LIB.XI. DE ALCHYMIA SOPHISTICA. 325 
Cap. TIT. forumore ftupefa&us , mirabar , illud arca-|fitas hac aftutia obvelandas oftentarint. 
num , quod pauló ante, fi non prorfus dévia-| Plenum fané alez exercitium ; quod multi 
o, faltem admodum difficile, perplexum, aureis, &patibulis, & laqueis luerunt ; uti 
& humano ingenio impervium effe demon- | de Zragadizo, Scoto, fimilibufque fuprà addu- 
ftráram , jam primo detectum fuiffe ,. Czfa- ctis legitur. Quàm autem facile fit; hac frau- 
rique communicatum: V erm dubius & an-| dulentia imperitis, & auri cupidis homini- 
ceps ad veritatem rei propius perdifcendam bus imponere, quis non videt? dum conci- 
ab ipfo Auguftiffimo Cafare, confidenter, perenon poffunt, quomodo exigua zigrz pul- 
tanquam munificentiffimo ftudiorum meo- | veris portione intra exiguum temporis fpa- 
rum Mecznate veridicam relationis atte- | tium metallicis corporibus fuperinjectà,fta- 
ftationem, quzrendam cenfui ; datis itaque tim aurum prodeat ; Unde ftupore & extafi 
abfque morá litteris ad A. P. Gazs pro tem-| invafi, dum de occulta fraudis induftria ne 
pore Czfari à Confeffionibus, inftantibus| quidem fufpicari licet, folum quod factum 
precibus ab eo contendens , ut ab Imperato- | eft, mirantur ; unde fama vulgata, cum à 
re meo nomine quam humillime & quam  peritioribus interrogantibus, ea proponun- 
fuppliciter , tranfa&z rei veritatem , per |turdubia, que nonnullam impofturam o- 
duas folummodo particulas (;ta vel o7) ex-| lere poffunt, ea ftatim non fine indignatio- 
quirere ne dedignaretur : di&us Pater , po- | ne rejiciunt , nil de rationibus audire vo- 
ftulationis mez curiofitatem fine mora & lunt, imó decies, & centiesillud contrapo- 
temporeopportuno exhibuit Czfari ; queis nunt, Egooculis meis vidi;egoinprefentia Deep: 
lectis Czfar profufe ridere coepit , & deinde | talium, & talium, tali domo, tali officina fa- lou is 
Patri paucisfe verbis P. &rcberi poftulatio- Cum obfervavi, pulverem manibus meis eweuda ve: 
ni fatisfa&urum, dixit, hoc fequenti verbo- | propriis ficjubente artifice , injeci ; aurum (os 
rum tenore. Verba funtImperatoris : Expe- productum aurifabris examinandum dedi-pervicacia, 
rimentum quod in noffra prejentia de artis ma- | mus, & omnibus examinibus adhibitis , il- 


Impoflura. 
gne arcano fieri ju fus , curiofum quidem fuis- 
Jes fed quod Imperatoriam Majeflatem locuple- 
zare po[Jet, minzmà invenimus ; imo ,ue tertiam | 
quidem expen[arum partem , quibus experimen- | 
zum fatlum fuerat , recuperare uos valuiffe bifce 
conffare voluimus. Ecce dignam ab Augufto 
ore Cafaris atteftationem : ex qua patet 
quam luculentiffimé dictam magnz artis | 
Chryfopragmatiam, tantum abeft, veram, fin- 
ceram & legitimam fuiffe, ut potius vel ex 
hoccapite eam fophifticam, fpuriam & nul- | 
liusutilitatis, & emolumenti, imovaldé da 
mnofam cenfere debeamus, qua hic appo- 
nenda cenfui, ut ftulra Chymicaftrorum 
promiffio , cunctis approbatione Cefarea | 
manifefta fiat. Sed jam ad rem. 
Atque hic eft impoftorum modus , quo| 
fimplices mortalium animos fafcinare fo- | 
lent. Exquo colligitur. $i quis ditioris for- | 
tunzimpoftorad 1oo autzooaut etiam 1ooo | 
libras auri in pulverem reduceret ( quod | 
nonnulli ad nomen ex hacarte fictitia im- 
mortale fibi comparandum , feciffe legun- 
tur) illi haud dubié ubique locorum hujus- 
modi falfa artis miracula omnium ftupore, 
& admiratione, exiguo temporis fpatio fine 
tot, tantifque concoctionibus , fublimatio- 
nibufque , multorumque menfium fermen- | 
tationibus, patrarepoffent : Quod utinam 
non feciffent hi,quos jam recenfuimus,cum 
czteris majorum gentium diis , in preceden- 
tibus paffim indigitatis. Rurfum fuerunt 
nonnulli, qui invento in agro thefauro de- 
repente divites facti, & ne fifco à legibus 
conítituto portionem cedere cogerentur, 
artem hanc profeffi dicuntur; qua exiguá 
pulveris portione hydrargyro , ceterifque 
metallis adjectá, metalla in aurum conver- 
tere fe poffe, adauri divitiasaliundeacqui- 
lud probum , purum , vulgari multo excel- 
lentius reperimus. Alii verb detam memo- 
rabili eventu certiores facti identidem cla- 
mant; Egoaudiviab iis, qui przfentes fue- 
runt, manibufquetractaverunt, & in hunc 
ufque diem apud talem , & talem dicti pul- 
veris portio ad perpetuam rei memoriam 
confervatur , ut fi qui velint, haberent, quo 
veritatem experirentur, & jam ipfo facto 
nonnulli ejus rei periculum cum defiderato 
eventu fecerunt , ut proinde deartis verita- 
te dubitare nemo debeat : & qui de arte ve- 
riffima nullam fidem habent, & numero fa- 
pientum exterminentur. 
Atque hoc pacto mendacia mendaciis 
concatenantur, quz non folum in publicam 
famam difperguntur , fed & libris fummo 
Reipublice damno , & aliorum animos hac 
lucrofa novitate pelliciendos , committun- 
tur, res ue diis aee Gone , ultra id quod pos- 
fint, augentur; ut proinde ridiculam illam 
tintluram auri ininfinitum multiplicativam, 
originem fuam non aliunde, quam ex hifce 
traxiffe cenfeam; ifque folus nefcire pote- 
rit, qui experientià doctus quid natura pos- 
fit, quid non poffit, novit, multiplicefque 
hujufmodi ad fraudes , & dolos proclivium : 
nebulonum induftrias perfpectas habet. Ne- 
mo itaqueimpofterum dicat ; Ego vidi, ego 
audivi, ego manibusartis veritatem contre- 
&avi,cum idem iis , quod agyrtis, circulato- 
ribus contingere folet , accidat ; qui dum 
ventrem fe perfodere , ferpentes, & bufones 
devorare, nummos plumbeos, cupreos , fer- 
reofque annulos repentina tranfmutatione 
in aurum convertere fimulant , tanto cir- 
cumfufam plebem ftupore replent, ut nega- 
re minime poffe videantur , quod tanta evi- 
dentia demonftratum fuerat. Res lubricz 
sue fenfus 








