


LIB. VIIT. 
. Cap. VI. colotes ad niveum ufque proceffit , fubito 
atra noCteomnia rurfus involvuntur,, & de- 
inde ex illa nigredinenovi fubinde colores 
exorti in caudam pavont; primum , deinde in 
rubedinem Chymicis fruflrrà expetitam 
terminantur ; denique novi, qui falfo er- 
rore idem experti fimiles colores, & veris 
omnino fimiles mutationes , non fine cer- 
ta fpemagiflerii perficiendi produxerunt. Si 
rationem quzras hujus mirabilis metamor- 
phofeos , dico has mutationes ex refracfioge 
ducis iuterug , unde omues colores generantur, 
ortum habere ; cum enim. in predicta ma- 
teria fimul exiftat denfum & fubtile, ex eo- | 
rum miftione variasoriri refral;ones neces- 
fe eft; & primo quidem quod fubtile eft à 
denfo abforbetur , illaque putrefa&ione 
partibus mire confufis zzgredo luce veluti 
eclipfata nafcitur, & tunc ex ebullitione 
fpiritusconfertim erumpentes nubibus to- 
tum illud vas cooperiunt ; inde partes gros- 
fz fublimationis vi jam attenuatz fubtili- 
busita mifcentur ut inde valde inzqualis 
exiftat /ucis colorigena refrailio , abfumptis 
denique fpiritibusterra remaneat arida & 
fitibunda ; itaque avidé fuum fpiritum re- 
forbendo nova fermentatione zovam parit 
nigredinem , dum partibus terreis jam fer- 

CAPU 
DE LAPIDIBUS. 
2 
mentatisattenuatifque cum fübtilibus per- Exer. 
miftione fa&a, novos faciat oriri colores, & 
demum ex perfecta miftura a/Pedisem igne 
fuo in radedizem maturefcentem. 
ExPERIMENTUM IV. 
DeTzntlura colorum in Vegetabilibus, 
B9» Aurificumtcandidus , caeruleus redde- 
tar Íi tritus urinaque fuba&us glafto 
tingatur : vel purpureus fit , fi intenfius tin- 
&usfuerit. Sunt autem ex ingentibus in ve- : 
s - $ tingentinum 
getalilibus , fucci uvarum nigrarum , Ama- jd e 
ranti fanguinei , balauftiorum , polygoni ra. 
coccigeri, femina heliotropii tricocci, quod 
primo affrictu fuo colorem viridem reddit, 
mox ceeruleum purpureum chartis tingen- 
dis aptiffimum , folia quoque Cyperi feu 
Alcannz,quorum fucco Arabes jubas , cau- 
das equorum , pennafque ftruthionum in 
rubrum & flavum tingere folent. Integer 
Liberhíctexendus foret, fi modum & ra- 
tionem, qua metalla, offa, ligna, pennz, 
equi, canes, in omnis generis colores tingi 
poffint, oftendere vellem. Verum cum 
hzc extra inftituti noftri limites fint, iis re- 
lictis, ad eaque argumenti noflri propria 
funt , procedamus. 
Succorutaá 
T VIL 
In quo detranfparentium lapidum gemmarumquecanfa & origine, & primo quidem 
de cxyfiallinarum gemmarum, deinde de Adamantum ortu agetur. 
Cap. VM. X precedentibus jam innotuit : effe 
Terrenum FUR plenum metallicis fali- 
nique fpiritibus (alis , nitri, aluminis, 
vitrioli ,qui Igne Subterraneo in fubjeQus uni- 
cuiqueappropriatis glebisabrafi, & iz exba- 
lationem aut vaporem verf, per intimas & pe- 
né infenfibiles tellurisfibras exaltati, ubi- 
cunqueterreftres portiones reperiunt pro-| 
portionatas, ibi vzm fuam in iis exerunt, quà 
d JAi- tingendo ,qua indurando. S;enim intra mon- 
arum cau. tium latebras alicubi zs g/edas fale turgidas 
fucryfinl- 250: derint, tum eccefuübitó, veluti magne- 
ir tifmo quodam excitato partes fubtiliores 
ad partes confimiles confluunt, quz cum 
fubtiliffime fint , & omnes diaphanz , he 
unitz in loco appropriato , fpiritu lapidifi- 
co iis infito , cooperante , z7 eam /uZffan- 
tiam cryflallinam , quam miramur , coale- 
feunt. 
Atquehzc eft origo & ortus omnium earum 
gemmarum quas Natura pelluftres & dia- 
phanaseffevoluit: que quidem nobilitate 
& excellentia ab ignobilioribus non nifi dz- 
ritie &tintlura differunt : quantó enim fue-| 
rint duriores & nobiliori colore tincte, tan- 
2 "i- to pluris fiunt. Darities vero non aliunde | 
porous provenit, nifi ex exquifitiffima partium u- 
fem gem» nione & nexu pené infeparabili, uti in, A. 
9^ ,damantibus contingit , de quibus poftea. 
Tintlura veró flava feu aurea, rubra , ccexu- 
Tow. II. 
Vapor fpiri- 
Quid duri- 

lea , purpurea, viridis, aliunde non fit, nifi 
ex variisfalium tingentium , quaspauló an- 
tevariis experimentis nodis cmn » fpecie- 
bus, caloris vinunc in hunc, nunc in illum 
colorem exaltatis; quz tinctura, ut variam 
falium mifcellam arguit, ita quoque ean- 
dem, veluti Solem umbra , variz virtutes & 
proprietates confequuntur : ita quidem ut 
minutiffimorum corpufculorum exquifita 
unio iis duritiem, Ziz//zra veró alia & alia 
differentes, quasin gemmis experimur , oj- 
res & proprietates conferat. Sed ut paulo 
propius ortum gemmarum diaphanarum 
Ícrutemur : 
Quzritur primo, quomodo , quibufve mediis 
cryftallus nafcatur ? Sunt qui volunt, cryftal- 
lum non nifi ex nivium liquefa&arum pu- 
riffimis, aquis , vi fpiritus coagulativi nafci, 
& nonnifi in frigidiffimis Repionibus pro- 
venite : utrumquefalfum effe, multiplex ex- 
perientia jam dudum oftendit; cum non fo- 
lüm in variis Europz locis , fed & in Indiis, Regio 
Africa , America, fub ipfo 'Torridz Zonzfrsidi fi 
tractu conftitutis regionibus, magnam co- lidifimis. 
piam cryftalli provenire, quotquot illas Re- , 
giones explorarunt, narrent. Refert Hifto- (77,7. ;,. 
ria Regni Chiles , effe iis in tractibus , in sera cry- 
profunda quadam valle, quam Andium 7l exa- 
juga difterminant, in media pregrandis flu- 
Cryfüalíus 
on nafcitut 
tantum in 
Regionibus 
minis infula ingentem rupem totam cry- 
ftalli- 
2 











