Pertinacia 
quorundam 
2n impoffu- 
7i5s créden- 
dis. 
Sopbifma x. 
LIB.XIL DE ALCHYMIA SOPHISTICA. 
r 
SEcT 
303 
1'0 III. 
DE ALCHYMIA SOPHISTICA, 
IDEST, 
De illa Alchymia, quz Aurum , & Argentum , cupro, 
plumbo, (tanno jungens , indé aurum magnoaugmento conflat. 
CAP 
(De yaris variorum Sopbiflicis 
Anta nonnulli Mortalium aftutia,& | 
calliditate, tanta ad aftustegendos 
' loquacitate , & facundia à natura! 
prediti funt, ut tantum non quidlibet pro 
quolibet,non dicam, imperitiori plebi, fed | 
& vel ipfis Principibus vendant, dum ex- 
perimenta tam abdito dolo adornata exhi- 
bent, ut vix in eorum przfentia quifpiam 
five Philofophus! five 'Theologus hifcere 
audeat: adítantes veró rerum mirabilium 
exhibitioneadeó confternuntur, tam altam 
de rerum peractarum veritate fidem conci- 
piunt, animoque imprimunt ; ut nullo ar- 
gumentorum pondere, nulla rationum fir- 
mitudine ab ea avelli poffe videantur. Si 
quis forté nonnullius fallacie fub experi- 
mento latentisimpoftorem infimularevelit, 
ftatim fe opponunt ,his, & fimilibus verbis: 
Quicquid dicant Philofophi, iis fané contra 
fenfatam experientiam fubfcribere non pof- 
fum , necvolo: oculis meis vidi, manibus 
contrectavi, rem omni exceptione majo- 
rem: fruftra cerebrum fatigatis in iisrebus 
xefutandis, quas non poffumus non veras 
credere. Hi fané nefciunt, idem iis contin- 
gere, quod cani opaco , quifruflum carnis 
dum juxta flumen comederet, videns in a- 
qua relucentem canis figuram, qui majus 
carnis fruftum rictui infertum habere vide- 
batur, dimiffo minori, majus fectabatur in 
aqua, & fic utrumque perdidit. 
Magna faneres, & valde fagacisingenii, 
tzesfimiles, falfafque à veris difcernere ,ut 
proinde non valeat illud ocu/is propriis vidi, 
cum dici vix poffit, quot modis homo decipi 
queat, quàm facile phantafía decepta aliud 
fe videre, autfentire, quàm revera fit , fibi 
perfuadeat. 
Unde mirum non eft, reperiri nonnullos 
Pfeudochymicos, hominesad omne fraudis 
genus fictos , faCtofque , qui exigua fictitii 
pulveris portione ad ignem, exiguo tempo- | 
risfpatio, plumbum, ftannum, cuprum, fer- 
rum,mercurium in puriffimum aurum,argen- 
:umque prefumptuofius converterefe poffe | 
pollicentur; prefentibus ad tantum arca- 
num veluti ftupefactis,.& attonitis; quod 
tamen fapientibus, natura dictante, prorfus | 
&Aoyo, & omni ratione carens videtur: & 
quamvisnil notius fit, quam quod ad ignem 
cupellz, ut vocant, omnia reliqua metalla 
abauro, &argento feparentur: nefciunt ta- 
U-TL 
operationibus falfis, € illicitis. 
men hoc fieri poffe ab illo pulvere , quam 
animam auri perperam dicunt ; ajunt enim 
arteChymicaunam auri unciam fereducere 
ad duodecimgranorum quantitatem,unum 
verb ex iisgranisfupra unciam cujufcunque 
tandem metalli proje&um, iis corpus dare, 
& proinde inaurum convertere: cum, uti 
nugantur, hoc granum nil aliud, quam 
ipfam auri animam dicant. 
Quis jam híc Philofophiz naturalis adeó 
expers eft, qui nefcit,materzam formam quam- 
cunque recipere non po[Je , nifi apta fit & con- 
venientem habeat difpofitionem ad talem, 
&talem formam recipiendam. Si enim na- 
tura non habebat virtutem fufficientem, 
dum generabat cuprum , ferrum, plumbum, 
& mércurium ad auri formam ei introdu- 
cendam, quomodo forma feu anima auri 
(qug tamen forma à corpore feparata dici 
non poteft, nifi pueriliter in Philofophia 
nugari velimus,) pulvis, inquam, ille, quam 
dó corpulentam,quomodo in metalla defer- 
toffubje&o proprio, in plumbum, ftannum, 
errum , cuprum , quorum jam unumquod- 
que fua propria forma conftitutum eft, in- 
troduci queat, quis talem Philofophiam 
concipiat? an non jam duz formz erunt in 
uno & eodem fubjecto? quod abfurdum fi 
negent, dicant quzfo, quidnam de anima 
plumbi fa&um fit? forfan annihilatam effe 
dices; fed nefüpinam ignorantiam reveles, 
vide quid dicas. Siautem formain pulvere 
fubjectata feparata fuit, anne fubjecum 
fineforma fubfiftere poffe exiftimabis? Sed 
& hoc zquale priori abfurdum eft. Vides 
igitur, quam ftolidé philofophentur ii , qui 
talia ex afinina quadam ignorantia fieri 
pofle, imperitis perfuadere contendunt. 
Hicitaquepz/visquem illi a»mam dicunt, 
cujufcunque tandem metalli in aurum 
tranfmutatricem , anima auri nequaquam - 
dici poteft , fed eft aurum verum, & naturale, 
virtute aquarum fortium , aut mercurii rofi- 
ya virtute in pulverem verfum, compofitum 
perfectum , materia & forma conftans. Si 
enim pulvis talis in metallum quodpiam 
projectus , illud in aurum convertet vi ani- 
m2,certé non eft ratio, cur pulvis ex abfin- 
thio verbi gratia confectus, & fupra aridum, 
mortuumque abfinthii caulem projectus, 
non pari ratione id in. herbam refüfcitet, 

quod 

animam dicunt aur,animam, inquam, oppi- 4« asi 



