



20 
Se&. Y. ftallinam , inqua&bincolis paganis fanum 
integrum fit mira arte exfculptum, ex omni 
parte diaphanum : pariter ex montibus Lu- 
ng Africz, Zonz 'lorride fubditz ingen- 
tem extrahi cryftalli copiam: quod & dej 
Indiz Orientalis Infulis Zeilano & Suma- 
tra referunt Orientalis Hiftoriz fcriptores. 
Sed cum de hifce nullum dubium effe poffit 
autdebeat, ita his relictis ad ortus ejus cau- 
Jam inveftigandam procedamus. 
In montibus itaque, ubi plurimum fzr- 
gatifirmi falis intra concava montium latet, 
fitutcalore fubterraneo agente, alia falina 
corpora pervaporem falinum, & ab omni- 
bus aliis groffioribus partibus purgatiffi- 
mum eleventur , qui per intimas , uti dixi, 
terrarum rimas exaltatus , ubi fympathi- 
cum illis fübje&um reperit, ibidem etiam 
Nature quodam interveniente magneti- 
fmo partium fimilium àd partes fimiles at- 
tractus confurgit, quz paranympho fpiritu 
coagulativo, dum miro conjugio copulan- 
tur, inde tandem.cryfla//us illa diapbana ex 
unione. diaphanorum. corpu[culorum nafcitur. 
Quod veróres ita fefe habeat,& quod ex p«- 
riffimo (alefiat, experimento comprobamus. 
Cryftallum ex fale conftare defzcatiffi- 
mo , fic explorabis. 
Ortia Cry- 
Jai, 
EXxPERIMEN TU M. 
Cryftallus ex fale conflat. 
Cryflallo in minutiffimum pollinem coz- 
tufo adde duplum fulphburis, terantur in mi- 
fturam exactam: hanc indito crucibulo, 
fex horarum fpatio igne reverbera , atque 
reverberatum equimo fimo quatuordecim 
dierum fpatio digere ; deinde exemptum 
diftilla , diftillatione peracta , corpora fa- 
lina feparata, & frigoredenuo condenfata, 
in fundorecipientis , z»ftar caudidifízmi falis 
reperies: Ergo in id vi caloris refolvitur, 
ex quoab originefua conftituebatur. Quod 
veró czteris gemmis mo//ior fit , falis molli- | 
ties caufa eft, qui pro natura fua uti humi- 
dus eft & fluxilis naturg ita partes partibus 
non ea duritie, qua aliz nonnullzficcioris 
naturz ,confolidat : requiritur autem ad 
hanceryflallogenefin Yocusproportionatus,ne 
vapor illuc delatus evanefcat , fed colle&us 
omnifque effugii nefcius , hunc quem di- 
ximus, humido veluti glutine quodam pro- 
portionato interveniente, effectum praeftet. 
Undecolo- Si porro vapor falinus croco ferri tin&lus fuerit, 
rof congruamque fibi materiam nactus fuerit, 
sube, viri. eàm in topazium aut cbryfolitbum flavo colo- 
disintepa- re fulgentem tinget, & duritie & tincturz | 
v app proprietatibus differentem. Siveró vitrzoli 
eulsc» fma- ex. cuprea gleba abrafi vapore mixtusfuerit, 
e /^- falina corpufcula minutiffima per infitum 
appetitum counita fappbirum cceruleo coele- 
ftique colore fulgentem producet; & duri- 
tiem quidem cryftallo majorem , ubi & tin- 
Curam à vitrioli, utpote partium magis u- 
nitivi, proprietate nanciícetur. 
Diflillato 
ery[tallo fal 
in fundo 
manet. 
! 
1 


MUNDI SUBTERRANEI 
Atque hocpacto omnes gemme diapbana, Rupe 
qualefcunque tandem funt , falsis , à pri- 
mordiis fuis , corpu[culis conflant , qug poft- mi d 
ea variis falium fpeciebus commixtz , uti /^ vire 
differentes tzzilaras , ita duritiem quoque  ' 
aliafque differentes virtutes , per diverfos 
caloris & concoctionis gradus acquirunt. 
Quemadmodum enim fat bumidoloco pofitum 
liquefacum humectat, ita /gve terrefactum, 
& humiditate evaporata , aliam proprieta- 
tem ficcativam &aduftivam acquirit. Ovum 
pariter Zeziter coflum liquidum , aliam vir- 
tutem habet, quam 7» duritiem excotlum ; 
adeoque pro ignis vehementia uti differen- 
Tinciura di« 
ver[a gea - 
mis diver- 
Exemplo 
A fale,0vo , 
e urina. 
item ftatum , ita & virtutes differentes obti- 
net; &in uriza patet, quz in temperato fa- 
ni bominis calore citrina efficitur; in calore 
immodico febrientium in rubedinem verti- 
tur;in homine vero indigeftis per modicum 
calorem humoribus abundante, aqueum 
humorem exhibet. Vide Leler, qug de U- Mirunex- 
rine coloribus Libro fecundo Artis Magng Lu-boime 
cis && Umbra, uberrime docuimus: ubi quo- 
que invenies , quarationeexurina aliifque 
falibus aqua preparari poffit, quz igni fu- 
perpofita & in imaginesfuprapofita evapo- 
rata innumeros in imaginibus chartaceis 
colores , pro varia lucis incidentia vifui 
oftendat ; que colorum ex falibus genefis 
prorfus ad oculum xz «44 àída£v, demion- 
flratur. 
Unica reftat hoc loco difficultas eno- 4daman:; 
danda , quz mirum in. modum multorum 7^, ^?" 
vexavit ingenium, & eft indomita Adamantis 
matura. Qugritur itaque, unde eitantarum 
virtutum feminarium , quomodo in tantam 
duritiem , tantumque levorem coalefcat. Ada- ATH 
mas omnium gemmarum Rex , lapis ig gimus 
inter cryftallinas feu diaphanas gemmas fepe p 
omnium, five duritiem, five virtutes fpe- ji pano 
&tes, merito fuo nobiliffimus pretiofiffimus- ^45. 
que: Unde àfolis Imperatoribus Regibus- 
que olim quàm maximé tanquam Regii 
Íplendoris fymbolum appellatus fuit. 
Olim à P/izioob duritiem omnes e/udere Plinius. 
malleorum itlus creditus fuit : fed experientia zatfum ef, 
quotidiana jamdudum contrarium docuit, is. 
cum non folüm frangi , fed & in minutiffi- j,7; 
mum po//isem redigi poffit, quem & ob rofi- 
vam virtutem homini Zetbiferum multi opz- 
nati funt, at experientia docuit, id falfum es- 
fe. Cum in India horum lapidum foffores 
plerumque ne furti arguantur, magna copia fon 
innoxiédevorent, quos poftea denuo ege- ra» «fe /»- 
ftos tuto loco ad lucrum reponunt. Cum "*^», 
itaque lapides cufpidibus acutiffimis à Na- 
tura inftru&i & devorati nihil vifceribus 
noxzinferant, quanto minus fcobem mi- 
nutitfimam , tum humoribus ftomachi, tum 
excrementis inteftinorum involutam noci- 
turam cenfebimus ? nihil itaque Adamasin 
Falfuns 
[fe , neque qualitatis internz nec externg 
continet, quod aut perniciofum, nedicam 
lethiferum fit ; certé in diuturnis dyfenteri- 
cis 
