










Ju 
j| 
i 
! 
INT 









420. MUNDI SUB 
Sef. TV. venit in locis putridis exhalationibus obno- | 
xiis, uti funt paluftria, & fubterranea vitio- 
fisventorum flatibus, metallicarumque ex- | 
halationum fpiritibus infefta loca,quz plan- 
tarum, animaliumque natura fequitur. 
Ex hujus theoria nafcitur aér artzfícialis, | 
qui eft vel frigidus ad calorem attemperan- | 
dum, veladfudorem concitandum calidus, | 
inomnigenere infirmitatum opportunus. | 
| 
$II. D& AQUA. | 
Diffren- A Qua vel eft faperior vel inferior : Superior 
^ eftaqua pluvialis: Inferzer eft vel medi- | 
ca, vel son medica facultate przdita ; cujus- | 
modi funt fontana , putealis, lacuftris , plu- | 
vialis: quz iterum funt vel falubres velin-| 
falubresproratione locorum , in quibus fta- | 
bulantur. | 
Aqu Me-.— Ad Medicatam aquam revocantur omnia | 
J^  thermarumgenera, que vel fumunturà me- | 
tallis, velàlocis. A metallisfumptzaquz 
funt falfz , nitrofz , aluminofz, fulphurez, | 
bituminofz, ferrez , ere ,cupreg, aurez, | 
gypfez, antimoniofz, vitriolatz ; funt & ve- 
nenofz, uti Arfenicales, Mercuriales, C9c. ex 
quibus omnium reconditioris naturz pro- 
digioforum effectuum ratio datur. 
wur]. Sumuntur&aquz à locorum conftitutio- | 
dif nibus,in quibusfcaturiunt; Thermz Ger- | 
cmditn. maniz, Franci, Italie, Hifpanie, Hunga- 
riz, Siciliz, Angliz, Helvetiz ; quz omnes 
differentias fuas füumunt à natura locorum, | 
perque tranfeunt ; de quibus vide fufiffimé | 
alibi in hoc Opere tractatum. 
$IV. DE TERRA. | 
Terrarum Errena non minüs, quàm przdica 
differentia, d ^ 
elementa in ufüm humanum veniunt, 
Suntque Terra Armenia, 2o/us dicta; Terra 
figillata, Melitenfis, quz venenisrefiftunt 
& aftringunt; Terra Ochra, Sinopica, Ru- 
brica fabrilis , Samia, Chia, Selenufia ; 'T'er- 
ra Cimolia, Ampelitis,teftz fornacez. 'Ter- 
ra etiam Hybernica, ligna, folia arborum 
(9c. contra venena funt ; quamvis hoc ma- 
gis ex miraculo fit quam ex natura. Unde 
ficargumentabere: 
Alien. Ejus proprietatis omnis terra eft, cujus eff 
ditione tra- . E 5 
ds quai. COn[litutio loci, ex quo eruitur. 
TERRANEI 
In quarto gradu, ut Chalcanthum, Auripi- 
gmentum, Sandaracha, Chryfocolla, Myfi, 
Melanteria. De quibus 2. X. 
Frigidainprimo , uti Stimmi. Infecun- 
do gradu, ut Argentifcobs, fpuma argenti, 
argentum vivum, plumbum, plumbago, 
plumbum uftum, ceruffa. V elifecunda qua- 
litateaftringunt, uti Cadmia, pompholyx, 
fpodium, antifpodium, alumen, zrugo, 
chalcanthum, cinnabaris. Glutinant & ci- 
catricem inducunt, uti plumbum , gypfum, 
ftimmi. Vel alterant corrumpendo; Uti 
Venena, Mercurius, Lithargyrium , Argen- 
tifpuma, Auripigmentum, Arfenicum, Ce- 
tuffa, Calx, Gypfum, Sandaracha. 
$ VI. DE LAPIDIBUS. 
L^ funt vel prerioft vel non pretiofi. ina. 
pretiofi alterant vel manifefta,vel occul- 
ta qualitate : quz maifeffa qualitate agunt, 
funt vel prim velfecundg qualitatis. Pri- 
mz funt vel in gradu primo frg;d;, uti Hya- 
cinthus , Sapphirus, Smaragdus. Velin fe- 
cundo gradu: uti Rubinus, Carbunculus, 
Granatus, Sardonius. V elinquarto gradu, 
uti Adamas. : 
Vel agunt qualitate fecunda ; uti Hyacin- 
thus, Sapphirus , Smaragdus, Carbunculus, 
Granatus, Sardonius, Amethyftus. 
Vel agunt qualitate occulta five fpecifica : 
uti lapis Bezoarticus', Topazius, Colubri- 
nus, Bufonius,Smaragdus, Alectorius, Chal- 
cedonius, Amethyftus, Jafpis, lapis nephri- 
|ticus, lapis omnis in animalium vifceribus 
repertus. De quibusvide £77. VIII. 
Non pretiofi alterant iterum, vel manifefta, 
vel occulta qualitate. Manifefta alterant, 
vel calore, vel frigore, vel ficcitate. 
Calore, ut Hematites , Pyrites, Lapis A- 
fius, 'Thyites,Smyris, Schiftus. 
Frigore Cryftallus, Lapis Phrygius, La- 
pis Samius. 
Siccitate, ut arena, laterum pulvis. Quali 
Vel alterant fecunda qualitate, aftrin- //; ion 
gendo, emolliendo, obftupefaciendo , abs- dw. 
tergendo , glutinando , cicatricem indu- 
cendo, calculum conterendo , fcetum reti- 
nendo. 
Afttingendo, ut Lapis Afius, Naxias, 
zates fuas. Gaodes, Pumex. 
$ V.DE MINERALI 5 ME ]: 3 
MINERALIBUS G METALLIS. Emolliendo, ut Alabaftrites,, Gagates, 
"Metallo- Ineralium Metallorumque alia alte-| Lapis Thracius. 
eir ie rant confervando vel manifefta vel oc-| ^ Obftupefaciendo, ut Memphytis,, Jafpis, 
difereia. cultaqualitate. Manifefta confervant , vel | 
prima, vel fecunda qualitate. Prime quali- 
tatis alia eft vel temperata , vel intempera- 
ta. Temperàta, ut aurum : Intemperata, 
vel funt calida, vel frigida, vel humida, vel | 
ficca. Calida G& ficca in gradu fecundo funt 
Ferrum, Ctocus Martis, Cinnabaris. 
Intertíogradu flos zris, zsuftum, fquam- 
ma gris, rugo foffilis, dyphryges alumen, 
fal, nitfum ,fulphur, chalcitis: que omnia, 
uberiusin 741. Libro profecuti fumus. | 
Ophites. 
Abftergendo, ut Arabicus. 
| Glutinando, ut Galactites, Melitenfis. 
|. Cicatricem inducendo, ut Morochthus. 
Calculum comminuendo; ut Lapis Lyn- 
iceus, Judaicus, Lapis Spongiz. 
| Vel agunt occulta five fpecifica qualita- 
ite;ut Lapis Spongiz, Chelidonius, Magnes, 
Lapis Pifcium,Limacum lapilli,Lapis V ul- 
tutis, Corallus, Lyncurius,Gagates, Actites, 
Lapis Carncrorum, Succinum, dd i 
e 


