO, eo fine conftitutus eft, | 
utquod multorum annorum fpatio à mon- 
tibusabrafum decefferat, id dicto Nature 
feminario reftitueretur, ut poflea oftende- | 
mus. Quznam itaque hzc vis fit /apidifica, | 
uis /piritus Architetlonicus, quid & quomo- 
di in faxofz fubftantie ceconomia operetur, 
explicandum reftat. Etut folidius in hujus | 
argumenti ferie procedam , nonnulla prius 
fpponendafunt , fine quibus reliqua non fa- 
cile intelligi poffunt. 
Suppono itaque primó , Dar z» rerum 
Natura magnetifmum quendam , quo frmilia 
fibi corpora fpmilia perpetuo appetant , fefe 
mutuóalliciant, & perenni quodam pericy- 
clofeos motuattrahant: diffzmiliavero re- 
pellant , quod in omnibus Naturz gradibus, 

s 
ea virtute dotatum , qued rebus omnibus con- "^ 
Jiflentiam €& foliditatem preleret :atque hanc 
nullam aliam effe dico, quàm fa/em Nature, 
chaoticz aquarum moli inditum, qui poft 
aquarum diyifionem lutolimoque junctus, 
ftatim viresfuas exeruit, dum mollem ad- 
hucterram vifua penetrativa pervadens, in 
eam Japidoforum montium o[faturam , quam 
cum admiratione videmus, vi fua indurati- 
vatransformavit.in quo archzteconicus fpiri- 
1$ otiofus minimé fuit ; hic enim Sa/i zata- 
iE : ; 
rz naturaliter junctus, ubi aptam faxis for- 
mandis materiam invenit, faxa; ubi mate- 
riam colendis agris germinibufque produ- 
cendis idoneam reperit, zerram mollem , u- 
trumque fub multiplici tum lapidum ; tum 
terrarum differentia produxit. Quod vero 
planz camporum fuperficies, virtute diffu- 
fi falis in Zapzdem non induruerint , caufa 
fuit nimia in planis humiditatis copia, que 
ab editioribus montibus diffluens, irriga- 
tione fua campos ab induratione immunes 
fecit; montes verb ipfos ex defluxuaquarum 
& ficcitate propria falis humiditate exutos, 
in fo/;dam coagulavit fubftantiam. 
Atque ex hacfíalis cum diverfisterrarum Cue MAS 
differentium glebis conjun tione, paulatim 'eriali. 
alia tria [alium genera , nitri, aluminis, vi- 
trioli emerferunt , quz aliis & aliis fibi pro-. cavafz- 
portionatis terreftribus fubftantiis conjun- 7^ ^ 
Ca, omnem /apidum gemmarumque varieta- 
tem pepererunt ; quz deinde, Ignis fubter- C«ss«fi- 
ranei , Solis , fiderum ceterorumque ele- ^ 
mento- 
quibus triplex Inanimatorum, Vegetabi- 
lium, Senfitivorumque regnum conftitui- 
tur , clare elucefcit, uti po//ea docebimus. 
Suppono fecundó , Omnes vapores && ex- | 
hbalationes nihilaliud , quam zenauzfftma , fuL- 
ziliffma ac in(enfibilia corpu[cula effe , qua ca-. 
lore partim ex ficco , partim ex humido ex-' 
altata, ingentis in Terreno Mundo smutationis 
Magneti- 
mus natau- 
ra. 


