


LIB.VIII. DE LAPIDIBU S. 
Cap. V. Vant: cum de coloris natura & eflentia his 
verbis expofita, fere tantum fciam, quam 
uando interrogavi. Q uzritur enim, quid 
»n illa qualitas ? quomodo producatur? à 
quo? quando? nam nequaquam hicfe fiftit 
fciendi defiderium , dum femper aliquid 
amplius, quàm genericam illam qualitatem | nonnulli componuntur:cum nullum fit cor- 
fecundam , quam. ortam é primis dicunt, 
mens humana noffe defideret: pofita quippe 
hacgenerica qualitate, quid aliud autam- 
plius philofophus, quam aut pictor aut faxi- 
foffor autgemmarius intelligat? Nos gene- 
rico loquendi modo Metaphyficis relicto, 
adintima & infima Naturz phyla&eria pro- 
pius accedentes , humique datà operà re- 
pentes, colorum tamen caufas non commu- | 
nes , fed proximas & intimas rebus, quz- | 
que maxime Naturz congruentiores vide- | 
buntur, DEO dante, non fpernendo expe-| 
rimeutorum apparatu , affignare conabimur. | 
Cuorumi — Colorum multitudo vanta eft , tamque mul- | 
j tateterreftriumglebarum , ex quibüs ema- fu Pabe 
nant: Deinde varza falium genera , feu cry- y dite 
;iftallina corpora , quz uti diaphana mixti ra- c»mixris. 
| tionem continent , ita quoque maximé luci 
affimilantur. Accedit hifce Juiobir multi- 
il 
plex, quo mixta pleraque metalla & lapides EH 
di, fpiritus , 
|pus quod non aut humidi, five fucci, aut &upharis 
falis cujufcunque tandem fpeciei fulphuris- ^? 2r 
que portionem contineat, cum mira qua- 
dam analogia fucczs humido , fa/ja terre, 
[piritus ari , & fulpbur igni refpondeant. 
Supponofecundo. Prowaria borum miftu- $v» pour 
74 , przfertim fpiritibus fimilium Vulcanio SHE pa 
igne exagitatis esafci ingentem illam co/o- !ini calore 
rum varietatem, quam inlapidibus, gemmis, 727, cores 
metallicifque corporibusadmiramur. in lapidilns, 
Suppono tertio. Pro variis Ignis fubterra- Suv »os- 
nei gradibus, corpora mixta ingentes, quoad co- Pio pn l 
. H : : erAtto 
lores, alterationes fubire (uti poftea experi- 7,5 ;, 5. 
mentis docebitur) per minimarum particula- bris terre. 

f" tblex eorum per reciprocz miftionis con- 
natura uberius , aut majori ambitione opes 
fuas commendaffe videatur , quas non fo-' 
lum in fupernis celorum corporibus , in fi-| 
deribusinquam, fed & in triplici inferioris! 
Muhdi economia, in animantibus , lan- | 
tis, floribus, herbis , merallis , lapidibus, 
emmis, marmoribus , mira & incompre-| 
henfibili quadam induftria , colorumque , 
varietate depictis diftin&tifque , demon- 
ftravit : dequorum diver/ttate fi quras, re- 
fpondeo, tantam illorum diverfitatem effe 
rum five corpufculorum à mixtis abraftonem, 
fortium varietas, ut in nullo operum fuorum quz vapore feu exhalatione unà exaltata 
mirascaufant in intimis terrz fibris venis- 
que, pro conditione & difpofitione fubje- 
Ce glebz, nuncopacorum, modo tranfpa- 
rentium corporum metamorphofes. 
Quibus quidem fuppofitis; jam, quomo- 
do color in lapidibus mineralium, lapidum, gem- 
marum , metallerumque na[catur , dicendum 
reftat. 
Non mororhic varias coloris definitiones 
à variis Auctoribusadductas: accepto hanc: 
Color eff per[picui incorpore determinato extre- 
quanta humanorum vultuum , quanta fo- itas, five extremitas per[picuiterminati: mo- 
norum, quanta faporum odorumque , de- 
nique quanta fpecierum in hoc mundo e- 
lucefcentium diverfitas eft , quzuti haud 
fecus ac numeri infinitudinem quandam 
involvunt, ita quoque quà quilibet miftu- 
rà conftent , qua arte componantur, in- 
genio humano impervium effe , uti re&e 
Pht. ^ & fapienter P/ato fupra citatus docet, exi- 
flimamus ; adeoque hac mira varietate co-, 
loris lufiffe videatur ineffabilis D &1 Sa- 
pientia, humanoque exhibuiffe intelle&ui, 
non ut eas intimé comprehendat , fed ut 
Divinam Opificis mentem in iis admire- 
Si per ar- tur , laudare & adorare non ceffet. Quo- 
iens" rum omnium confideratione mihi non fe- 
producatur, mel attonito in mentem venit , num fal- 
pomi tem. per artem , eorum quos Natura tanta 
soproducen. Ynduftria effinxit colerum caufas penetran- | 
Repo di aditus daretur ; qua applicando a&iva 
' paffivis Naturz effectuscaufa detegeretur; 
hac enim indagine confifus , fperabam futu- 
rum , utquod Natura in colorum caufis fa- 
cit, idem ego facerem per artem , adeoque 
copdpc E inunumcaufis, dum idem 
effectus produceretur , genuinam caufam 
me detexiffe cenferem. Dicum factum. 
OMM Quomodo veró , paucis expono. ' 
EL Suppono itaqueprimo ex precedentibus, 
Color fun- Effe in Terreno Globo varios [uccos , pxo varie- 
damentum ' TOM. II. 

tivum ejus , quod eftfecundum actum per- 
fpicui ,id eft, color movet medium diapha- 
num, quod jam a&tulumine illuftratur : un- 
de patet, etfi magna ad invicem /ux & color 
cognationem habere videantur , inter fe ta- 
men differre, atque adeo fub duplici ratio- 
ne confiderari poffe. Sunt sonmulli colores, Coloresin 
quin corporibus tantum diapbanis, alii in opa- veris ali« 
cis [petlantur , & hos materiales vocamus. quomodo 
Prioris generisficfiunt: Cum lumen clarum pe 
&perfectum antequam vifui occurrat,trans- i» diaphanis 
eat per medium minus clarum & non per- "Pre 
fecte diaphanum, tum ab illo medio ob mul: 
tiplicem fuperficierum in profunditate con- 
ftipationem quadantenus opacatur , atq; ex 
ifta Jumiuis cum opaco commiflione diverfi colo- 
res pro diverfa in corporibus diaphanis lu- 
ministincturà , uti poftea demonftrabitur, 
refultant:unde lumen in fuo quidem princi- In diapha- 
pio perfectum eft, fed ex medii occurfu non 75 br 
tam impeditur, quàm alteratur luminis:rum diver- 
diffufio : dum enim per diaphani medii pro- ffi5/£ /v- 
fundum tranfit, ex nonnulla opacitate (fi-2jaccom- 
quidem z//um in rerum natura perfec? dia- "fioe. 
phanum datur) diverfas umbras incusrit, quos 
nos colores à luce diftinctos dicimus, non 
tamen apparentes folummodo & imagina- 
rios, fed veros & reales: non enim entia ra- 
tionisfunt , nequeper imaginationem con- 
B 
ficti 

















D 
M 
H | i 
h 
a 
Jn 
| 
— 

