
24 MUNDI SUBTERRANEI 
Sed.l. riofusexungueleonem colligat, hzcexin-| nafcuntur , de quibus pluribusalibi. Qua- Exper. 
numerispaucahicaddendacenfuimus. ^ |re hoc loco caufam tantüm innuiffe fuffi 
Cali ^ Quzrituritaque, quomodo Natura tantam | ciat. 
nearum in. 7; ; 3 ; : l 
linearum varietatem producat? Dico itaque, | De Polygonarum gemmarum gener. 
i 
lapidibus 1 
educfe» caufam elfe fubflantiam terrenam; ex qua la- 
""".- pis excrevit ; quz primo quidem argilla | N95 hzc mirabilis lapidum affectio 
tnollis, deinde ob iccitatem intervenientem | potiffimum in gemmis. tranflucentibus, 
varias r/mas egit; quemadmodum ufu venit | 4445 quidem omnes Nazura aut rotundas aut 
in lutulentis lacunis pluviis przcedenti-| polygonas na[ct voluit ; quo físe, quantum in- 
bus, quz calore Solis paulatim exficcatz in |genii mei debilitas permittet , exponam : 
innumeras omnis generis rimas finduntur; | quamvis non ignorem , nil adeó Phyfico- , 
ita quoque in hifce lapidibus , antequam rum ingenia hucufque vexaffe, quàm hanc 
fpiritu lapidifico indurarentur , accidiffe| prodigiofam awgulofze Jabolis progeniem . 
cenfemus; quas rimas deinde gypfeus va- | Varii varia adducunt, fed nihil quo ingenio 
por, quo locus naturaliter abundat, ingres- | Veritatis avidofatisfiat. Nos quid /onga ex- 
fus condenfatufque in eam /izearum in cce-|Perientia circa hujufmodi obfervavimus, 
ruleo candicantium varietatem , quam o- |adducemus. 1 
ftendimus , juxta rZmarum ductusabiit,cu-| Ex fupradi&is conftat, o»mes diaphanas 
jus rei veritatem fequens experientia me gezmas, unam eandemque originem babere, 
doit: [id eft, ex liquore falino;-uti tamen calori- 
bus, duritie, ceterifque accidenribusà na- 
jtura dotatz funt, itaquoqueviribus& pro- 
A Ccipe argillz mollis placentam , quam | prietatibusob tingentium variam naturam 
fupra craticulam fubtilibus filis ferreis differre : Si enim Jpiritus pure falinus fit, 
inftructam tripodeque fuffultam fuperim-| nequetamen fübjecte materiz partes rite 
pone: infraquam carbones pofiti , ftatim | uniat; nafcetur Cryflallus mollior ;fi amplius 
maflam diffoluto humido, calore in multi- | cumtin&ura flava,nafcetur Topazius; fi for- 
 Siuemodo plices rimas agent. Hoc peracto , ceru[fjam |tius cumtinctura cerulea uniatpartes, na- 
Bri crucibulo impofitam forti igne exagita, & |fcetur Sapphiruss fi cum tinctura rubra par- 
emfim- videbis, cerufíam in vaporem exaltatam ri- | tes adhuc fortius uniat , nafcetur Pyropus 
tuns mafíque argillacez placent penetrantem |feu carbunculus ; fi cum tinctura viridi z- 
ibidem lizrere , jam ab ambiente frigore qué uniat , nafcetur Smaragdus ; fi denique 
nonnihil condenfatam ; quo peracto, depo- | omnium fortiffime partes;'uniat omnium 
fita argilla pro rimarum actarum ductibus | duriffimus nafcetur Adamas tin&ture omnis 
innumeras lineas candidas demonftrabit: ne- | expers, lucefola & fplendore fuperbiens. 
gotium tamen ita dextre peragendum eft, | Atque ex hifce pro alia aliave tinctura, 
utcraticula non immediate fupra crucibu- | majoriautminori , innumerz aliz gemma- 
lum , fed nonnihil altius conftituatur, nà rum fpecies emergunt, que tamen vel ad 
vapor nimium attenuatus intra rimas eva- | principalem aliquam ex hifce di&tis revo- 
nefcat , fed ad primum frigoris contactum | cantur ; unde diverfrffimi Topazii, Berylli, 
condenfetur. Si vero minio rem tentaveris, Smaragdi , Carbunculi , Opali , Adamantes , ce- 
rübrass fi ochrà, aureas ; f grugine virides | terarumque gemmarum conftitutio dili- 
producet /ineas. ; genter à Gemmariis obfervatur ; quz uti 
Ex quo experimento certó mihi conftitit;! majus aut minus , aut etiam differentibus 
hujufmodi Zueates lapides alio modo non| coloribus tinctz funt, ita innumerabiles de- 
fieri, quam di&um fuit : hzcenim lineatz| nominationes fortiuntur. Inquibustamen 
argillacez maffz fornaci inditz exco&z- | omnibus nefcio quid avgalofam Natura ef- 
que lineas per totum lapidis profundum, | finxit ; funt enim quzdam zzZerofz ; non- 
non fecus ac naturales , quos natura in fo- |nullz zrgaerrz ; quedam zetraédre , plerz- 
dinisgenerat, deductas demonftrabunt. que, potiffimum Cryftalli , Pexaedrz ; in 
Lapides vero puntlati à linearibus non dif- |topaziis fubinde quoque dodecaédre inve- 
ferunt, nifi in hoc , quod materia mollis|niuntur. Uti ex hifce Figurisapparet. Cau- 
adhuc maximé porofa fit, exficcataque va- Ja itaque horum angulorum , Jinzfque à Na- 
ria in medio vacua relinquat , quz deinde tura in iisintentus non immerit5 queritur. 
vapore , cujufcunque tandem mineralis is| Cur enim bec potiffmum in Gemmis diapba- Cur eryfat 
fit , repleta ibidemque indurata in extima | zi; Jpectetur forme infolentia , uti multos Mie. 
illa fuperficie , hanc quam diximus, pun-|inquifitione caufe , ob conclamatum ne-zoe. 
C&orum multitudinem fpe&andam exhi- gotium , in defperationem traxit , itaad- 
bent. Notestamen hocloco velim £e&or, z | miratione exoticorum effectuum percul- 
gemmis tran[lucentibus hancfive punctorum,|fis ad caufam tantarum rerum operatri- 
fivelinearum varietatem non eódem modo | cem penetrandam , acres quofdam fti- 
produci , fed hujufmodi maculas JHnearumgue|mulos , fed irrito labore addidit. Nos 
duílus , ut plurimum ex tHngentilus vario- quid fentiamus , jam tempus eft, utape- 
rum Ja/ium [piritibus certo ordine diffufis riamus. 
Effe 




EXPERIMENTUM. 









